O problemie tym dyskutowano na kolejnym zabraniu naukowym Katedry Prawa Karnego UJ, które odbyło się 17 kwietnia 2020 r.

Mimo że problem wydaje się być odległy polskim szpitalom, spoglądając na kazus włoski, hiszpański czy amerykański, możemy dostrzec szereg prób wypracowania właściwych, możliwie obiektywnych kryteriów, jakie w konflikcie obowiązków zastosować może decydujący lekarz, tak by nie narazić się na odpowiedzialność karną.  

Podczas zebrania podjęto próbę przedstawienia, w jaki sposób może postępować personel medyczny w obliczu niedoboru środków ochrony osobistej i sprzętu medycznego, jak i samych pracowników zdrowia, tak by nie narazić się na odpowiedzialność karną. Rozmówcy przedstawiali różne zapatrywania, z których wyodrębnić można dwa przeważające, „modelowe”:

• unormowanie tego w sposób wąski, bez pozostawiania marginesu decyzyjnego personelowi medycznemu;
• pozwolenie na podjęcie decyzji lekarzowi, opierając się na jego doświadczeniu i znajomości sytuacji pacjentów.

Pierwszy z tych wyborów, prowadziłby do stworzenia swoistej procedury postępowania według ustalonych kryteriów, a co za tym idzie – w razie zastosowania się lekarza do unormowanych reguł postępowania, dawałby pewność, że nie zostanie on pociągnięty do odpowiedzialności karnej.

Spornym pozostaje jednak, tak według prawników, lekarzy jak i socjologów, czym miałyby być „właściwe kryteria”, czy można uznać życie ludzkie za coś wymiernego?

Odpowiedź na te pytania znajduje się po części w przytoczonym przez rozmówców wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 44/07 z 30.09.2008r. Trybunał orzekł, że życie ludzkie nie może być postawione ponad życie innego człowieka, niezależnie od tego, „ile” żyć miałoby być uratowanych, gdyby pozbawić życia mniejszą grupę ludzi. Również rozmówcy wskazując owo orzeczenie, podkreślali, że wybranie kryterium ilościowego (ochrony innych żyć) czy kryterium wieku, nie jest nawet wystarczająco obiektywne, by traktować je za kryterium możliwe do zastosowania.

Drugi z wyborów pozostawia pole decyzyjne lekarzowi. Pozwala on na podjęcie decyzji przez samego lekarza, będącego w posiadaniu historii medycznej, znającego sytuacje życiowe pacjentów, posiadającego doświadczenie zawodowe w ratowaniu żyć ludzkich. Staje jednak przed rezyduum moralnym – nigdy nie doprowadzi go do właściwego rozwiązania, a ponadto może narazić się na odpowiedzialność karną.

W tym miejscu pojawiło się kolejne pytanie, a mianowicie czy lekarze ratujący życie człowieka mogą być pociągnięci do odpowiedzialności karnej, gdy dokonali niewłaściwego, w ocenie ex post, wyboru pacjenta, któremu ocalili życie?

Czy pozostawienie decyzji o podłączeniu do respiratora wyłącznie lekarzowi, bez wskazania mu kryteriów, jakimi powinien się kierować, nie powoduje nadmiernego obciążenia decyzyjnego?

Kolejnymi problemami, jakie próbowali rozwiązać rozmówcy z różnych dziedzin nauki, były kwestie powinności zachowania personelu medycznego w sytuacji konfliktu między narażeniem siebie na zarażenie i rozstrój zdrowia na skutek podjęcia czynności zawodowych a narażeniem pacjenta na rozstrój zdrowia lub ryzyko dla życia w razie zaniechania owych czynności w warunkach epidemii.

Poruszono problem wartościowania życia ludzkiego. Czy można stwierdzić, że osoby wykonujące zawód medyczny mają bezwzględne pierwszeństwo w ratowaniu ich dobra prawnego względem osób chorych, spoza personelu medycznego – zastanawiali się rozmówcy. Pewnym wyjątkiem mogłaby być jednak sytuacja, gdy na daną grupę osób przypada jedna osoba medyka, który nie może narażać własnego życia, gdyż bez niego cała reszta grupy zostaje narażona na utratę profesjonalisty, mogącego ich leczyć.

Również braki kadrowe oraz techniczne (sprzętu, aparatury), powodujące stres, przemęczenie czy zwykły brak możliwości zastosowania danej metody leczenia okazują się być problemem przed jakim staje służba zdrowia w dobie epidemii – wskazywali uczestnicy zebrania. Jak wskazują na to praktycy, również te czynniki powodują w służbie zdrowia duże dylematy, które później skutkować mogą pociągnięciem ich do odpowiedzialności karnej.

Przedstawione argumenty prawne i medyczne wskazują na potrzebę unormowania problemu kolizji obowiązków, tak by lekarze bez obaw mogli wykonywać swoje obowiązki, jednocześnie bez traktowania życia ludzkiego jako wartości wymiernej. To z kolei prowadzi nas do potrzeby znalezienia obiektywnego kryterium rozstrzygania o kolizji obowiązków.

Moderatorem zebrania był prof. Włodzimierz Wróbel (UJ)

Podczas zebrania wypowiedzieli się (wg kolejności zabierania głosu):

Dr Szymon Tarapata – referent
Prof. Janusz Andersz
Prof. Robert Zawłocki (UAM)
Lek.med. Grzegorz Wrona (SWPS)
Dr Jacek Miarka
Prof. Barbara Chyrowicz (KUL)
Dr Tomasz Sroka (UJ)
Dr Ewa Plebanek (UJ)
Dr Michał Zabdyr-Jamróz (CMUJ)
Prof. Jarosław Majewski (UKSW)
mgr Tomasz Pilikowski
Dr Kamil Mamak (UJ)
Prof. Mariusz Wyleżoł
Prof. Zbigniew Ćwiąkalski (UJ)
Dr Mikołaj Iwański (UJ)
Dr Mikołaj Małecki (UJ)
Dr Adam Dyrda
Wiktor Antolak
Dr Dominik Zając (UJ)
Dr Marek Bielski (UJ)
Dr Marta Soniewicka (UJ)
Prof. Adam J. Szwarc (UAM)

Autorka: Zuzanna Szczepańska, WPiA UJ

Artykuł Kolizje obowiązków w medycynie w stanie epidemii (zebranie naukowe i dyskusja) pochodzi z serwisu Karne24.com.

Zebraniu przewodniczył prof. dr hab. Włodzimierz Wróbel (Katedra Prawa Karnego UJ), a wśród pozostałych uczestników znaleźli się m.in.: prof. dr hab. Piotr Tuleja (Katedra Prawa Konstytucyjnego UJ, Sędzia TK w stanie spoczynku), prof. dr hab. Ewa Łętowska (była RPO i Sędzia TK w stanie spoczynku), prof. dr hab. Krzysztof Skotnicki (Katedra Prawa Konstytucyjnego UŁ), prof. dr hab. Andrzej Zoll (były RPO, Sędzia TK w stanie spoczynku) czy dr hab. Adam Bodnar (obecny RPO).

Spotkanie, w związku z sytuacją epidemiologiczną w kraju, odbywało się zdalnie i składało się z dwóch części: podczas pierwszej referat pt. „Stany nadzwyczajne – ograniczenia praw i wolności podmiotowych oraz sankcje karne” wygłosili dr Tomasz Sroka (Zakład Bioetyki i Prawa Medycznego UJ) oraz prof. Włodzimierz Wróbel.

Po zapoznaniu z tematyką spotkania odbyła się dyskusja oraz pojawiły się pytania zarówno ze strony uczestników zebrania, jak i internautów.

Temat przewodni drugiej części zebrania to: „Stany nadzwyczajne – perspektywa konstytucyjna”, podczas którego poprzednio zadane pytania były poukładane w bloki tematyczne, a wyznaczeni uczestnicy starali się na nie odpowiedzieć.

Jako pierwszy głos zabrał prof. Piotr Tuleja. W swoim wystąpieniu poruszał kwestie związane z wprowadzeniem stanu nadzwyczajnego rozumianego jako obowiązek władz państwowych czy zależności pomiędzy hybrydowym stanem nadzwyczajnym (sytuacją, kiedy przesłanki materialne dla jego wprowadzenia są spełnione, ale formalnie nie jest on wprowadzony), a kwestią przeprowadzenia wyborów prezydenckich.

Wskazywał na regulacje Konstytucji RP mówiące gwarancji ciągłości urzędu Prezydenta, obowiązku ustąpienia z urzędu Prezydenta oraz pełnieniu funkcji Prezydenta przez Marszałka Sejmu i obowiązków z tym związanych – taki model wyłączałby konieczność zmiany ustawy zasadniczej podczas hybrydowego stanu nadzwyczajnego.

Pytanie uzupełniające dodał prof. Andrzej Zoll, dopytując o reperkusje wprowadzenia stanu klęski żywiołowej w perspektywie nadmiernego wydłużenia kadencji Sejmu.

Dyskusję z prof. Tuleją podjął także obecny Rzecznik Praw Obywatelskich – Adam Bodnar czy prof. dr hab. Piotr Kardas (Katedra Prawa Karnego UJ).

Na drugi blok pytań, związanych z ochroną praw i wolności jednostki w sytuacji wprowadzenia stanu nadzwyczajnego, lub jego braku, odpowiedzi udzieliła dr hab. Monika Florczak-Wątor, prof. UJ (Katedra Prawa Konstytucyjnego UJ). Pytania do konstytucjonalistki zadawali m.in. dr Szymon Tarapata (Katedra Prawa Karnego Wykonawczego UJ), dr Michał Ziółkowski (Akademia im. Leona Koźmińskiego) czy dr Mikołaj Małecki (Katedra Prawa Karnego UJ), skupiając się na kwestii funkcji gwarancyjnej przepisów prawnych oraz zasadności kar zarówno za wykroczenia, jak i kar administracyjnych.

Kolejną osobą odpowiadającą był dr Marcin Krzemiński (Katedra Prawa Konstytucyjnego UJ). Przeprowadził on pogłębioną analizę okoliczności związanych z wprowadzaniem stanu nadzwyczajnego czy kwestii rozporządzeń wydawanych przez Radę Ministrów.

Problematyka odszkodowań na gruncie ustawy o wyrównywaniu strat majątkowych z 2002 r. oraz Kodeksu Cywilnego była rozważana przez prof. Ewę Łętowską. Podkreślała ona, że wprowadzenie stanu nadzwyczajnego skutkowałoby zmianą reżimu prawnego (z prywatnoprawnego na publicznoprawny) oraz starała się ocenić ewentualne konsekwencje z tego wynikające dla potencjalnych podmiotów starających się uzyskać odszkodowanie od Skarbu Państwa w związku z ograniczeniem ich praw i wolności w czasie stanu nadzwyczajnego.

Pogłębioną analizę pytań dotyczących wyborów prezydenckich, roli Sądu Najwyższego w stwierdzeniu ważności tych wyborów czy problematyki prawa wyborczego w dobie hybrydowego stanu nadzwyczajnego przeprowadził prof. Krzysztof Skotnicki. Pytanie uzupełniające zadał dr hab. Adam Dyrda (Katedra Teorii Prawa UJ), który przedstawił swoje obawy związane z kwestią głosowania korespondencyjnego i zasadą powszechności wyborów w sytuacji zrezygnowania z ubiegania się o urząd Prezydenta RP przez jednego z kandydatów.

Ostatni odpowiadał prof. Włodzimierz Wróbel. Przeznaczony dla niego blok pytań dotyczył w głównej mierze kwestii odpowiedzialności organów państwa, zarówno konstytucyjnej jak i karnej, za niewprowadzenie stanu nadzwyczajnego w sytuacji, kiedy materialne przesłanki dla jego wprowadzenia są zaktualizowane. Profesor poruszył także problem kar pieniężnych.

Na początku prof. Wróbel zauważył, że pierwotnie gwarancyjny rozdział Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczący kar pieniężnych, obecnie stał się całkowicie anty-gwarancyjny. W stosunku do obywateli możliwość karania powinna być oparta o zasadę winy, a w tym przypadku odpowiedzialność osoby fizycznej ma swoje źródło w specyficznej konstrukcji, bazującej na odpowiedzialności podmiotów zbiorowych, co jest sprzeczne z założeniami obecnego systemu prawnego.

Profesor podkreślił istotną rolę sądów administracyjnych (zarówno WSA jak i NSA) w procesie wykładni tych przepisów w sytuacji, gdy rozpoczną się procesy o nałożone na obywateli niewspółmiernie wysokie kary.

Głównego źródła gwarancji sprawiedliwego rozstrzygnięcia sporu, jak i prawidłowego działania organów państwowych stojących na straży obrony praw i wolności obywatelskich, prof. Włodzimierz Wróbel upatrywał w konsekwentnym przestrzeganiu Konstytucji RP.

Zasygnalizował jednakże obawy o jej pełne respektowanie w obecnych czasach, obrazując to chociażby brakiem prawidłowej legitymacji obecnego Trybunału Konstytucyjnego, nierozerwalnie związanego z gwarancją uznania kraju za taki, który urzeczywistnia zasadę demokratycznego państwa prawa.

To połączone zebranie katedr oraz zaproszonych do debaty gości – oprócz próby wyjaśnienia niezwykle emocjonujących i aktualnych problemów prawnych w kraju – było pomocnym instrumentem dla pracowników naukowych, praktyków prawa czy osób działających w administracji państwowej.

Rozpatrzenie kwestii wprowadzenia lub niewprowadzenia stanu nadzwyczajnego z perspektywy zgodności z prawem oraz wynikających z tego konsekwencji w ujęciu konstytucyjnym, karnym, cywilnym i administracyjnym, a także osadzenie całości wypowiedzi w kontekście ochrony praw i wolności jednostki może stanowić istotną wskazówkę dla osób zarówno stosujących prawo, jak i je kreujących.

Autor: Norbert Jamrożek WPiA UJ

Artykuł Stany nadzwyczajne – ograniczenia praw i wolności podmiotowych (zebrania naukowe i dyskusja) pochodzi z serwisu Karne24.com.

Wykład

Wykład – jako forma tradycyjnie otwarta – ma status szczególny, chcieliśmy, aby był dostępny jak dla największej liczby osób, bez względu na to czy są zapisani na przedmiot, czy też nie. Wprawdzie w Katedrze Prawa Karnego UJ od lat nagrywane były wykłady, które dostępne są na jej stronie internetowej, jednak tym razem chcieliśmy, żeby wykład był na żywo i możliwa była interakcja ze słuchaczami. Mając do wyboru platformę Facebook, która pozwala na streaming filmu na żywo i na której zebrano społczesność ponad 5 tys. osób, zdecydowaliśmy się uruchomić jednak kanał na YouTube.

Do dnia 19 marca kanał zasubskrybowało ponad 500 osób, a sam pierwszy wykład został wyświetlony ponad 3 tys. razy. Dodać należy, że wykorzystano do tego infrastrukturę Wydziału Prawa i Administracji UJ, dzięki czemu zarówno obraz jak i dźwięk są wysokiej jakości. Trzeba mieć na uwadze, że w przypadku transmisji z użyciem własnego laptopa z domu jakość będzie gorsza. 

Wybrano YouTube zamiast Facebooka z tego powodu, że YouTube ma lepsze narzędzia do zarządzania filmami – łatwiej je edytować, dodawać miniaturki, opisy itp. Łatwiej to też się udostępnia dalej np. można wklejać na inne strony. Nie oznacza to, że Facebook w kontekście nauczania został zupełnie zarzucony – na nim mają pojawiać się dodatkowe materiały, tam też można zadawać pytania dotyczące materii poruszanej na wykładzie, na Facebooku pojawiają się też wszystkie informacje organizacyjne.  

Pewnym zagrożeniem związanym z udostępnieniem wykładu na żywo jest to, że mogą pojawić się trolle, które będą zaśmiecały czat. Nie inaczej było na pierwszym wykładzie dostępnym na żywo. Trzeba było na bieżąco moderować dyskusję i usuwać śmieciowe treści. Jeżeli ktoś nie ma osób, które mogłyby to robić, można też usunąć takie treści po wykładzie. 

Prof. Wróbel podczas wykładu powiedział, że trzeba się zastanowić czy w ogóle tradycyjna forma wykładu – polegająca na tym, że profesor mówi, a studenci słuchają – ma jeszcze sens. Kolejne materiały, które mają się pojawić w czasie wykładu mają mieć nieco inną formę, która zgodnie z zapowiedziami ma skupić się na omawianiu lub rozmowie ze studentami na temat najbardziej problematycznych kwestii danego zagadnienia. Materiałem wprowadzającym ma być nagranie wykładu z lat wcześniejszych. Kolejny wykład ma obyć się w formie dialogu ze studntami.

Wykłady w formie audio dostępne są od niedawna także w formie podcastów na platformie Spotify. Ta forma pozwala na słuchanie wykładu podczas codziennych aktywności – biegania, ćwiczenia na siłowni czy podczas porządków domowych. W przypadku podcastów ważne jest, żeby jakość dźwięku była bardzo dobra (tutaj konieczna jest poprawa). 

Ćwiczenia 

Ćwiczenia (w większości przypadków) odbywają się za pośrednictwem platformy MS Teams od firmy Microsoft. Mają do niej dostęp wszyscy studenci Uniwersytetu Jagiellońskiego. Na potrzeby ćwiczeń stworzyć można osobny zespół, do którego dostęp mają jedynie studenci zaakceptowani przez prowadzącego, nie ma więc zagrożenia, że będą w nich uczestniczyły osoby z zewnątrz. Zajęcia w MS Teams pozwalają na przekaz wideo, pokazywanie prezentacji, ale także aktywność studentów – w formie pisania w wewnętrznym komunikatorze, zadawania pytań przez mikrofon, a także dzięki wideo. Dotychczasowe doświadczenia pokazują, że studenci biorą liczny i aktywny udział w zajęciach. 

Seminaria i poradnia prawna 

Podobnie jak ćwiczenia odbywać się mogą seminaria magisterskie, jak i odbywające się w formie seminaryjnej spotkania w ramach studenckiej poradni prawnej. Na takie potrzeby MS Teams jest narzędziem jeszcze bardziej wygodnym, gdyż te formy zajęć są mniej liczne i wszyscy uczestnicy mają większą szansę zabrania głosu. 

Zebrania naukowe

Także ta forma nie musi ucierpieć podczas wymuszonej przerwy działania budynków uniwersyteckich. W najbliższy piątek w Katedrze Prawa Karnego planowane jest zebranie naukowe, w którym dr Izabela Skoczeń z katedry Teorii Prawa UJ wygłosi swój referat. W ramach Katedry Prawa Karnego UJ mieliśmy już jedno wewnętrzne spotkanie tego typu, praktycznym problemem – tak jak zresztą na żywo – jest moderacja dyskusji. Wydaje się, że konieczna jest osoba, która będzie udzielała głosu chętnym osobom. W tej formie planowane są także spotkania z prawa medycznego i bioetyki.

Dzięki wykorzystaniu Internetu nie musimy się też ograniczać się do wykładowców, którzy fizycznie są w Krakowie, planujemy zaprosić do zaprezentowania referatów osoby z innych ośrodków, a także gości zagranicznych.

Inne formy edukacje – blogi, podcasty, filmy na YouTube 

Pracownicy Katedry wcześniej już wykorzystywali narzędzia internetowe do popularyzacji nauki, które świetnie sprawdzają się wczasach kryzysu. Wspomnieć można o tradycyjnych już blogach Internetowych, stronach na Facebooku, ale także coraz bardziej popularnych podcastach. W tym zakresie warto wspomnieć autorski projekt dra Mikołaja Małeckiego Karne College, które dostępne jest na platformie Spotify, gdzie obok karnistycznych komentarzy dotyczących bieżących wydarzeń omawia kwestie stricte dydaktyczne. 

Niżej podpisany wraz z drem Szymonem Tarapatą prowadzi też kanał na YouTube pod nazwą Karny Jeż, na którym to przekazywana jest wiedza dotycząca prawa karnego w konwencji nieco mniej poważnej – przy okazji omawiania memów, które poruszają kwestie prawne. 

Innymi aktywnościami na YouTube są kanały dra Małeckiego – Pole Karne, jak i niżej podpisanego – Criminal Future. 

Artykuł Jak uczyć prawa w czasach kryzysu? pochodzi z serwisu Karne24.com.

Autorka zajęła się zagadnieniem detencji psychiatrycznej, rozumianej jako umieszczenie niepoczytalnego sprawcy czynu zabronionego w zakładzie psychiatrycznym. Jest to środek zabezpieczający określony w art. 93a § 1 pkt 4 Kodeksu karnego.

Art. 93a. § 1 k.k.: Środkami zabezpieczającymi są:
1) elektroniczna kontrola miejsca pobytu;
2) terapia;
3) terapia uzależnień;
4) pobyt w zakładzie psychiatrycznym.

Detencja psychiatryczna orzekana jako środek zabezpieczający w świetle badań aktowych

„Publikując książkę myślałam, że ona pewnie już nie bardzo jest aktualna. W końcu opierałam ją na danych sprzed kilku lat, potem nadeszła nowelizacja prawa w zakresie środków zabezpieczających, a media donosiły o nieprawidłowościach w stosowaniu detencji. Sąd Najwyższy wydał kilka ważnych orzeczeń i wydawało mi się, że standard umieszczania ludzi w szpitalach psychiatrycznych zasadniczo się zmienił” – komentuje dziś dr Pyrcak-Górowska, wracając do 2017 r., gdy to jej książka ukazała się drukiem.

Praca składa się z trzech części. W pierwszej kolejności autorka kreśli genezę, historię i cele stosowania detencji psychiatrycznej. Drugi, główny rozdział książki to analiza modeli orzekania oraz wykonywania detencji psychiatrycznej w świetle obowiązujących regulacji prawnych, poglądów doktryny i orzecznictwa. Rozdział ten zawiera szczegółowe analizy przesłanek stosowania detencji psychiatrycznej, procedury orzekania detencji psychiatrycznej (w tym obrony obligatoryjnej, postępowania dowodowego, składu sądu) oraz jej wykonywania.

Trzecia część książki to wyniki badań empirycznych dotyczących orzekania i wykonywania detencji psychiatrycznej, opracowane na podstawie akt niemalże 200 spraw prowadzonych w latach 2006–2011 w 13 sądach rejonowych w różnych miastach Polski.

„Nie można prowadzić dyskusji o przepisach prawa odnoszących się do detencji psychiatrycznej bez wiedzy o tym, jak w praktyce one funkcjonują i czy spełniają swój cel. Tymczasem w polskiej nauce brak jest wyników aktualnych, szerokich badań
naukowych na ten temat” – czytamy we wprowadzeniu do książki.

dr Małgorzata Pyrcak-Górowska

Autorka podkreśla, że tematyka detencji jest wciąż niezwykle aktualna. „Mamy prawie końcówkę roku 2019, a ja widzę świeże orzeczenie, w którym sąd zdecydował się umieścić bezterminowo w szpitalu psychiatrycznym człowieka, który… kradł prąd” – komentuje karnistka zwracając uwagę na to, że przed sądami i prawnikami jeszcze sporo pracy, by prawidłowo stosować obowiązujące przepisy.

Dr Małgorzata Pyrcak-Górowska jest doktorem nauk prawnych, asystentem w Katedrze Prawa Karnego Uniwersytetu Jagiellońskiego i Katedrze Medycyny Sądowej Collegium Medicum UJ, adwokatem, ekspertką Krakowskiego Instytutu Prawa Karnego.

Wydawcą książki „Detencja psychiatryczna orzekana jako środek zabezpieczający w świetle badań aktowych” jest Krakowski Instytut Prawa Karnego. Kliknij aby zobaczyć więcej informacji o książce.

Foto MPG: Piotr Malec & KIPK
Coverfoto & Bookfoto: KIPK

Artykuł Do szpitala psychiatrycznego za… kradzież prądu. Pilna potrzeba zmian w orzecznictwie pochodzi z serwisu Karne24.com.

W dniu 16 maja 2019 r. Sejm RP uchwalił ustawę nowelizującą Kodeks karny oraz szereg innych ustaw. Senat RP wniósł do treści ustawy poprawki w uchwale z dnia 24 maja 2019 r., które następnie zostały przez Sejm przyjęte na posiedzeniu w dniu 13 czerwca 2019 r.

W jednoznacznej opinii naukowej 158 karnistów, konstytucjonalistów i kryminologów rekomenduje Prezydentowi zawetowanie ustawy radykalnie zmieniającej prawo karne.

Wystąpienie, które środowisko naukowe skierowało do Prezydenta, ma charakter opinii naukowej. Specjaliści z zakresu nauk penalnych i prawa konstytucyjnego ze wszystkich polskich uniwersytetów alarmują o ryzyku i zagrożeniach wiążących się z wejściem w życie zmian w prawie karnym i zwraca się do Prezydenta o zawetowanie ustawy. List przewodni sygnował prof. dr hab. Stanisław Waltoś – znawca procesu karnego z Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Treść opinii konsultowana była ze wszystkimi ośrodkami naukowymi w Polsce. Sygnowało ją 158 profesorów, doktorów habilitowanych i doktorów, reprezentujących różne poglądy i szkoły naukowe, z kilkudziesięciu uniwersytetów i szkół wyższych, w tym niemal wszyscy kierownicy katedr i zakładów prawa karnego i kryminologii. Jest to wydarzenie bezprecedensowe i adekwatne do skali zagrożeń sygnalizowanych Prezydentowi RP w przekazanej opinii.

Autorzy opinii zwracają uwagę na niekonstytucyjny tryb przyjęcia ustawy oraz regulacje naruszające Europejska Konwencję o Ochronie Praw Człowieka, a także ostrzegają przed destabilizacją systemu wymiaru sprawiedliwości na skutek ewentualnego wejścia w życie ustawy.

Zwracają też uwagę na problemy z egzekwowaniem znowelizowanych przepisów po ich wejściu w życie.

„Skoro celem ustawy jest radykalne zaostrzenie kar za wszystkie przestępstwa (także te mniej poważne przez utrudnienie orzekania za nie kar wolnościowych – art. 37a k.k. w nowym brzmieniu), to nastąpić musi znaczący wzrost skazań na bezwzględną karę pozbawienia wolności. Konsekwencją tego będzie brak możliwości lokalowych polskich więzień na przyjęcie dodatkowej grupy osadzonych” – piszą naukowcy.

„Nie ma obecnie, fizycznie miejsc nawet dla osób już skazanych na podstawie aktualnego Kodeksu karnego. Ponadto w 2018 r. zamknięto część zakładów karnych i aresztów śledczych, co spowodowało zmniejszenie ilości miejsc dla osadzonych” – podkreślają akademicy.

Z uwagi na wynikający z tempa prac legislacyjnych, krótki czas przygotowywania opinii, poruszono w niej kwestie najbardziej fundamentalne, wskazując przy tym na sprzeczności i luki, które były podnoszone w innych krytycznych opiniach złożonych w trakcie procesu legislacyjnego.

Ostatecznie autorzy opinii – przedstawiciele ośrodków naukowych z całej Polski – rekomendują Prezydentowi RP zwrócenie tej ustawy do Sejmu (tzw. weto). Informowanie władz publicznych o potencjalnych zagrożeniach związanych z wadliwie stanowionym prawem jest obowiązkiem naukowców. Autorzy opinii mają nadzieję, że Prezydent RP weźmie pod uwagę wynikające z niej wnioski przy podejmowaniu decyzji co do dalszych losów ustawy – podkreślają w informacji prasowej.

Kliknij aby przeczytać całą opinię.

Foto: Pixabay & Karne24.com

Artykuł 158 naukowców do Prezydenta RP: weto dla niekonstytucyjnych zmian w prawie karnym pochodzi z serwisu Karne24.com.

Mikołaj Małecki: Redagujecie nowy komentarz do przepisów karnych z ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, który ma ukazać się w styczniu 2019 r. Na co praktyk zajmujący się przestępstwami narkotykowymi powinien zwrócić szczególną uwagę po dużej nowelizacji ustawy, która została uchwalona w lipcu?

Dominik Zając: Wydaje mi się, że można wyróżnić tutaj dwie grupy problemów. Po pierwsze, mamy pewne zmiany wprowadzone nowelą i one rzutować będą na zmianę zakresu odpowiedzialności karnej. Z grubsza można powiedzieć, że ustawodawca wprowadził nową grupę substancji, stanowiących znamiona przestępstw, a w grupie tej znalazły się dopalacze. Spowodowało to oczywiście szereg drobnych komplikacji oraz niespójności w samej ustawie, jednak nie miały one charakteru fundamentalnego.

Z perspektywy praktyki najistotniejsze wydaje się omówienie problematyki zbiegów poszczególnych typów narkotykowych, w tym relacji, jakie zachodzą między typem penalizujących uprawę oraz wytwarzanie środka.

Po drugie – i tutaj upatrywałbym głównej wartości komentarza – pogłębiona analiza literatury i orzecznictwa pozwoliła objaśnić szereg nieporozumień, jakie przez lata narosły wokół tej ustawy. Z perspektywy praktyki najistotniejsze wydaje mi się omówienie problematyki zbiegów poszczególnych typów narkotykowych, w tym w szczególności relacji, jakie zachodzą między typem penalizujących uprawę oraz wytwarzanie środka. Pozornie może wydawać się, że są to nieistotne kwestie szczegółowe. Każdy, kto praktykuje w tym obszarze jako prawnik zdaje sobie jednak sprawę z konsekwencji przyjęcia takiej a nie innej kwalifikacji czynu – często od takiej czysto jurydycznej decyzji zależeć będzie, czy podejrzany zostanie aresztowany, czy tez odpowiadać będzie z wolnej stopy.

Wojciech Górowski: Dodam jedynie, że przez lata obowiązywania ustawy narosły problemy za zbiegami pomiędzy poszczególnymi typami. W komentarzu staramy się je rozwiązywać. Nowelizacja w tym zakresie dodała nowe problemy, opisując nowy przedmiot czynności wykonawczej. Czy sprawca, który ma przy sobie trzy różne substancje, odpowiada za jedno ich posiadanie, czy za trzy różne przestępstwa?

Ustawa w nowym brzmieniu obowiązuje od sierpnia 2018 r., a już wcześniej prokuratura próbowała ścigać część zachowań uznając je za przestępstwo z art. 165 Kodeksu karnego. Komentarz opisuje również i ten niezmiernie doniosły praktycznie problem.

Mikołaj Małecki: Nowelizacja z 20 lipca 2018 r. przedstawiana była jako walka z dopalaczami. Czy rzeczywiście tak jest?

dr Wojciech Górowski

Wojciech Górowski: Co do zasady tak. Ustawa wprowadza penalizację takich samych zachowań, jakie wcześniej były karalne w stosunku do narkotyków. Dopisano do poszczególnych przepisów nowe substancje psychoaktywne jako przedmiot działania sprawców. Proszę pamiętać jednak, że ustawa w nowym brzmieniu obowiązuje od sierpnia 2018 r., a już wcześniej prokuratura próbowała ścigać część zachowań uznając je za przestępstwo z art. 165 Kodeksu karnego. Komentarz opisuje również i ten niezmiernie doniosły praktycznie problem.

Dominik Zając: Nie mam żadnych wątpliwości, że celem ustawodawcy była walka z dopalaczami. W pewnym zakresie cel ten został osiągnięty. Trzeba jednak pamiętać, że przyjęte rozwiązania nadal mają charakter responsywny. Bazują na liście środków zakazanych, stanowiącej rozporządzenie Ministra Zdrowia. Cały czas istnieje więc ryzyko, że na rynek wprowadzane będą nowe środki, nieobjęte rozporządzeniem.

Co więcej, ustawodawca wprowadza przesłanki wpisania danej substancji na listę – sama lista zaś, jako akt niższej rangi, nie jest wiążąca dla sądów. Te ostatnie związane są bowiem wyłącznie Konstytucją i ustawami. W praktyce może okazać się, że w toku procesu zaprezentowana zostanie opinia biegłych, podważająca zasadności wpisania danej substancji na listę, np. ze względu na brak jej szkodliwości. Wydaje się, że wtedy sąd będzie władny pominąć treść rozporządzenia.

Skrajne orzeczenia uznają za ilość znaczną – dla przykładu – 10 g marihuany lub też kilkadziesiąt kilogramów.

Mikołaj Małecki: Przeglądałem tekst komentarza na etapie prac redakcyjnych. Autorzy poświęcili dużo miejsca wykładni podstawowych znamion, takich jak znaczna ilość środka odurzającego czy sposób rozumienia poszczególnych substancji odurzających. W praktyce są z tym problemy i popełniane są dramatyczne błędy…

Wojciech Górowski: Rzeczywiście, jednym z najważniejszych problemów praktycznych jest wykładnia znamienia znacznej ilości narkotyków i dopalaczy. Zarówno w piśmiennictwie, jak i orzecznictwie obecne są bardzo różne poglądy, zarówno co do kryteriów interpretacji tego pojęcia, jak i co do samej masy środków, którą uznaje się za znaczną. Skrajne orzeczenia czy poglądy piśmiennicze przyjmują – tytułem przykładu – 10 g marihuany za ilość znaczną lub też kilkadziesiąt kilogramów. Stan taki budzi poważne wątpliwości co do konstytucyjności takiego uregulowania.

Podkreślić trzeba, iż mimo orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, uznającego regulację ustawy za zgodną z konstytucją, rozbieżności orzecznicze postępują. W komentarzu staramy się podać i ocenić wszystkie możliwe do zastosowania argumenty w tym zakresie.

Osoby zajmujące się problematyką narkotykową od strony prawnej wrzucają je do jednego worka opatrzonego etykietą „narkotyki”. W ten sposób niemożliwe staje się przeprowadzenie racjonalnej oceny społecznej szkodliwości czynu.

Mikołaj Małecki: Weźmy przepisy zmuszające do odróżniania różnych poziomów karygodności czynu – począwszy od typów kwalifikowanych przez znaczną ilość środka, przez typy podstawowe (ilość nie będąca znaczną), oraz wypadek mniejszej wagi (ilość substancji ma być jeszcze mniejsza); jest też regulacja typowo procesowa z art. 62a u.p.n. – tu mowa o ilości nieznacznej. Kończąc na znikomym stopniu społecznej szkodliwości czynu z art. 1 § 2 k.k. (ilość znikoma?). Mam poważny problem, by ustalić jasne granice między tymi przepisami; czy to jest w ogóle wykonalne i jak ma sobie z tym poradzić prokurator? 

Wojciech Górowski: Rzeczywiście w ustawie są niespójności. Związane jest to w mojej ocenie z brakiem racjonalnej polityki narkotykowej państwa oraz brakiem racjonalnej dyskusji na ten temat. Ustawa była wielokrotnie zmieniana na polityczne żądanie. Przykładowo można wskazać, iż art. 53 ustawy (traktujący o produkcji narkotyków) w typie podstawowym zagrożony jest karą do 3 lat pozbawienia wolności, zaś w typie kwalifikowanym (znaczna ilość narkotyku) to zbrodnia zagrożona karą od 3 lat pozbawienia wolności. Nie ma nic pomiędzy. Taka regulacja nie ma nic wspólnego z racjonalnym kształtowaniem polityki karnej.

dr Dominik Zając

Dominik Zając: Rodzi to istotne problemy w praktyce. Co więcej, na tak skomplikowany opis jurydyczny nakłada się złożoność sytuacji faktycznych. Musimy pamiętać, że lista substancji zakazanych zawiera bardzo wiele środków, wywierających różny wpływ na organizm. W wykazie, obok środków takich jak ziele konopi czy LSD, które w istocie nie posiadają dawek śmiertelnych i nie stanowią zagrożenia dla zdrowia fizycznego, figurują silnie toksyczne środki – takie jak chociażby heroina. Skala negatywnego wpływu na organizm w przypadku obu grup jest nieporównywalna.

Jednocześnie, osoby zajmujące się problematyką narkotykową od strony prawnej bardzo rzadko posiadają wiedzę na temat działania i szkodliwości określonych substancji, wrzucając je do jednego worka opatrzonego etykietą „narkotyki”. W ten sposób niemożliwe staje się przeprowadzenie racjonalnej oceny społecznej szkodliwości czynu, która przecież w sposób fenomenalny rzutować musi na wymiar kary.

W komentarzu staraliśmy się zwracać szczególną uwagę na te okoliczności, które należy brać pod uwagę nie tylko w procesie przypisania sprawstwa, ale także na etapie wymiaru kary.

Prześledzenie dorobku sądów powszechnych prowadzi do smutnej konstatacji, że niektóre kwestie zostały po prostu przyjęte „na wiarę”, niejako za sprawą autorytetu sądów wyższego rzędu.

Mikołaj Małecki: Czy w orzecznictwie dotyczącym przestępstw narkotykowych coś zwróciło szczególną uwagę autorów komentarza?

Dominik Zając: Z mojej perspektywy najwidoczniejsza była tendencja do replikowania poglądów wyrażonych orzeczeniach, które nie cechowały się przekonująca argumentacją za lansowanymi tezami. Za przykład posłużyć może tu orzeczenie dotyczące kryterium określającego znaczne ilości środka, bądź kształtujące relacje między typem uprawy konopi innych niż włókniste i wytwarzaniem środków odurzających. W obu przypadkach prześledzenie dorobku sądów powszechnych prowadzi do smutnej konstatacji, że kwestie zostały po prostu przyjęte „na wiarę”, niejako za sprawą autorytetu sądów wyższego rzędu.

Wojciech Górowski: Zgadzam się z Dominikiem Zającem w tej materii. Dodam, że dotychczas nie zwracano większej uwagi orzeczniczej na wyraźne rozróżnienie pomiędzy znamionami czasownikowymi z art. 53 ustawy.

Mikołaj Małecki: Autorzy skomentowali też przepisy dotyczące postępowania z osobami uzależnionymi.

Wojciech Górowski: Ustawa zawiera przepisy dotyczące reakcji na przestępstwo popełnione przez osobę uzależnioną. Nie jest jasny ich stosunek do przepisów dotyczących środków zabezpieczających w kodeksie karnym. Przyznać trzeba, iż spraw dotyczących takich sprawców będzie coraz więcej, stąd też przepisy te będą coraz powszechniej stosowane.

Nasz komentarz jest pierwszym, w którym tak szczegółowo została omówiona ta materia. Jednym z przykładów jest odpowiedź na pytanie, czy i jakie środki lecznicze można zastosować wobec sprawy uzależnionego, który został skazany za grzywnę za posiadanie narkotyków lub dopalaczy.

„Przestępstwa narkotykowe i dopalacze. Komentarz” pod red. W. Górowskiego i D. Zająca ukaże się nakładem Krakowskiego Instytutu Prawa Karnego.

Autorami komentarza są doktorzy nauk prawnych, pracownicy i współpracownicy Katedry Prawa Karnego Uniwersytetu Jagiellońskiego – eksperci zajmujący się prawem karnym, wykorzystujący ustawę o przeciwdziałaniu narkomanii w praktyce: dr Wojciech Górowski, dr Mikołaj Iwański, dr Jan Jodłowski, dr Mikołaj Małecki, dr Małgorzata Pyrcak-Górowska, dr Tomasz Sroka, dr Szymon Tarapata, dr Katarzyna Witkowska-Moździerz, dr Dominik Zając, dr Witold Zontek.

Kliknij, aby poznać szczegóły książki.

Foto: KIPK & Piotr Malec, Cover: KIPK & Bartosz Mamak

Artykuł Przestępstwa narkotykowe i dopalacze: nowy komentarz dla praktyków pochodzi z serwisu Karne24.com.

Bartosz Brożek przekonuje, że myślenie w prawie polega na ścisłym współdziałaniu intuicji, wyobraźni i języka. Autor analizuje mechanizmy poznawcze prawnika w trzech pierwszych rozdziałach książki, zatytułowanych kolejno: Intuicja, Wyobraźnia, Język.

„Myślenie prawnicze nie jest wyjątkowe. W każdym razie nie jest bardziej wyjątkowe niż sposoby rozwiązywania problemów w innych dziedzinach refleksji” – pisze B. Brożek.

„Powód po temu jest prosty: prawnik jest tylko człowiekiem i ma do dyspozycji ludzkie
narzędzia poznawcze” – dodaje autor. A jednak umysł prawnika różni się np. od umysłu matematyka. Mimo że korzystają z tych samych mechanizmów, ich umysły „karmione są różnymi treściami” – stwierdza prof. Brożek.

Dlatego należy przyjrzeć się bliżej architekturze umysłu prawniczego w świetle ustaleń nauk kognitywnych i filozofii.

„Próba nowego spojrzenia na umysł prawniczy wymaga, byśmy zabili, a przynajmniej uciszyli, swego wewnętrznego epistemologicznego konserwatystę” – zachęca autor.

W książce przytaczanych jest dużo typowo prawniczych przykładów, jak np. dyskusja amerykańskiego sędziego i prawnika o kwalifikacji prawnej samochodu kempingowego: czy jest to dom, czy pojazd? Od rozstrzygnięcia tego problemu zależało uznanie, czy rewizja przeprowadzona w samochodzie, w efekcie której ujawniono narkotyki, była zgodna z prawem (jeśli był to pojazd) czy nie (jeżeli mieliśmy do czynienia z domem).

Bartosz Brożek zauważa, że w omawianej sprawie sąd zastosował metodę wariacji – przez podawanie innych, podobnych przykładów, próbował zmusić prawnika do odpowiedzi na pytanie, czy nakaz rewizji byłby wówczas wymagany, czy nie. „W istocie zatem sąd testuje tu różne intuicje” – konkluduje autor, dodając, że rozumowanie analogiczne (per analogiam) „jest zakorzenione w ludzkiej zdolności do mentalnego symulowania zdarzeń”.

Odwołując się do bogatej literatury zagranicznej autor objaśnia, jak intuicja, wyobraźnia i język przeplatają się, tworząc architekturę umysłu prawniczego. Jedno jest bowiem pewne:

„Zarówno sędzia, jak i adwokat – a także osoba uczestnicząca w procesie ustawodawczym, dogmatyk prawa czy mediator – korzystają z tych samych narzędzi myślenia: intuicji, wyobraźni i języka”.

Książka liczy 274 strony, została wydana na kremowym papierze z oranżową wyklejką, jasna okładka pokryta jest folią przyjemną w dotyku.

Wydawcą książki „Umysł prawniczy” jest Copernicus Center Press.

Bartosz Brożek – prof. dr hab., kognitywista, filozof i prawnik, pracownik Katedry Filozofii Prawa i Etyki Prawniczej na Uniwersytecie Jagiellońskim, członek Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych. Laureat licznych nagród oraz stypendiów, m.in. nagrody Narodowego Centrum Nauki (2018), Prezesa Rady Ministrów, Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Fundacji Humboldta, Nagrody Naukowej „Polityki”. Autor kilkunastu książek, m.in. Granice interpretacji (2014), Umysł matematyczny (wraz z Mateuszem Hoholem, 2014) oraz Myślenie. Podręcznik użytkownika (2016).

Foto: Karne24.com

Artykuł „Umysł prawniczy” prof. Brożka: intuicja, wyobraźnia, język pochodzi z serwisu Karne24.com.

Obszerna nowelizacja została uchwalona 20 lipca 2018 r. i wejdzie w życie w ciągu najbliższych tygodni. Przewiduje rozszerzenie karalności wielu typów czynu zabronionego nastawionych na zwalczanie zjawiska posiadania i obrotu dopalaczami.

Istotne zmiany

Ustawa wprowadza m.in. definicję tzw. nowej substancji psychoaktywnej – jest nią każda substancja lub grupy substancji pochodzenia naturalnego lub syntetycznego w formie czystej lub w formie preparatu działającą na ośrodkowy układ nerwowy, stwarzająca zagrożenia dla zdrowia lub zagrożenia społeczne porównywalne do zagrożeń stwarzanych przez substancję psychotropową lub środek odurzający, lub które naśladują działanie tych substancji. Wprowadza także nowe regulacje dotyczące zgłaszania zatruć środkiem zastępczym lub nową substancją psychoaktywną.

Nowelizacja wprowadza zmiany w wielu przepisach karnych ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U. 2018 r., poz. 1030 tekst. jedn.), co wymagało opracowania zupełnie nowego komentarza do przestępstw narkotykowych i dopalaczy. Książka obejmie wszystkie typy popytowe i podażowe, związane z obrotem, handlem, wytwarzaniem i posiadaniem niedozwolonych narkotyków i dopalaczy.

Skomentowane zostaną także najbardziej kontrowersyjne zagadnienia ogólne, dotyczące np. rozmienia pojęcia „znaczna ilość” substancji psychoaktywnej, umorzenia postępowania w wypadku posiadania narkotyków na własny użytek oraz wymiaru kary.

Prace nad komentarzem

Autorzy komentarza – praktycy wymiaru sprawiedliwości i eksperci zajmujący się prawem karnym, związani z Katedrą Prawa Karnego UJ – kończą właśnie prace nad tekstem komentarza. Redaktorzy portalu Karne24.com podejrzeli ich warsztat pracy.

Prace w Max-Planck-Instituts für ausländisches und internationales Strafrecht

Karniści pracują nad książką w różnych miejscach świata. Jeden z nich napisał do nas ze słonecznej Biblioteki Max-Planck-Instituts für ausländisches und internationales Strafrecht, Freiburg w Niemczech (zdj. powyżej). Inni redagowali tekst podczas przesiadki na Warsaw Chopin Airport czy w trakcie spaceru.

Przerwa na kawę i dalsze redakcje tekstu

Kolejne akapity tworzą się w oczekiwaniu na odlot – Warsaw Chopin Airport

Część autorów wybrała domowe zacisze – jednemu z doktorów towarzyszy ulubiona maskotka, a drugi pracuje w swoim studio otoczony tomami wiedzy karnistycznej.

Ulubiona maskotka inspiruje do dalszej pracy

Twórczość na dwa ekrany w studio jednego z autorów komentarza

Zgodnie z planem wydawniczym książka ukaże się pod koniec 2018 r. Jej wydawcą będzie Krakowski Instytut Prawa Karnego Fundacja. Przedsprzedaż komentarza rozpocznie się w październiku.

Zobacz tekst ustawy i prace nad ustawą w Sejmie.

Foto: KIPK

Artykuł Karalne dopalacze: powstaje komentarz do nowelizacji przepisów pochodzi z serwisu Karne24.com.

Przedsięwzięcie zostało zorganizowane dzięki wspólnym staraniom kół naukowych prawa karnego obu wydziałów – Koła Naukowego Prawa Karnego „Temida” i Koła Naukowego Prawa Karnego TBSP UJ. Tegoroczna edycja dotyczyła zarówno prawa karnego materialnego oraz procesowego.

Pierwszy dzień seminarium

Pierwszy panel moderowany był przez dra hab. Stanisława Żółtka i dotyczył przestępstw na tle seksualnym. Referatem otwierającym była problematyka racjonalizacji penalizacji kazirodztwa, którą omówił Michał Wąsowski (UW). Następnie Aleksander Leszczyński (UW) zaprezentował kwestie wyłączenia zatarcia skazania za przestępstwa na tle seksualnym. W kolejnym referacie Marta Glińska (UW) przedstawiła wyniki przeprowadzonych przez siebie badań aktowych dotyczących przestępstwa zgwałcenia. Przedostatnie wystąpienie w tym bloku dotyczyło różnic między zgwałceniem a seksualnym wykorzystaniem małoletniego na gruncie obecnych przepisów i zaprezentowała je Thương Nguyễn Thị Hoài (UW). Panel ten zakończył Daniel Kwiatkowski (UJ) przedstawiając krytyczną analizę proponowanych zmian w art. 197 k.k., polegającą na wprowadzeniu nowych typów kwalifikowanych.

Kolejny panel, którego moderatorem był dr Grzegorz Bogdan dotyczył prawa karnego skarbowego i gospodarczego. Rozpoczął Jędrzej Kmieć (UW) omawiając możliwość zastosowania błędu co do prawa w prawie karnym skarbowym na przykładzie urządzania nielegalnych gier hazardowych. W kolejnym referacie Michał Dębowski (UW) szukał odpowiedzi na pytanie czym jest prawo karne gospodarcze. Następnie Marta Grzeszczak (UW) omówiła instytucję konfiskaty rozszerzonej. Pani mgr Daria Kucyper (UJ) skupiła się natomiast na przestępstwie lichwy, przede wszystkim w kontekście zapowiedzianych przez Ministerstwo Sprawiedliwości zmian normatywnych. W kolejnym wystąpieniu Jędrzej Liberacki (UJ) przedstawił problematykę tzw. kryptowalut i możliwość uznania ich za przedmiot przestępstwa. Następnie Bartosz Żak (UW) omówił przestępstwa i wykroczenia skarbowe z zakresu podatku akcyzowego, tym samym kończąc zarówno panel, jak i merytoryczną część drugiego dnia seminarium.

Drugi dzień obrad

Kolejny dzień skupił się przede wszystkim na kwestiach prawa procesowego. Pierwszy panel, moderowany przez dra hab. Szymona Pawelca, dotyczył problematyki dowodów w procesie karnym w kontekście postępu technologicznego. Referatem otwierającym ten panel było wystąpienie mgra Piotra Karaska (UW) o kryteriach wiarygodności dowodów cyfrowych. Następnie Piotr Słowiński (UW) omówił kwestie związane z Internetem Rzeczy w aspekcie postępowania dowodowego. Kolejno Karolina Fabrycka (UW) skupiła się na problematyce Big Data. Ostatni referat w tym panelu wygłosiła mgr Oliwia Sentysz (UW) omawiając wartość naukową nowych dowodów w postępowaniu karnym.

Następnie na chwilę wrócono jeszcze do przestępczości na tle seksualnym. W swoim referacie mgr Kamil Mamak (UJ) omówił problematykę seks-robotów i ich ewentualnego wykorzystania w walce z pedofilią. Następnie Tomasz Mielko (UJ) zaprezentował wykładnię znamion obcowania płciowego i innej czynności seksualnej. Seweryn Cieślik zaś (UJ) omówił natomiast kwestię zgody na gruncie przestępstw przeciwko wolności seksualnej.

Ostatni panel dotyczył domniemania niewinności w XXI w. i prowadzony był przez dra Pawła Czarneckiego. Na wstępie mgr Kacper Oleksy (UW) w swoim referacie poruszył ponownie problem Big Data, tym razem w kontekście jednak domniemania niewinności. Następnie Patrycja Sroka (UJ) omówiła wpływ środków masowego przekazu na zasadę domniemania niewinności.

W ten sposób III Krakowsko – Warszawskie Seminarium Karnistyczne dobiegło końca. Założenia zostały w pełni osiągnięte. Poruszono liczne problematyczne i niekiedy sporne kwestie w prawie karnym, zarówno materialnym, jak i procesowym, które kończyły się niejednokrotnie żywą dyskusją. Uczestnicy byli zadowoleni z powrotu do idei organizowania spotkań studentów i pracowników naukowych największych uniwersytetów w kraju, gdzie poza wymiarem merytorycznym bardzo ważny jest wymiar socjalno – towarzyski. Mamy nadzieję, że stanie się to tradycją i trzecie seminarium nie będzie ostatnim.

Zdjęcia: KNPK „Temida”

Artykuł Krakowsko-Warszawskie Seminaria Karnistyczne pochodzi z serwisu Karne24.com.

W dniach 9-11 marca 2018 r. w Centrum Dydaktycznym Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego, mieszczącym się przy ul. Krupniczej 33a w Krakowie, odbyła się VII Studencka Konferencja Karnoprocesowa pt. „Pokrzywdzony – czwarty wierzchołek karnoprocesowego trójkąta?”.

fot. dr hab. Andrzej Światłowski, Prof. UJ

W trakcie obrad dwudziestu czterech uczestników, reprezentujących w sumie osiem uczelni, przedstawiło dwadzieścia dwa referaty, w których starali się odpowiedzieć na pytanie o rolę pokrzywdzonego w obecnym modelu procesu karnego.

Wskazywali na jego uprawnienia, obowiązki oraz zmieniającą się sytuację procesową omawianego podmiotu, między innymi w każdej z faz procesu karnego, a także przy zastosowaniu wobec oskarżonego trybów konsensualnych, takich jak na przykład art. 335 Kodeksu postępowania karnego.

fot. dr hab. Andrzej Światłowski, Prof. UJ

Magdalena Pomietło oraz Jolanta Kajfasz, reprezentujące Uniwersytet Jagielloński, wygłosiły referat na temat sytuacji osoby pokrzywdzonej przestępstwem naruszającym dobra ogólne, na przykładzie przestępstwa stypizowanego w art. 233 § 1 k.k., czyli przestępstwa składania fałszywych zeznań. W swoim wystąpieniu poruszyły one szeroko dyskusyjną kwestię uwzględnienia interesów osoby, której dobra indywidualne ucierpiały w wyniku dokonania czynu zabronionego mającego za przedmiot ochrony dobra prawne o charakterze ogólnym.

fot. dr hab. Andrzej Światłowski, Prof. UJ

Konferencja stanowiła okazję do dyskusji na temat często pomijany w nauce postępowania karnego, jakim jest sytuacja pokrzywdzonego w procesie karnym. Samo zainteresowanie uczestników omawianą problematyką uznać można jednak za przekonujący argument za poświęceniem tej tematyce nieco większej uwagi i zastanowieniem się nad prawidłowością obecnych uregulowań.

fot. dr hab. Andrzej Światłowski, Prof. UJ

Konferencji towarzyszyły dodatkowe atrakcje w postaci spaceru po Nowej Hucie oraz wyjścia do Teatru Ludowego na spektakl „Sędziowie” Stanisława Wyspiańskiego.

Cover-foto: Katedra Postępowania Karnego UJ

Artykuł Konferencja na UJ: Pokrzywdzony – czwarty wierzchołek karnoprocesowego trójkąta? pochodzi z serwisu Karne24.com.