Konferencję otworzył prof. dr hab. Jarosław Majewski z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. Następnie głos został przekazany prof. dr. hab. Stanisławowi Hocowi, moderatorowi konferencji.

Pierwszy referat, pt. „Supremacja czy pierwszeństwo? Zakres sędziowskich obowiązków wynikający z wyroków TSUE”, wygłosiła prof. dr hab. Hanna Kuczyńska z Polskiej Akademia Nauk.

Profesor zwróciła uwagę sąd europejski w każdym wyroku rozpoczyna od „Adama i Ewy” – uzasadnia swoją właściwość, pierwszeństwo prawa unijnego i fundamenty praw podstawowych. Dopiero po tym przechodzi do sedna rozstrzygnięcia. Następnie Profesor wskazała na najważniejsze obowiązki sędziowskie wynikające z wyroków TSUE. Szczególną uwagę zwróciła na możliwość uznawania rozstrzygnięć sądu wyższej instancji lub sądu konstytucyjnego, gdy któryś z nich intepretuje prawo polskie z pominięciem albo wręcz w sprzeczności z prawem europejskim.

Drugi referat, pt. „Jak postępować, kiedy nadmierna surowość przepisów wyznaczających «granice kary przewidziane przez ustawę» (art. 53 § 1 k.k.) uniemożliwia in concreto orzeczenie kary sprawiedliwej?”, wygłosił prof. dr hab. Jarosław Majewski z Uniwersytetu Kardynała Wyszyńskiego w Warszawie.

Profesor wskazał, że dyrektywy wymiaru kary to kierunkowe wyboru określonych konsekwencji. W sytuacji kolizji różnych uregulowań ustawowych, sąd musi limitować wymiar kary regułą stopnia winy, powołując się wprost na art. 53 § 1 k.k. Zaznaczył przy tym, że kara nie może być wymierzana w sposób automatyczny, wyłącznie w oparciu o ustawowe zagrożenie. Jak podkreślił Profesor, rolą sądu jest stosowanie przepisów w taki sposób, aby końcowe rozstrzygnięcie pozostawało sprawiedliwe także z perspektywy konkretnej sprawy i konkretnego sprawcy.

Trzeci referat, pt. „Zastosowanie przepisu ustanowionego w wadliwym procesie legislacyjnym jako osnowa zarzutu odwoławczego albo źródło zarzutu kasacyjnego”, wygłosił prof. dr hab. Piotr Kardas z Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Profesor przekonywał, że zarzut konstruowałby w oparciu o art. 1 k.p.k. i przepis szczegółowy istotny w danej sprawie. Wskazał również na znaczenie prawidłowości procesu legislacyjnego dla oceny stosowania norm prawnych w postępowaniu karnym. Profesor zwrócił uwagę, że problem ten może mieć istotne znaczenie zarówno na etapie postępowania odwoławczego, jak i przy formułowaniu zarzutów kasacyjnych.

Czwarty referat, pt. „Instytucja tzw. małego świadka koronnego w praktyce orzeczniczej sądów karnych a stosowanie procesowych narzędzi urzeczywistniających reguły rzetelnego procesu z art. 45 Konstytucji RP i art. 6 EKPC”, wygłosił prof. dr hab. Jerzy Skorupka z Uniwersytetu Wrocławskiego.

Profesor omówił praktyczne aspekty stosowania instytucji tzw. małego świadka koronnego w postępowaniach karnych oraz związane z tym problemy procesowe. Szczególną uwagę poświęcił gwarancjom rzetelnego procesu, wskazując na znaczenie standardów wynikających zarówno z Konstytucji RP, jak i Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Piąty referat, pt. „Zmiany w zakresie przepisów o warunkowym zwolnieniu na podstawie ustawy z 7 lipca 2022 r. i problem ich zgodności z Konstytucją RP oraz standardami międzynarodowymi”, wygłosił dr hab. Jerzy Lachowski, prof. Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Profesor rozpoczął od tego, że instytucja warunkowego przedterminowego zwolnienia z wykonania kary pozbawienia wolności została zmasakrowana nowelizacją Kodeksu karnego dokonana ustawą z 7 lipca 2022 r. W dalszej części wystąpienia analizował wpływ wprowadzonych zmian na praktykę wykonywania kar oraz sytuację osób skazanych ubiegających się o warunkowe zwolnienie. Profesor odniósł się także do kwestii zgodności nowych rozwiązań z konstytucyjnymi standardami ochrony praw jednostki oraz regulacjami prawa międzynarodowego.

Szósty referat, pt. „Kara łączna w świetle regulujących jej orzekanie przepisów intertemporalnych”, wygłosił dr Konrad Lipiński z Uniwersytetu Wrocławskiego.

Doktor rozpoczął od tego, że różnica między orzekaniem kary łącznej w wyroku łącznym i wyroku skazującym zachodzi jedynie w zakresie technicznym/procesowym, albowiem sytuacja skazanego jest identyczna, w nawiązaniu do słów prof. Juliusza Makarewicza. Następnie omówił trzy możliwości stosowania przepisów intertemporalnych dotyczących kary łącznej: 1. sekwencyjne stosowanie przepisów intertemporalnych (od najnowszych „wstecz”), 2. stosowanie wyłącznie przepisu „starego” (najbliższego prawomocnym skazaniom), 3. stosowanie wyłącznie najnowszego przepisu intertemporalnego. Doktor Lipiński skomentował, że pierwsza możliwość nie znalazła zastosowanie w praktyce. Zwrócił uwagę, że wyrok łączny miał zrównywać sytuację skazanego, a ją różnicuje. Na koniec wskazał, że najspójniejszym teoretycznie rozwiązaniem jest wyeliminowanie aktualnego przepisu temporalnego oraz konsekwentnie poprzednich przepisów intertemporalnych.

Siódmy referat, pt. „Brak zgody czy brak sprzeciwu, czyli jak wykładać przepisy dotyczące przestępstw zgwałcenia na tle orzecznictwa Sądu Najwyższego, sądów powszechnych oraz nowelizacji rozdziału XXV k.k. obowiązującej od dnia 13 lutego 2025 r.”, wygłosili dr Piotr Zakrzewski z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie i dr Dominika Czerniak z Uniwersytetu Wrocławskiego.

Referenci analizowali zmiany w sposobie interpretacji znamion przestępstwa zgwałcenia w kontekście najnowszej nowelizacji Kodeksu karnego oraz dotychczasowego orzecznictwa. Doktor Zakrzewski skoncentrował się przede wszystkim na teoretycznych aspektach wykładni przepisów dotyczących przestępstwa zgwałcenia oraz ewolucji sposobu rozumienia znamion tego czynu w doktrynie prawa karnego. Z kolei Doktor Czerniak poświęciła uwagę relacji pomiędzy pojęciem braku zgody a brakiem sprzeciwu oraz konsekwencjom przyjęcia określonego modelu wykładni dla praktyki stosowania prawa.

Ósmy referat, pt. „Czy art. 178a k.k. i 87 k.w. zawierające  znamiona «pod wpływem» i «po użyciu» są sprzeczne z zasadą nullum crimen sine lege certa?”, wygłosiła dr hab. Agnieszka Barczak-Oplustil, prof. Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Profesor analizowała znaczenie pojęć „pod wpływem” oraz „po użyciu” w kontekście konstytucyjnej zasady określoności przepisów prawa karnego. Wskazała, że mimo pojawiających się wątpliwości interpretacyjnych art. 178a k.k. i art. 87 k.w. nie są sprzeczne z zasadą nullum crimen sine lege certa. Profesor podkreśliła również, że ich wykładnia została w znacznym stopniu doprecyzowana zarówno w orzecznictwie, jak i praktyce stosowania prawa.

Następnie odbyła się dyskusja, której moderatorem był dr hab. Szymon Tarapata, prof. Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Konferencję podsumował Profesor Jarosław Majewski i podziękował wszystkim referentom, a także uczestnikom za dyskusję.

Zdjęcie ilustracyjne wygenerowane przy użyciu narzędzia Gemini.

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki w ramach programu Społeczna odpowiedzialność nauki II

Artykuł XX Bielańskie Kolokwium Karnistyczne: Nauka prawa karnego w służbie praktyce. Jak wykładać przepisy w dobie niekonstytucyjnych i niespójnych kodyfikacji karnych. Warszawa, 14 maja 2026 r. pochodzi z serwisu Karne24.com.

Na początku głos zabrał prof. dr hab. Łukasz Pohl z Uniwersytetu Szczecińskiego, dziękując uczestnikom za przybycie. Następnie głos zabrała dr hab. Kinga Flaga-Gieruszyńska, prof. US, Prorektor ds. organizacji Uniwersytetu Szczecińskiego, witając wszystkich i otwierając Zjazd. Głos zabrał również dr hab. Konrad Burdziak, prof. UŚ, który podziękował partnerom i sponsorom Zjazdu. Profesor Pohl poprosił uczestników o uczczenie minutą ciszy Profesorów i innych przedstawicieli nauki prawa karnego, który odeszli w ostatnim czasie.

Warunki wystarczające dla przyjęcia spełnienia znamion strony podmiotowej czynu zabronionego

Panel I rozpoczęła dr hab. Agnieszka Barczak-Oplustil, prof. UJ z Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, moderator panelu. Profesor zwróciła uwagę na to, czy rozwój nauk kognitywnych nie powinien zmienić podejścia karnistów do analizy strony podmiotowej.

Pierwsze wystąpienie, pt. „Czy wszystkie znamiona przedmiotowe muszą być objęte świadomością sprawcy? – czyli o tym, jak na gruncie polskiego prawa karnego właściwie wyznaczać prawnokarnie relewantny przedmiot przewidywania przez sprawcę możliwości popełnienia czynu zabronionego”, wygłosił prof. dr hab. Jacek Giezek z Uniwersytetu Wrocławskiego.

Profesor wskazał, że ustalenie strony podmiotowej czynu zabronionego to pięta achillesowa polskiego wymiaru sprawiedliwości. Według niego strona podmiotowa czynu zabronionego, z perspektywy sprawcy, dotyczy pewnego całego zdarzenia historycznego, a nie raczej poszczególnych, poszatkowanych znamion czynu zabronionego. Profesor Giezek wyróżnił świadomość diagnostyczną (rozpoznawalność) i świadomość prognostyczną (przewidywalność), które można badać w stosunku do sprawcy czynu zabronionego. Ustalanie naruszenia reguł postępowania z dobrem prawnym, w przypadku przestępstw umyślnych, pozostaje w związku ze świadomością diagnostyczną, zaś strony podmiotowej w stosunku do skutku stanowiącego znamię czynu zabronionego – ze świadomością prognostyczną. W przypadku przestępstw nieumyślnych, zdaniem Profesora Giezka, ustalenie te są bardziej powierzchowne i intuicyjne. Odniósł się do przestępstwa zabójstwa eutanatycznego i zauważył, że w przypadku tego przestępstwa nieuświadomienie sobie całej sytuacji, w jakiej znalazł się sprawca, tj. wszystkich znamion, nie daje możliwości przypisania zabójstwa eutanatycznego z art. 150 k.k. Na koniec Profesor Giezek odpowiedział na tytułowe pytanie, że w przypadku typów podstawowych umyślnych przestępstw – tak, sprawca musi objąć świadomością sprawcy wszystkie znamiona przedmiotowe, a przypadku nieumyślnych – nie.

Drugie wystąpienie, pt. „W jaki sposób rozstrzygać o tym, czy sprawca mógł przewidzieć możliwość popełnienia czynu zabronionego? – czyli o tym, jak na gruncie polskiego prawa karnego właściwie wyznaczać komponentę intelektualną czynu zabronionego popełnianego w sposób nieświadomie nieumyślny”, wygłosił prof. dr hab. Jarosław Majewski z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie.

Profesor na początku przypomniał, że nieumyślność to brak zamiaru czynu zabronionego, a komponenta intelektualna dotyczy pewnych aktywnych procesów w umyśle sprawcy w przypadku przestępstw umyślnych – przeciwnie do przestępstw nieumyślnych. Ustalanie, jak sprawca przewidywał możliwość popełnienia czynu zabronionego, sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, co oznacza sformułowanie „przewidywał albo mógł przewidzieć” z art. 9 § 2 k.k. Druga część tego sformułowania wydaje się również również odnosić do subiektywnej przewidywalności, ale wyraźnie podążającej w stronę obiektywizacji. Profesor Majewski końcowo stwierdził, że granica między stroną podmiotową a winą nie jest tak precyzyjna, jak mogłoby się wydawać i może prowadzić do krzywdzących rozstrzygnięć.

Dyskusję rozpoczęła od swojego komentarza wprowadzającego dr hab. A. Golonka, prof. UR z Uniwersytetu Rzeszowskiego, zwracając uwagę na najważniejsze problemy, które wybrzmiały z wystąpień Profesora Giezka i Profesora Majewskiego oraz podkreślając, że strona podmiotowa to tylko ocena normatywna.

W poszukiwaniu spójnego modelu niewykonawczych form współdziałania przestępnego

Panel II rozpoczęła prof. dr hab. Violetta Konarska-Wrzosek z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, moderator panelu.

Pierwsze wystąpienie, pt. „O zaletach i słabościach fragmentarycznego posługiwania się koncepcją zjawiskowej postaci czynu zabronionego – czyli o tym, czy wskazany usus znajduje wystarczające uzasadnienie aksjologiczne (perspektywa polskiego prawa karnego)”, wygłosił prof. dr hab. Piotr Kardas z Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Profesor na początku podkreślił, że dogmatyka prawa jest całkowicie oderwana od aksjologii. Z tego względu do rozstrzygnięcia tytułowego problemu konieczne jest sięgnięcie po namysł filozoficzny, teoretyczny i modelowy. Podkreślił, że dużym błędem był pogląd, iż „organizowanie” przestępstwa, bez przystąpieniem do jego wykonywania, to sprawstwo kierownicze, a nie forma nakłaniania (podżeganie) lub pomocnictwa psychicznego. Za jego sprawą wiele osób mogło znaleźć się w miejscu odosobnienia. Pogląd ten nigdy nie miał uzasadnienia, a mimo to był przyjmowany przez sądy. Profesor Kardas wskazał także, że sprawstwo pośrednie nigdy nie powinno być kryminalizowane.

Drugie wystąpienie, pt. „Różna kwalifikacja zachowania się niewykonawcy w razie braku wykonania czynu zabronionego – czyli o tym, czy za spójny uchodzić może system prawa karnego, w którym łatwiej dokonać podżegania i pomocnictwa aniżeli sprawstwa kierowniczego oraz sprawstwa polecającego (perspektywa polskiego prawa karnego)”, wygłosiła dr hab. Agnieszka Liszewska, prof. UŁ z Uniwersytetu Łódzkiego.

Profesor wskazała, że o tytułowej spójności decyduje sposób interpretacji. W dalszej kolejności podkreśliła, że sytuacja podżegacza i pomocnika jest gorsza od sytuacji sprawcy kierowniczego/polecającego, ponieważ w przypadku tego drugiego konieczne jest „poczekanie” na czyn sprawcy bezpośredniego (akcesoryjność), zaś w przypadku tego pierwszego wystarczające jest odpowiednio samo nakłonienie/ułatwienie.

Dyskusję rozpoczął od swojego komentarza wprowadzającego dr hab. Jerzy Lachowski, prof. UMK z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu i wskazał, że wspólnym mianownikiem obu wystąpień była widoczna dychotomia w zakresie rozumienia form popełnienia przestępstwa. Następnie zreferował najważniejsze z poruszonych problemów i sformułował kilka pytań do dyskusji. Jako pierwszy głos zabrał prof. dr hab. Włodzimierz Wróbel z Uniwersytetu Jagiellońskiego, według którego wykorzystanie kryteriów obiektywnego przypisania skutku pozwoliłoby na przyjęcie sprawstwa kierowniczego/polecającego na gruncie Kodeksu wykroczeń, mimo tego, że nie zawiera on regulacji analogicznej do art. 18 k.k. Byłby to „doprowadzający” do jakiegoś skutku. Przyjęcie takiej koncepcji jednocześnie powoduje, że art. 18 k.k. nie byłby niezbędny do przypisania odpowiedzialności karnej za przestępstwo, które polega na kierowaniu lub poleceniu wykonania czynu zabronionego.

Wyzwania wobec prawa karnego gospodarczego

Panel III rozpoczęła dr hab. Anna Błachnio-Parzych, prof. ALK z Akademii Leona Koźmińskiego w Warszawie, moderator panelu.

Wystąpienie, pt. „Czy powinniśmy posługiwać się konstrukcją przestępstwa podmiotu kolektywnego, a jeśli tak, to czy tradycyjne ujęcie poszczególnych elementów struktury przestępstwa musi ustąpić pola nowym propozycjom? – czyli o potencjale klasycznej dogmatyki prawa karnego”, wygłosiła dr hab. Dagmara Gruszecka z Uniwersytetu Wrocławskiego.

Profesor na początku zwróciła uwagę na człowieka, głównego punktu odniesienia dogmatyki prawa karnego i kilka możliwych perspektyw jego postrzegania, w tym takiej, która traktuje go jako aktora społecznego wpływającego na rzeczywistość. W kontekście poszczególnych elementów struktury przestępstwa wskazała – w kontekście elementu „czynu” – że chodzi o czyn całego podmiotu zbiorowego, a nie czyn indywidualnej jednostki działającej w ramach tego podmiotu. Możliwe jest przy tym przypisanie zamiaru popełnienia czynu zabronionego podmiotowi zbiorowemu, choć nie może on popełnić przestępstwa nieumyślnego. Natomiast w kontekście elementu „winy” Profesor Gruszecka podkreśliła, że przypisanie winy podmiotowi zbiorowemu jest jak najbardziej możliwe, przy odpowiednim rozumieniu winy w tym specyficznym kontekście.

Dyskusję rozpoczął od swojego komentarza wprowadzającego dr hab. Jacek Potulski, prof. UG z Uniwersytetu Gdańskiego.

Zagrożenia generowane przez AI a prawo karne

Panel IV rozpoczął dr hab. Piotr Jóźwiak, prof. Uniwersytetu SWPS w Warszawie, moderator panelu.

Pierwsze wystąpienie, pt. „Wykorzystanie wizerunku na potrzeby tworzenia deepfake’u o pornograficznym charakterze a polskie prawo karne – zagadnienia niekonsensualnej pornografii i ich prawnokarna ocena z perspektywy polskiego prawa karnego”, wygłosił dr hab. Przemysław Konieczniak z Uniwersytetu Wrocławskiego. Profesor wskazał, że udostępnienie deepfake’a o charakterze pornograficznym w Internecie może być kwalifikowane jako zniesławienie z art. 212 k.k. lub znieważenie z art. 216 k.k.

Drugie wystąpienie, pt. „Odpowiedzialność karna platformy internetowej za widniejący na niej deepfake naruszający normę prawa karnego – analiza z perspektywy polskiego prawa karnego”, wygłosił dr hab. Janusz Bojarski, prof. UMK z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Dyskusję rozpoczął od swojego komentarza wprowadzającego dr hab. Szymon Tarapata, prof. UJ z Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Przemoc domowa a prawo karne

Panel V rozpoczął dr hab. Maciej Małolepszy, prof. UZ z Uniwersytetu Zielonogórskiego, moderator panelu.

Pierwsze wystąpienie, pt. „Przemoc domowa jako przyczyna samobójstwa małoletniego z perspektywy kryminologii i prawa polskiego”, prof. dr hab. Ewa Guzik-Makaruk z Akademii Policji w Szczytnie.

Profesor zwróciła uwagę na codzienne problemy, które w dłuższej perspektywie mogą doprowadzić do samobójstwa małoletniego, w tym chociażby brak zainteresowania dzieckiem przez rodziców, higiena, ale także nieleczenie zaburzeń depresyjnych. Artykuł 72 Konstytucji dotyczy konstytucyjnej zasady ochrony dziecka. Istotnym przepis prawnokarnym jest art. 207 k.k., z którego skazań jest około 40 rocznie. Według Profesor Guzik-Makaruk jest wiele problemów systemowych, których rozwiązanie zmniejszyłby problem samobójstw małoletnich.

Drugie wystąpienie, pt. „Prawnokarna ochrona osoby starszej przed przemocą domową z perspektywy kryminologii i prawa polskiego”, wygłosiła dr hab. Olga Sitarz, prof. UŚ z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.

Profesor rozpoczęła od wskazania na definicje „starości” i „przemocy” oraz wskazała, że mają one znaczenie z perspektywy prawa karnego i kryminologii. W perspektywie prawnej wskazała, że osoby starsze nie mają „swojej konwencji”, jak dzieci. Kodeks rodzinny i opiekuńczy również tak naprawdę nie zawiera expressis verbis odniesienia do osób starszych. Profesor Sitarz zwróciła uwagę, że prawo karne de lege lata za bardzo nie odpowiada sytuacji osób starszych. Możliwe jest jednak pociągnięcie do odpowiedzialności karnej za uszczerbek na zdrowiu, np. w przypadku niekarmienia osoby starszej, co doprowadziło do rozstroju zdrowia.

Dyskusję rozpoczęła od swojego komentarza wprowadzającego dr hab. Elżbieta Hryniewicz, prof. UAM z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Na koniec Profesor Małolepszy podsumował Zjazd, podziękował wszystkim uczestnikom, a szczególnie organizatorowi, Profesorowi Pohlowi i zamknął Zjazd.

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki w ramach programu Społeczna odpowiedzialność nauki II.

Artykuł XIII Zjazd Katedr Prawa Karnego 2026: Prawo karne w świetle wyzwań współczesności (Szczecin, 19-21 marca 2026 r.) pochodzi z serwisu Karne24.com.

Paradoks polega na tym, że kontrola rośnie tam, gdzie przestępczość spada.

Wzrostowy spadek przestępczości

Współczesne prawo karne koncentruje się nie na tym, „co zrobił sprawca”, ale na tym „jakie ryzyko generuje”. Wzrasta liczba osób poddawanych kontroli w środowisku otwartym, tj. w ramach dozoru elektronicznego, dozoru kuratora. Natomiast im więcej alternatywnych rozwiązań prawnych, tym więcej osób w systemie penalnym.

Profesor Zalewski podkreślił, że odnotowuje się wzrost przestępczości seksualnej, ale wynika to z lepszej wykrywalności, a nie faktycznego pogłębiania się przestępczości.

Problematyczna staje się nadmierna kryminalizacja – w różnych postaciach. W związku z tym, że prawo karne jest bardziej „wymagające”, to pojawia się co raz częściej nadzór administracyjny czy sankcje administracyjne.

Nowe technologie

Według Profesora Zalewskiego cyfryzacja to nowy wektor kontroli. Wiele państw wykorzystuje algorytmy statystyczne w celu oszacowania ryzyka ponownego popełnienia przestępstwa. Teoretycznie instrumenty oceny ryzyka mogłyby przynosić znaczące korzyści, ale wyniki ich ocen nie są często miarodajne. Zwraca się uwagę na ich dyskryminujący, szkodliwy i naruszający prawa podstawowe charakter.

Technologia przynosi również pozytywy, ponieważ używa się różnego rodzaju narzędzi w systemie penitencjarnym, w ramach chociażby środków resocjalizacyjnych. Przydatne są także systemy rozpoznawania twarzy i wykrywania zachowań podejrzanych w czasie rzeczywistym. Coraz częściej słyszy się o bazach danych DNA, które pozwalają wykryć zbrodnie sprzed wielu lat, a nawet dekad. Technologia umożliwia zdalne przesłuchania i procesy online, czyli digitalizację wymiaru sprawiedliwości.

W opinii Profesora Zalewskiego należy w mniejszym stopniu stosować prawo karne, a w większym – prewencję społeczną.

Polacy w Polsce czują się bezpiecznie. Dowodzą temu badania przeprowadzane przez CEBOS. Bezpiecznie czuje się niespełna 90% Polaków. Statystyki dotyczące miejsca zamieszkania są jeszcze bardziej dobitne – prawie 100% Polaków czuje się bezpiecznie. Te dane powinni zrozumieć politycy, często żądający zaostrzenia kar.

Portal Karne24.com jest partnerem medialnym I Kopernikańskiego Sympozjum Karnistycznego „Problemy Prawa Karnego w XXI wieku”.

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki w ramach programu Społeczna odpowiedzialność nauki II.

Artykuł Od kary do kontroli. O współczesnej polityce karnej (I Kopernikańskie Sympozjum Karnistyczne) pochodzi z serwisu Karne24.com.

Profesor Andrzej Marek zasługuje na wielkie uznanie i szacunek.

Niewiele brakowało, że Profesor Marek w ogóle nie podjąłby studiów prawniczych. Interesował się bowiem malarstwem i kandydował do Akademii Sztuk Teatralnych. Jako kierunek studiów wybrał architekturę, jednak nie został przyjęty. Było to ciężkie przeżycie dla Profesora Marka. Z perspektywy czasu można jednak stwierdzić, że w związku z takim rozwojem zdarzeń, polska karnistyka zyskała wybitnego prawnika.

Życie Profesora Andrzeja Marka

Uzyskał stopień doktora nauk prawnych na podstawie rozprawy zatytułowanej: „Stopień społecznego niebezpieczeństwa czynu jako podstawa umorzenia postępowania karnego”. Stopień doktora habilitowanego nauk prawnych uzyskał natomiast na podstawie pracy: „Warunkowe umorzenie postępowania karnego w polskim prawie karnym”, która została nagrodzona w konkursie na najlepsze prace habilitacyjne.

Profesor Andrzej Marek wpłynął na reformowanie prawa karnego.

Uczestniczył w komisji przygotowującej projekt Kodeksu karnego z 1997 r. Szkolił sędziów i prokuratorów. Profesor był członkiem m.in. Międzynarodowego Stowarzyszenia Prawa Karnego, Międzynarodowe Stowarzyszenie Kryminologii czy Międzynarodowe Stowarzyszenie Wiktymologii.

Twórczość naukowa i dydaktyczna

Debiut publikacyjny Profesora Marka przypadł na 1966 r. Jest autorem ponad 300 publikacji, w tym ponad 100 artykułów.

Profesor Andrzej Marek jest autorem bardzo wartościowych publikacji.

Są one powszechnie znane wszystkim, którzy w nauce i w praktyce zajmują się w prawie karnym. To opracowania poświęcone nie tylko prawu karnemu, ale także kryminologii i wiktymologii. Profesor Marek interesował się bardzo różnorodnymi zagadnieniami. Badając każde z nich wkładał wkład do nauki prawa karnego.

Nie należy zapominać, że Profesor Marek miał również niezwykły talent dydaktyczny. Popularność zyskał Jego podręcznik, znany w skali całego kraju. Wypromował ponad 1 000 magistrów.

Niezaprzeczalny Autorytet

Profesor Marek został wielokrotnie nagrodzony i odznaczony najwyższymi orderami państwowymi. Uroczystość nadania Jego imienia sali 101 na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu to kolejne potwierdzenie, że jest niezaprzeczalnym i zasłużonym Autorytetem. Profesor Marek będzie trwale istnieć w serdecznych myślach prawników – podsumował Profesor Szwarc.

Portal Karne24.com jest partnerem medialnym I Kopernikańskiego Sympozjum Karnistycznego „Problemy Prawa Karnego w XXI wieku”.

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki w ramach programu Społeczna odpowiedzialność nauki II.

Artykuł Wspomnienie prof. dr. hab. Andrzeja Marka (I Kopernikańskie Sympozjum Karnistyczne) pochodzi z serwisu Karne24.com.

Rozmyte zagrożenie dla dobra prawnego

Profesor Liszewska wskazała, że art. 1-30 k.k. nie interesują polityków, nie są często zmieniane, ale mają istotny wpływ na interpretację przepisów uchwalanych w części szczególnej Kodeksu karnego. Podkreślała, że pojawia się w niej coraz więcej typów czynów zabronionych z abstrakcyjnego narażenia na niebezpieczeństwo. To stwarza problemy z perspektywy form stadialnych popełnienia przestępstwa.

Przykładowo, w przypadku usiłowania przestępstwa z abstrakcyjnego narażenia na niebezpieczeństwo dochodzi bowiem do multiplikacji przesunięcia karalności na wcześniejsze obszary zagrożenia dla dobra prawnego.

Według Profesor Agnieszki Liszewskiej ustawodawca powinien wyłączyć karalność usiłowania w stosunku do niektórych typów przestępstw.

Jako przykład podała przestępstwo groomingu z art. 200a, określając je jako kryminalizację sui generis przygotowania. Zauważyła przy tym, że tak daleka kryminalizacja budzi wątpliwości, ale ponieważ funkcjonuje art. 13 k.k., to możliwe jest usiłowanie przestępstwa groomingu. W opinii Profesor Liszewskiej, wbrew poglądom niektórych przedstawicieli doktryny, w niektórych przypadkach karalność usiłowania groomingu jest uzasadniona.

Czy trzeba czekać, żeby ukarać?

W kolejnym wątku Profesor Liszewska odniosła się do akcesoryjności form popełnienia przestępstwa, w szczególności podżegania. Zastanawiała się, czy trzeba „czekać”, aż bezpośredni wykonawca wykona czyn zabroniony, aby przyjąć dokonanie podżegania . Wiąże się to z poglądem o skutkowości podżegania. W jej opinii podżeganie i pomocnictwo to odrębne typy czynów zabronionych, które są ogólnosprawcze.

Oznacza to, że każdy może nakłaniać i ułatwiać popełnienie czynu zabronionego. Problematyczne staje się w tym kontekście współdziałanie w przestępstwach indywidualnych, gdy jeden ze współdziałających nie posiada szczególnej cechy, której wymaga przepis typizujący.

Zdaniem Profesor Liszewskiej art. 21 k.k. nie odpowiada temu, jak jest uregulowane sprawstwo w Kodeksie karnym.

Niemedialne, więc odporne

W dyskusji Profesor Jacek Giezek zwrócił uwagę, że art. 1-31 k.k. są odporne na populizm penalny, ponieważ są niemedialne i zbyt skomplikowane. Kolejny głos zabrał również Profesor Włodzimierz Wróbel i wskazał, że komentarz do przepisu Kodeksu karnego to narzędzie w rękach sędziego, dlatego wiąże się z koniecznością poniesienia „kosztów” określonego poglądu.

Wskazanie, że karalność usiłowania przestępstwa groomingu powinno zostać wyłączona oznacza, iż de lege lata usiłowanie tego przestępstwa jest karalne. Zauważalna jest zatem druga strona medalu poglądu wyrażającego postulat de lege ferenda, dlatego trzeba mieć jej świadomość, uprawiając dogmatykę prawa karnego.

Portal Karne24.com jest partnerem medialnym I Kopernikańskiego Sympozjum Karnistycznego „Problemy Prawa Karnego w XXI wieku”.

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki w ramach programu Społeczna odpowiedzialność nauki II.

Artykuł Formy popełnienia przestępstwa są dość odporne na zmiany (I Kopernikańskie Sympozjum Karnistyczne) pochodzi z serwisu Karne24.com.

„Kopernikańska postawa jest potrzebna prawu karnemu: prawnikom potrzebna jest odwaga” – mówił prof. Jerzy Lachowski, kierownik Katedry Prawa Karnego UMK w Toruniu, który otworzył obrady I Kopernikańskiego Sympozjum Karnistycznego.

„Prawo karne stoi przed nowymi wyzwaniami. Musi także bronić podstawowych wartości. Jak pogodzić skuteczność reakcji karnej z poszanowaniem praw i wolności jednostki?” – pytał prof. Jerzy Lachowski.

Dziekan Wydziału Prawa i Administracji UMK w Toruniu prof. Maciej Serowaniec podkreślał, że nauka prawa karnego powinna nie tylko diagnozować rzeczywistość, ale także ją kształtować.

Kryzys wykładni prokonstytucyjnej

O projekcie sanacyjnym prawa karnego, przygotowanym przez Komisję Kodyfikacyjną Prawa Karnego, mówił w pierwszym panelu prof. dr hab. Włodzimierz Wróbel z Katedry Prawa Karnego Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Prof. Wróbel – przewodniczący Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego – wskazywał, że populizm penalny wciąż jest zjawiskiem systemowym. Na kształt prawa karnego wpływa także brak Trybunału Konstytucyjnego, dysfunkcja Sądu Najwyższego, kryzys prokuratury i inne „meandry polityki przywracania praworządności”.

Bolączką przywracania racjonalnego prawa karnego jest także brak kultury wykładni prokonstytucyjnej w sądach.

Zmiana z 30 na 25 lat „nie do przełknięcia”

Głównym celem powstania Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego była pilna naprawa obowiązującego prawa karnego. Chodziło o najbardziej rażące mankamenty prawa karnego materialnego.

Prof. Włodzimierz Wróbel zwrócił uwagę, że Kodeks karny nie jest tylko populistyczny, sprzeczny z konwencjami i zasadą ultima ratio, ale także wadliwy pod względem proceduralnym ze względu na naruszenia trybu legislacyjnego.

Po złożeniu projektu przez Komisję nastąpiła jego blokada polityczna. Nie do przełknięcia okazało się obniżenie górnej granicy kary pozbawienia wolności z 30 do 25 lat. Nieakceptowalne politycznie okazało się także zniesienie odpowiedzialności karnej 14-latków.

Komisja proponowała między innymi, by wydzielić z art. 53 k.k. odrębny paragraf jednoznacznie stanowiący, że: „Dolegliwość kary nie może przekraczać stopnia winy”. Stawałby się on podstawą apelacyjną lub kasacyjną na zasadzie obrazy prawa materialnego, a nie jedną z elastycznych dyrektyw wymierzania kary pozostawionych do uznania sądu.

Nie zmieniać ustawy, zmieniać postawę sądów

Prof. Włodzimierz Wróbel podkreślił, że tezy stawiane przez prawoznawców nie mogą odrywać się od uwarunkowań legislacyjnych. Nie ma obecnie ani potrzeby, ani możliwości uchwalenia nowego Kodeksu karnego. Tym bardziej, że upadło założenie o racjonalnym ustawodawcy.

Racjonalizacja prawa karnego musi koncentrować się na sądowym wymiarze kary oraz redukcji odpowiedzialności karnej w zakresie wykonywania kary – zauważył Włodzimierz Wróbel.

Dogmatyka prawa karnego spełnia w tym zakresie istotną rolę. Powinna wyposażać sędziego w argumenty pozwalające mu zderzyć się z nieracjonalnym ustawodawcą.

Portal Karne24.com jest partnerem medialnym I Kopernikańskiego Sympozjum Karnistycznego.

Grafika: Organizator

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki w ramach Programu Społeczna odpowiedzialność nauki II.

Artykuł „Kopernikańska postawa jest potrzebna prawu karnemu”. Obrady I Kopernikańskiego Sympozjum Karnistycznego w Toruniu pochodzi z serwisu Karne24.com.

Konferencję otworzył prof. dr hab. Jarosław Majewski z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. Bielańskie Kolokwia Karnistyczne wracają po 4 latach przerwy. Następnie głos został przekazany sędziemu Sądu Najwyższego w stanie spoczynku Stanisławowi Zabłockiemu, moderatorowi konferencji.

Referaty

Pierwszy referat, pt. „Przypisanie sprawstwa w obliczu nowych technologii – programista, deweloper, sprzedawca oprogramowania czy użytkownik końcowy?”, wygłosił prof. dr hab. Piotr Kardas z Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.

Profesor zwrócił uwagę na trzy istotne aspekty sztucznej inteligencji, która może być narzędziem w rękach człowieka, przedmiotem czynności wykonawczej lub podmiotem odpowiedzialności karnej per se. Podkreślił, że odpowiedzialności karnej może podlegać podmiot zdolny do moralnego wartościowania i posiadający świadomość, któremu można przypisać winę za popełnienie czynu zabronionego. Jakiekolwiek byty konwencjonalne, w tym sztuczna inteligencja – przynajmniej dotychczas – nie spełniają tych wymogów.

Status sztucznej inteligencji możliwy jest do rozwiązania poprzez nadanie jej osobowości prawnej lub quasi osobowości prawnej.

Nie ma jednak możliwości, aby sztuczną inteligencję wtłoczyć w formy przestępnego współdziałania lub przyjąć sprawstwo pośrednie. Profesor podsumował, że przy przestępstwach formalnych posłużenie się regułami postępowania z dobrem prawnym mogłoby pozwolić określić, co dany podmiot tak naprawdę robi w kontekście ostatecznego rezultatu. W przypadku przestępstw materialnych bardzo istotne są negatywne kryteria obiektywnej przypisywalności. Na koniec wskazał, że nie można stosować klasycznych koncepcji do sztucznej inteligencji.

Drugi referat, pt. „Prawne, organizacyjne oraz techniczne wyzwania zabezpieczania danych i dowodów elektronicznych”, wygłosiła dr hab. Agnieszka Gryszczyńska, prof. UKSW.

Profesor na początku zwróciła uwagę na problem skali cyberprzestępczości. Podała przykład sprawcy, który miał „wiele tożsamości”, w tym 105 kont bankowych. Palącym problemem technicznym i prawnym są tzw. SIM-boxy. Wskazała, że rejestracja kart SIM w praktyce nie działa, ponieważ zarejestrowany właściciel numeru telefonu często nie jest faktycznym sprawcą przestępstwa. Z problemem skali wiąże się problem czasu, a także problem różnorodności, ponieważ przestępstwa są popełniane np. za pomocą odkurzacza czy elektronicznej kuwety dla kota.

Prokurator zwróciła uwagę, że praktycy borykają się z problemem transgraniczności w przypadku dowodów elektronicznych.

Podsumowująca wskazała, że brakuje logicznych i spójnych przepisów prawa karnego materialnego, które mogłyby pomóc walczyć z cyberprzestępczością.

Trzeci referat, pt. „Rozwój sztucznej inteligencji a reinterpretacja znamion typów czynów zabronionych opisanych w części szczególnej prawa karnego”, wygłosił prof. dr hab. Marek Kulik z Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie.

Profesor odwołał się do ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych, zastanawiając się, czy można mówić o przywłaszczeniu cudzego utworu wytworzonego przez sztuczną inteligencję lub wprowadzeniu w błąd co do autorstwa. Następnie podawał przykłady sytuacji na styku przestępstw z art. 286 k.k. i art. 287 k.k. Według niego problematyczny jest wypadek spowodowany przez pojazd autonomiczny, ponieważ w Polsce wymagany jest czynnik ludzki kontrolujący pojazd, co skłania do przyjęcia kwalifikacji prawnej przestępstwa oszustwa z art. 286 k.k.

Podsumował, że rozwój sztucznej inteligencji wymaga reintepretacji znamion, aby reagować na różnorodne sytuacje pojawiające się w praktyce życia.

Czwarty referat, pt. „Ochrona informacji a potrzeba zmian w części szczególnej prawa karnego (wybrane zagadnienia)”, wygłosili prof. dr hab. Jarosław Majewski i dr Piotr Zakrzewski z Uniwersytetu Kardynała Wyszyńskiego w Warszawie.

Profesor Majewski rozpoczął od tego, że nowe technologie zwiększają transfer informacji, jednak niosą za sobą różne niebezpieczeństwa i nawiązał do art. 265 k.k. i art. 266 k.k. Sprzeniewierzenie się obowiązkowi zachowania tajemnicy bankowej jest zagrożone większą sankcją niż przestępstwo z art. 266 § 1 k.k., co według niego wydaje się nieuzasadnione. Zwrócił uwagę, że w przypadku jednego przestępstwa kara może wynosić aż 5 mln zł, co w przeliczeniu na stawki dzienne grzywny (przyjmując maksymalną stawkę w wysokości 2 tys. zł) na gruncie Kodeksu karnego daje w przeliczeniu kilka lat pozbawienia wolności w przypadku kary zastępczej, co również ocenił krytycznie.

Następnie Doktor Zakrzewski podał przykład posłużenia się cudzym hasłem lub PIN i skomentował, że w jego opinii jest to w kontekście art. 267 § 1 k.k. przełamanie zabezpieczenia, a nie, jak uważa dr Adam Behan – dostęp do systemu, czy ominięcie zabezpieczeń – zdaniem dr. Filipa Radoniewicza.

Piąty referat, pt. „Ochrona małoletnich a rozwój socjalmediów w perspektywie części szczególnej prawa karnego”, wygłosiła prof. dr hab. Magdalena Budyn-Kulik z Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie.

Profesor wskazała na główne zagrożenia dla małoletnich w social mediach, tj. hejt, patostreaming, seks i samobójstwa. Podkreśliła, że Internet dla młodych osób jest obecnie naturalnym środowiskiem, a nie takim, do którego się wchodzi z zewnątrz. To zaś zmienia optykę na ochronę małoletnich w perspektywie prawa karnego.

Hejt może być uznany za znieważenie z art. 216 k.k., zniesławienie z art. 212 k.k., groźbę bezprawną z art. 190 k.k., nękanie z art. 190a k.k., ale także naruszenie nietykalności cielesnej z art. 217 k.k.

Nowy typ czynu zabronionego musiałby być przepisem kazuistycznym lub kauczukowym, dlatego w jej opinii nie jest możliwe wprowadzenie odpowiedzialności karnej za hejt. Rozwiązaniem mogą być izolowanie małoletnich od treści hejterskich, a także oddziaływania wychowawcze poprzez prezentowanie pozytywnych postaw. Do zwalczania patostremingu mogą posłużyć środki prawa administracyjnego, cywilnego oraz karnego.

Profesor odniosła się do propozycji nowelizacji Kodeksu karnego (druk nr 1613, Sejm X kadencji) w postaci dodania art. 255b k.k., a także podnoszonej w doktrynie propozycji dodania typu czynu zabronionego polegającego na demoralizacji małoletniego. Na zakończenie wskazała na model prawa karnego „lawy” i model prawa karnego „bursztynu” i zwróciła uwagę, że trzeba zdecydować się, w kierunku którego modelu chcemy podążać.

Szósty referat, pt. „Skuteczność ścigania za zbrodnie prawa międzynarodowego związane z użyciem broni autonomicznej”, wygłosił prof. dr hab. Paweł Wiliński z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Profesor na początku podał różne przykłady broni autonomicznej, w tym roje dronów czy żołnierze-roboty. W kontekście prawa karnego międzynarodowego zwrócił na trzy poziomy broni autonomicznej: 1. w której człowiek jest czynnikiem decydującym o użyciu, 2. nadzorowanej przez człowieka i 3. w pełni autonomicznej. Orzecznictwo Międzynarodowego Trybunału Karnego utrudnia interpretowanie definicji zbrodni wojennych w kontekście broni autonomicznej. Możliwe w kontekście prawa karnego jest przyjęcie doktryny pośredniego sprawstwa lub odpowiedzialności podmiotów zbiorowych – w kontekście broni autonomicznej problematyczny pozostaje brak świadomości, czynnika humanitarnego, między zamiarem a działaniem.

Siódmy referat, pt. „Big data, algorytmy i sztuczna inteligencja a orzekanie o środkach probacyjnych w postępowaniu rozpoznawczym i wykonawczym”, wygłosił dr hab. Tomasz Kalisz, prof. UWr.

Profesor wskazał, że prawo karne wykonawcze, mimo tego, że mało się o nim mówi, jest niezbędne dla zapewnienia efektywności prawa karnego materialnego czy procesowego. Algorytmy sztucznej inteligencji mogą być przydatne chociażby w szacowaniu ryzyka recydywy. Zwrócił również uwagę na ryzyko potencjalnej dyskryminacji społeczeństwa w przypadku błędnie wyuczonej, uprzedzonej do niektórych kategorii osób, sztucznej inteligencji.

Automatyzacja decyzji procesowych w wymiarze sprawiedliwości jest już w fazie testów.

Możliwe są trzy opcje: pełna automatyzacja, całkowite zastąpienie człowieka – decyzja automatyczna jest decyzją ostateczną lub semi-automatyzacja oparta na sugestii (może prowadzić do zbyt dużego zaufania sztucznej inteligencji) lub konfrontacji (dopiero po podjęciu decyzji sztuczna inteligencja dostarcza innych argumentów). Przykładem może być narzędzie PSORR-PL (Program Systemowej Oceny Ryzyka Recydywy i Planowania Resocjalizacji), jednak profesor podkreślił, że nie można być zbyt optymistycznie nastawionym, aby nie zatracić czynnika ludzkiego i etycznego w wymiarze sprawiedliwości.

Ósmy referat pt. „Kryptoaktywa w perspektywie części szczególnej prawa karnego” wygłosił dr Adam Behan z Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.

Prelegent zwrócił uwagę, że handel narkotykami, lekami na receptę czy podrobionymi dokumentami odbywa się choćby na forum „Cebulka”, z wykorzystaniem kryptowaluty Monero i dedykowanego modelu płatności typu escrow, przy czym same dostawy realizowane są za pomocą paczkomatów. Zaznaczył także, że pomimo tego, iż mamy do czynienia z sektorem, którego kapitalizacja przekracza 3 biliony dolarów, a ponad 18% naszych obywateli inwestuje w kryptowaluty, nadal brakuje klarownych ram prawnych, które odpowiadałyby na tak fundamentalne pytanie, czym jest BTC na gruncie części szczególnej prawa karnego.

O ile fundamentem regulacyjnym na gruncie prawa unijnego była piąta dyrektywa AML, implementowana w Polsce ustawą z 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, o tyle krajobraz prawny istotnie zmieniło pojawienie się rozporządzenia MiCA, które wprowadza pojęcie kryptoaktywów, częściowo pokrywające się zakresowo z pojęciem waluty wirtualnej. Może to rodzić ogromne problemy z kwalifikowaniem czynów, których przedmiotem będą szeroko rozumiane krypto‑instrumenty i tokeny – problemów, którym bez interwencji ustawodawcy i odpowiedniej nowelizacji Kodeksu karnego niezwykle trudno będzie sprostać.

Dyskusja

Moderatorem dyskusji był prof. dr hab. Piotr Kardas z Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.

Jako pierwsza zabrała głos dr Katarzyna Witkowska-Malinowska, która zwróciła uwagę, że sztuczna inteligencja mogłaby być użyteczna w sprawach aresztowych, aby ułatwić sędziemu zapoznanie się – często z co najmniej kilkudziesięcioma- tomami akt w ograniczonym czasie 24h.

Profesor Kardas zaproponował model, w którym sztuczna inteligencja to mechanizm weryfikacyjny z uwagi na dysponowanie wielkimi bazami danych, a człowiek stanowi czynnik zatwierdzający.

Kolejny głos zabrał dr Amadeusz Małolepszy i wskazał, że tylko raz w ciągu całej konferencji padło stwierdzenie „prawo do obrony”, o którym nie można zapominać. Według niego sąd powinien w uzasadnieniach orzeczeń wskazywać, czy korzystał ze sztucznej inteligencji. Do tej kwestii odniósł się profesor Kardas, zdaniem którego wyjaśnienie powinno obejmować, w jakim zakresie sąd skorzystał ze sztucznej inteligencji, ale powinno dotyczyć to również drugiej strony – obrońcy.

Profesor Tomasz Kalisz w kolejnym głosie podkreślił, że zapomina się o możliwości popełnienia błędu ludzkiego w kontekście funkcjonowania sztucznej inteligencji. Człowiek również nie jest nieomylny. Kolejny z uczestników dyskusji wskazał, że rozmawia się szeroko o sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości przez sztuczną inteligencję, oddawaniu władzy sądowniczej „w cudze ręce”, a jest tak już aktualnie w przypadku opinii biegłych, którym często zawierza się rozstrzygnięcie sprawy.

Sędzia Stanisław Zabłocki tłumaczył, że mimo szerokiego zakresu konferencji, uwaga została skupiona na referacie prof. Kalisza. W kontekście interpretacji przepisów Kodeksu karnego uważa, że zasada nullum crimen sine lege sctricta nie stoi na przeszkodzie dokonywania takiej wykładni, która nie wynika wprost z „liter”, ale kryje się pod nimi, w lekkiej opozycji do referatu dr. Behana, z którego wynikł postulat wąskiej interpretacji znamion. Dodał, że sztuczna inteligencja może pomoc w wyselekcjonowaniu, a nawet zwartościowaniu materiału dowodowego, jednak aktualnie nie zastępuje sędziowskiej swobodnej oceny dowodów z którą łączy się doświadczenie sędziowskie, dlatego nie jest podmiotem, który może decydować o odpowiedzialności karnej człowieka.

Kolejno zabrał głos Profesor Jarosław Majewski, który wskazał, że w Polsce jest systemowy problem ze stosowaniem tymczasowego aresztowania, dlatego lepszym byłby system w pełni zautomatyzowanego stosowania tego środka zapobiegawczego, zdolny do analizy całości materiału dowodowego. Wciąż ponad 90% wniosków o tymczasowe aresztowanie jest uwzględnionych.

„Nakarmienie” systemu błędnie rozstrzygniętymi sprawami spowoduje, że sztuczna inteligencja będzie utwierdzać w przekonaniu o prawidłowości tego typu – jednoznacznie złej – praktyki sądowej.

Doktor Piotr Zakrzewski wyjaśnił, że sztuczna inteligencja mogłaby być przydatna do weryfikowania wniosków o kontrolę operacyjną.

Na koniec głos zabrał dr Adam Behan, który podsumował, że można stosować wykładnię adaptacyjną, ale przy miliardowych stratach w wyniku przestępstwa komputerowego nie ma odpowiedniej reakcji – pozostają bardzo niskie ustawowe zagrożenia karą w przepisach typizujących, np. do 2 lat pozbawienia wolności.

Konferencję podsumował Profesor Jarosław Majewski i podziękował wszystkim referentom, a także uczestnikom za dyskusję. Na koniec Profesor Piotr Kardas podziękował przedmówcy za reaktywację Bielańskich Kolokwiów Karnistycznych, wybór tematu i dobór referentów oraz zachęcił wszystkich dyskutujących do przygotowania rozdziału do monografii pokonferencyjnej.

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki w ramach programu Społeczna odpowiedzialność nauki II

Artykuł XIX Bielańskie Kolokwium Karnistyczne: Prawo karne a nowe technologie (Warszawa, 26 listopada 2025 r.) pochodzi z serwisu Karne24.com.

W dniach 9-11 marca 2018 r. w Centrum Dydaktycznym Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego, mieszczącym się przy ul. Krupniczej 33a w Krakowie, odbyła się VII Studencka Konferencja Karnoprocesowa pt. „Pokrzywdzony – czwarty wierzchołek karnoprocesowego trójkąta?”.

fot. dr hab. Andrzej Światłowski, Prof. UJ

W trakcie obrad dwudziestu czterech uczestników, reprezentujących w sumie osiem uczelni, przedstawiło dwadzieścia dwa referaty, w których starali się odpowiedzieć na pytanie o rolę pokrzywdzonego w obecnym modelu procesu karnego.

Wskazywali na jego uprawnienia, obowiązki oraz zmieniającą się sytuację procesową omawianego podmiotu, między innymi w każdej z faz procesu karnego, a także przy zastosowaniu wobec oskarżonego trybów konsensualnych, takich jak na przykład art. 335 Kodeksu postępowania karnego.

fot. dr hab. Andrzej Światłowski, Prof. UJ

Magdalena Pomietło oraz Jolanta Kajfasz, reprezentujące Uniwersytet Jagielloński, wygłosiły referat na temat sytuacji osoby pokrzywdzonej przestępstwem naruszającym dobra ogólne, na przykładzie przestępstwa stypizowanego w art. 233 § 1 k.k., czyli przestępstwa składania fałszywych zeznań. W swoim wystąpieniu poruszyły one szeroko dyskusyjną kwestię uwzględnienia interesów osoby, której dobra indywidualne ucierpiały w wyniku dokonania czynu zabronionego mającego za przedmiot ochrony dobra prawne o charakterze ogólnym.

fot. dr hab. Andrzej Światłowski, Prof. UJ

Konferencja stanowiła okazję do dyskusji na temat często pomijany w nauce postępowania karnego, jakim jest sytuacja pokrzywdzonego w procesie karnym. Samo zainteresowanie uczestników omawianą problematyką uznać można jednak za przekonujący argument za poświęceniem tej tematyce nieco większej uwagi i zastanowieniem się nad prawidłowością obecnych uregulowań.

fot. dr hab. Andrzej Światłowski, Prof. UJ

Konferencji towarzyszyły dodatkowe atrakcje w postaci spaceru po Nowej Hucie oraz wyjścia do Teatru Ludowego na spektakl „Sędziowie” Stanisława Wyspiańskiego.

Cover-foto: Katedra Postępowania Karnego UJ

Artykuł Konferencja na UJ: Pokrzywdzony – czwarty wierzchołek karnoprocesowego trójkąta? pochodzi z serwisu Karne24.com.