Po symbolicznym otwarciu Forum przez SSN prof. dr hab. Włodzimierza Wróbla, odbył się pierwszy panel zatytułowany „Środki reakcji na popełniony czyn zabroniony”. W dyskusji, moderowanej przez adw. prof. dr hab. Jarosława Majewskiego, udział wzięli: prok. dr Przemysław Cychosz, SSR Piotr Mgłosiek oraz dr hab. prof. UW Jarosław Utrat-Milecki.

Między obligatoryjnością a elastycznością

W wykładzie przewodnim prof. dr hab. Andrzej Sakowicz zwrócił uwagę na problematykę rozszerzonych przez ustawodawcę obligatoryjnych środków karnych (m.in. art. 41 § 1a k.k.), skutkujących zawężeniem granicy swobody sędziowskiej, pośrednio naruszających m.in. art. 10, 45 oraz 175 Konstytucji RP oraz zasady indywidualizacji (art. 55 k.k.) i stopnia winy (art. 56 k.k.).

Jednocześnie, jak wskazywał referent, mowa o środkach karnych, które ulegają zaostrzeniu, w sytuacji spadku m.in. śmiertelnych wypadków drogowych czy przestępstw seksualnych. Zaznaczony został również problem powstania nowego środka karnego w postaci odcięcia lub ograniczenia dostępu do Internetu.

Pierwszy głos zabrał prof. Utrat-Milecki, który wskazał, że obecne regulacji należy postrzegać jako przejaw ducha czasu, bowiem statystyki kryminalne nie wskazują na potrzebę zaostrzania karania, a zjawisko populizmu penalnego również przestaje tłumaczyć jednoznacznie obecne tendencje. Następnie prelegent zaznaczył konieczność usunięcia kar i środków o charakterze eliminacyjnym np. wykaz przestępców seksualnych, oraz potencjalne wyjście z obecnych problemów dotyczących kar poprzez postulat zwiększenia profesjonalizacji i wyjęcia tematu z rąk polityków.

Prokurator dr Przemysław Cychosz przedstawił obecną sytuację związaną z cyberprzestępczością wskazując, że przestępców można podzielić na słonie i antylopy.

Wobec antylop, czyli przestępców mniejszej wagi, należy stosować sprawniejszą politykę prewencyjną oraz informacyjną. Wobec słoni, przestępców nie tylko poważniejszych, ale i umożliwiających drobnym przestępcom działanie m.in. poprzez sprzedaż odpowiednich infrastruktur, potrzebny jest jak najszerszy katalog: od środków karnych i kar, po możliwości prowadzenia przeszukań, zabezpieczania danych oraz ułatwienia działań operacyjnych opartych o współpracę międzynarodową.

Ostatni prelegent, SSR Mgłosiek, zwrócił uwagę na niechęć do stosowania art. 59 k.k. przez sędziów oraz praktykę orzekania środków karnych jako składnika kary, skutkując zawłaszczaniem pola przeznaczonego dla kary.

W dalszej dyskusji związanej z pytaniami z sali wskazano na problematykę indywidualnego podejścia do środków karnych, które potrafią być dotkliwsze niż kara główna; powiększającej się praktyki sądów rejonowych nieorzekania obligatoryjnego przepadku w oparciu o argumenty konstytucyjne i art. 53 k.k. limitujący karę, oraz konfliktu między zasadą legalizmu a efektywnością w walce z poważniejszą przestępczością.

Na koniec prof. Sakiewicz wskazał na możliwość korzystania z art. 72a k.k. w celu ograniczania aktywności internetowej m.in. przy znęcaniu, nękaniu oraz art. 41a §1 k.k., aby ograniczyć sposób komunikacji i kontaktu ze środowiskiem, z zaznaczeniem, iż jest przeciwny całkowitemu odcięciu skazanego od Internetu.

Dozór: więzienie przyszłości?

W drugim panelu, który moderował SSN prof. Włodzimierz Wróbel, udział wzięli dr Ewa Dawidziuk, SSO Magdalena Kierszka oraz zastępczyni Dyrektora Biura Dozoru Elektronicznego Barbara Wilamowska. Tematem przewodnim był dozór elektroniczny w prawie karnym: diagnoza i perspektywy.

W wykładzie wprowadzającym wygłoszonym przez dr hab. prof. UWr prof. AWL Tomasza Kalisza zakreślona została historia dozoru, jego wprowadzenia do polskiego systemu, a także obecnego kształtu regulacji prawnych. Referent wskazał ponadto relacje między dozorem a prawami człowieka, przestrzenie stosowania dozoru oraz najnowsze osiągnięcia technologiczne, które można wykorzystać w ramach jego stosowania.

Dyskusja miała formę energicznej wymiany zdań oraz myśli na konkretne tematy zainicjowane przez moderatora oraz publiczność. Początkowo zarysowano ramy tematu poprzez wyliczenie danych statystycznych dotyczących dozoru m.in. ilości osób wykonujących karę, pojemności systemu i częstotliwości naruszania dozoru.

Następnie poruszone zostały szczegółowe problemy: samouwolnienia od dozoru; stosowanego przez sędziów przelicznika zaliczania dozoru w ramach odbywania kary pozbawienia wolności; społecznych odczuć wobec dozoru jako odbywania kary; efektywności resocjalizacji (w tym maksymalnego czasu stosowania dozoru z punktu widzenia ludzkiej psychiki) oraz kwestii jego stosowaniu w zastępstwie lub w ramach tymczasowego aresztowania i problematyki realizacji celów aresztowania.

W dyskusji zwrócono uwagę na istotną rolę pokrzywdzonego, znaczenie aktywności komisji penitencjarnej oraz wpływ opinii sprawców na temat stosowania dozoru jako zamiennika kary.

Dyskutanci wskazali na wielki potencjał dozoru, jednak są przestrzenie dotyczące nie tylko praktycznego sposobu wykonywania kary, ale i społecznych odczuć dotyczących jej odbywania m.in. ze strony pokrzywdzonego (np. przy obowiązku alimentacji), sąsiadów jak i rodziny sprawcy, które należy uwzględnić przy tworzeniu oraz stosowaniu regulacji dotyczących dozoru.

Prokurator kontra sąd

Ostatni panel nosił tytuł: „Czy decyzje procesowe prokuratora mogą ograniczać sąd w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości: perspektywa modelowa i zmiany ustawodawcze”. Debatę otworzył wykładem adw. prof. dr hab. Piotr Kardas, po którym w dyskusji udział wzięli prok. Seweryn Borek, SSO Wojciech Domański oraz adw. dr Konrad Lipiński. Całość moderował SSA dr hab. UG Sławomir Steinborn.

Prof. Piotr Kardas podkreślił znaczenie rozróżnienia postępowania przygotowawczego, w którym przysługuje prokuratorowi domniemanie kompetencji, oraz postępowania sądowego, w którym monopol władzy przysługuje sądowi.

Dodatkowo zaznaczona zostało zobowiązanie uczestników do lojalnego współuczestniczenia w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości. W dalszej części Referent wskazał, że każdy przepadek ingerencji, wpływającej bezpośrednio lub pośrednio na sąd, należy uznać za niedopuszczalny. Z tego powodu każda czynność powzięta w postępowaniu przygotowawczym przez prokuratora, która mogłaby wykluczyć podjęcie decyzji przez sąd w postępowaniu sądowym jest sprzeczna z „„”jądrem sprawowania władzy sądowniczej”””, którego ramy wyznacza Konstytucja.

Pierwszy głos w dyskusji zabrał dr Konrad Lipiński, który akcentując obecną nierówność stron, w której obrońca bierze udział w walce jednostki z państwem, uznał za niedopuszczalne tworzenie kolejnych regulacji powiększające dysproporcje, wskazując m.in. sprzeciw prokuratorski, który uderza nie tylko w pozycję oskarżonego, ale i przesuwa ciężar decyzji z organu sądowego na rzecz organu niesądowego.

Od prokuratora jako nie tylko oskarżyciela, ale i rzecznika praworządności, za którym stoi państwo, zdaniem adwokata, należy wymagać więcej, a nie go dodatkowo uprzywilejowywać.

Częściowo odmiennie do problemu podszedł prok. Borek, który wskazał, że prokurator pełni również funkcję pomocnika ofiary w procesie. Ponadto przejęcie przez sąd władczych kompetencji np. ujawniania materiału, zabezpieczenia, prowadziłoby do automatyzmu, szkodzącemu właściwemu rozpoznaniu jurysdykcyjnego.

SSO Domański w swojej wypowiedzi skupił się na rozróżnieniu trzech grup regulacji:

• naruszających porządek konstytucyjny (np. art. 37; 270 §2; 360 §2 k.p.k.);
• naruszających podstawowe prawa wolnościowe, w szczególności konstytucyjne m.in. prawo do sądu czy zakaz pozbawiania wolności przez organ inny niż sąd, które w konsekwencji godzą również w zasady ustrojowe (np. art. 257 § 3 k.p.k.),
• oraz regulacji stawiających oskarżyciela w pozycji dominującej.

W dalszej części dyskusji poruszone zostały kwestie pozycji prokuratora przy ocenie dopuszczalności materiału dowodowego, wstrzymywanie prawomocności decyzji (art. 257 k.p.k.), problemu przełamywania domniemania niewinności, oceny interesu publicznego z art. 60 k.p.k., oraz kontroproduktywności pewnych rozwiązań w praktyce. Dyskusję zakończył prof. Kardas wskazując na podobieństwo obecnych dyskusji do toczących się w latach 90. XX wieku, których pokłosiem było odjęcie znacznych kompetencji prokuratora na rzecz niezawisłego sądu.

Szczegółowy program i biogramy prelegentów publikuje Krakowski Instytut Prawa Karnego Fundacja na dedykowanej stronie internetowej.

Autor: mgr Tomasz Waltoś

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki w ramach Programu Społeczna odpowiedzialność nauki II.

Artykuł 7 Krakowskie Forum Karnistyczne: jaka przyszłość środków i sposobów reakcji na czyn zabroniony? pochodzi z serwisu Karne24.com.

Konferencja jest największym w Polsce cyklicznym wydarzeniem naukowym, koncentrującym się na zagadnieniach z pogranicza prawa, psychologii oraz psychiatrii. Od trzeciej edycji w Konferencji uczestniczą także goście z zagranicy.

Celem Konferencji jest promocja praktyk badawczych oraz popularyzacja wiedzy, a także zwrócenie uwagi na praktyczny charakter psychologii sądowej.

Dlatego gośćmi Konferencji są zarówno przedstawiciele świata akademickiego, jak i praktycy. Organizatorzy mają nadzieję zachęcić w ten sposób studentów do dalszego zdobywania wiedzy oraz rozwijania umiejętności praktycznych.

Poprzednie edycje zaszczycił szereg gości, a tegoroczna Konferencja nie będzie wyjątkiem. Udział w niej wezmą m.in.:

• Profesor David Canter, pionier profilowania psychologicznego w Wielkiej Brytanii, który w ciągu ostatniego ćwierćwiecza utworzył nową dziedzinę nauki, dając początek psychologii kryminalnej.
• Profesor Becky Milne z Uniwersytetu w Portsmouth. Poza pracą akademicką pełni ona również funkcję dyrektora Centre of Forensic Interviewing, a także należy do szeregu organizacji związanych z organami ścigania. Jest laureatką nagrody Toma Williamsona za dokonania w dziedzinie przesłuchań.
• Marko Jelicic z Uniwersytetu w Maastricht. Jest on profesorem neuropsychologii i prawa, opublikował prace na temat wpływu stresu na mózg, roli uszkodzeń mózgu w pamięci świadków naocznych oraz innych istotnych zagadnień. Regularnie dzieli się wiedzą ekspercką z sądami w Holandii.

Uczestnicy Konferencji będą mieli szansę wziąć udział w warsztatach z zakresu kryminalistyki, analizy mediacji i moderacji oraz pośredniej metody wykrywania kłamstwa.

Językami konferencji są polski i angielski. Organizatorzy zapewniają tłumaczenie symultaniczne wykładów plenarnych oraz wybranych sesji.

Trwają zapisy na konferencję – szczegóły na stronie wydarzenia.

Foto: Organizator

Artykuł Psychologia sądowa w Krakowie: X edycja konferencji już w październiku pochodzi z serwisu Karne24.com.

Jak bardzo różnią się od siebie perspektywy przyjmowane przez ustawodawców poszczególnych, nie tylko europejskich, porządków prawnych? Jakie konsekwencje przewidziane są dla sprawców tego czynu? Czy polskie regulacje, wykreowane w ustawie karnej podobne są do unormowań obowiązujących w innych państwach, czy może różnią się od nich w sposób diametralny?

Na te i szereg innych pytań odpowiedzi szukano 15 grudnia na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, gdzie odbyła się studencko-doktorancka konferencja naukowa pt. „Kara za zabójstwo – aspekty społeczne i doktrynalne w różnych porządkach prawnych”. W Lublinie swoje referaty wygłosiło 30 studentów i doktorantów, którzy reprezentowali w sumie osiem uczelni.

Wśród referentów znalazło się dwoje przedstawicieli Uniwersytetu Jagiellońskiego – Patrycja Palichleb i Michał Mrzygłód.

Przedmiotem spotkania była analiza występujących w różnych porządkach prawnych kar za zabójstwo w ujęciu porównawczym i doktrynalnym, a także sformułowanie postulatów co do kształtu poszczególnych przepisów de lege ferenda. Dyskusja dotyczyła regulacji występujących w takich państwach jak Wielka Brytania, Rosja, Białoruś, Niemcy, Izrael i Chiny.

Patrycji Palichleb z UJ mówiła o rosyjskim ustawodawstwie dotyczącym zabójstwa człowieka (umieszczonego w Уголовном Кодексе Российской Федерации). W wystąpieniu pt. „Prawo drakońskie czy liberalne? Rozważania nad karami przewidzianymi za zabójstwo w rosyjskim kodeksie karnym”, autorka skoncentrowała się nie tylko na analizie typów podstawowych i kwalifikowanych zabójstwa, ale i poruszyła kwestię szerokiego zakresu reakcji prawnokarnej, obejmującego pełen wachlarz konsekwencji – od mandatu aż do kary śmierci (objętej wprawdzie moratorim, nie derogowanej jednak z kodeksu karnego), wyznaczonego przez prawodawcę w części ogólnej ustawy.

Referat Michała Mrzygłoda z UJ nosił tytuł „Czy zabójca jest mordercą? Pozbawienie życia na gruncie polskiej i niemieckiej kodyfikacji karnej”.

Poprzez przedstawienie argumentów natury dogmatycznej i prawnoporównawczą analizę zmian dokonanych w niemieckim prawie na przestrzeni ostatnich lat oraz problemów pojawiających się w orzecznictwie, wystąpienie miało na celu ukazanie, na ile odmienna jest sytuacja osób skazywanych za zabójstwa w obu krajach zarówno na płaszczyźnie wymiaru kary, jak i jej wykonania.

Wydarzenie zostało zorganizowane z inicjatywy trzech przyuczelnianych kół: Koła Naukowego Doktryn Politycznych i Prawnych, Koła Naukowego Prawa Karnego Porównawczego oraz Koła Naukowego Socjologii Prawa. Konferencja stanowiła okazję do poszerzenia wiedzy na temat innych porządków prawnych i zaowocowała dyskusją na temat kierunków rozwoju polskiego ustawodawstwa.

Zobacz więcej na Facebooku.

Foto: Pixabay.com

Artykuł Konferencja na UMCS: Zabójstwo w różnych porządkach prawnych pochodzi z serwisu Karne24.com.

Krakowskie fora karnistyczne organizowane cyklicznie od 2011 r. skierowane są przede wszystkim do prawników-praktyków: przedstawicieli wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych.

„Planowana debata ma mieć charakter praktyczny, wskazując sposoby argumentacji i zasady wykładni gwarantujące uzyskanie największej zgodności indywidualnego rozstrzygnięcia w sprawie karnej z wartościami konstytucyjnymi” – wskazują organizatorzy.

V Forum Karnistyczne zostanie podzielone na trzy części. W każdej z nich analizowany będzie jeden przypadek z zakresu prawa materialnego, procesowego i ustrojowego: obligatoryjny dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, wykorzystanie dowodu uzyskanego za pomocą czynu zabronionego (art. 168a k.p.k.) i udział asesora sądowego w wydaniu wyroku w sprawie karnej. Wśród prelegentów znajdą się profesorowie oraz praktycy prawa, w tym doświadczeni sędziowie.

Organizatorami wydarzenia jest Katedra Prawa Karnego Uniwersytetu Jagiellońskiego, Krakowski Instytut Prawa Karnego Fundacja, Okręgowa Rada Adwokacka w Krakowie oraz Sąd Okręgowy w Krakowie. Ponadto forum odbywa się we współpracy ze Stowarzyszeniem Prokuratorów „Lex Super Omnia”.

Portal Karne24.com objął wydarzenie patronatem medialnym.

Wypełnij formularz rejestracji.
Więcej informacji o forum na stronie organizatora.

K.M. et. al.
Foto: IV Krakowskie Forum Karnistyczne

Artykuł Jak badać konstytucyjność w sprawach karnych: Forum Karnistyczne w Krakowie pochodzi z serwisu Karne24.com.

Nie jesteśmy pewni, czy jest aż tak źle, ale na pewno lubimy układać sobie świat prawa karnego tworząc przynajmniej dychotomiczne podziały rzeczywistości, o której piszemy. Nie tak dawno podczas pewnej konferencji naukowej prelegenci wygłaszali referaty i co rusz podnosili, że danemu zagadnieniu przydaje się w piśmiennictwie dwie charakterystyki, z których prawidłowa wydaje się tylko jedna.

Wsłuchując się w referaty doszliśmy do wniosku:

W sumie całe życie karnisty jest niejako dychotomiczne. Zaczyna się już u zarania, gdy młody prawnik staje przed wyborem – cywilne albo karne.

Potem chyba jest już z górki. Poniżej nasz subiektywny wybór codziennych dychotomii strapionego karnisty. Tak więc problem towarzyszący mu na co dzień może być:

• sensu largo albo sensu stricto
• restryktywny albo ekstensywny
• otwarty albo zamknięty
• szeroki albo wąski
• subiektywny albo obiektywny
• pozytywny albo negatywny
• normatywny albo ontologiczny
• umiarkowany albo skrajny
• enumeratywny albo otwarty
• retroaktywny albo prospektywny
• materialny albo formalny
• subsydiarny albo samoistny
• generalny albo indywidualny
• konkretny albo abstrakcyjny
• aksjologiczny albo językowy
• dogmatyczny albo kryminalnopolityczny
• penalny albo restytucyjny
• fakultatywny albo obligatoryjny
• umyślny albo nieumyślny
• wyłączający winę albo wyłączający bezprawność

Czy Wasz los można opisać jeszcze innymi dychotomiami? Zapraszamy do komentowania.

Mikołaj Iwański
Witek Zontek
Foto: picjumbo.com

Artykuł Dychotomiczny los karnisty pochodzi z serwisu Karne24.com.

Uchylanie się od płacenia alimentów jest nierzadkim zjawiskiem. W znacznej liczbie przypadków zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa przez uchylającego się od zadośćuczynienia zobowiązaniu jest jedynym skutecznym środkiem na zdyscyplinowanie opornego dłużnika.

W dniach 20-21 kwietnia 2017 r. odbyła się II Ogólnopolska Konferencja Naukowa „Obowiązek alimentacyjny w świetle prawa cywilnego, administracyjnego i karnego”, organizowana przez Koło Naukowe Prawa Rodzinnego Towarzystwa Biblioteki Słuchaczów Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Podczas konferencji zostały przedstawione referaty dotyczące m.in. problemów związanych z przestępstwem niealimentacji.

Autorzy poruszali kwestie interpretacji znamion typu czynu zabronionego z art. 209 k.k. oraz problemy nowelizacji tego przepisu, a także rozważali możliwość stosowania dozoru elektronicznego wobec osób niepłacących alimentów.

Daria Kucyper z Uniwersytetu Jagiellońskiego skupiła się na obecnym brzmieniu art. 209 k.k. i podjęła się krytyki znamienia narażenia uprawnionego na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Prelegentka stanęła na stanowisku, że znamię to w obecnej postaci prowadzi do zawężenia zakresu penalizacji tego przepisu oraz nie wpływa na ochronę praw osób uprawnionych do świadczeń alimentacyjnych.

Do problemów związanych z nowelizacją art. 209 k.k. odniósł się Adrian Duda, doktorant w Katedrze Prawa Karnego UJ. Prelegent przedstawił pogląd, że wykreowanie w art. 209 § 1 k.k. typu formalnego, dla wypełnienia znamion którego nie będzie koniecznym sprowadzenie jakiegokolwiek niebezpieczeństwa niemożności spełnienia podstawowych potrzeb życiowych, nie pomoże w walce ze zjawiskiem ukrywania majątku.

– Prawo karne nie jest odpowiednim sposobem dla osiągnięcia założonego celu, a skuteczniejszymi i właściwszymi byłyby próby walki ze wskazanymi zjawiskami poprzez zmiany w prawie administracyjnym, mające na celu zwalczanie tzw. szarej strefy – podkreślił A. Duda. Zwrócił on też uwagę na niektóre kontrowersje i problemy wynikające z konstrukcji nowych przepisów uwalniających sprawcę od odpowiedzialności karnej w razie uregulowania w całości zaległych alimentów (nowy art. 209 § 4 i 5 k.k.).

W celu ograniczenia zjawiska niealimentacji należy skupić się na przepisach administracyjnych i zwalczaniu szarej strefy.

Z kolei Beata Najman z Uniwersytetu Łódzkiego stanęła na stanowisku, że obecne uregulowanie art. 209 k.k. nie sprzyja ochronie praw osób uprawnionych do świadczeń alimentacyjnych, a nowelizacja tego przepisu zapewni szerszą realizację ochrony uprawnień alimentacyjnych.

Ostatnią prelegentką w panelu poświęconym niealimentacji była Małgorzata Żukowska z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Autorka odniosła się do propozycji Rzecznika Praw Obywatelskich oraz Rzecznika Praw Dziecka, aby wobec niealimenciarzy stosować dozór elektroniczny. M. Żukowska uważa, że model dozoru elektronicznego nie pozwala na to, aby mógł być stosowany wobec sprawców przestępstwa z art. 209 k.k.

Daria Kucyper
Foto: pixabay.com

Artykuł Konferencja na UJ: Czy niealimentację da się zwalczyć prawem karnym pochodzi z serwisu Karne24.com.