Gościem programu 14 października 2024 r. był Mateusz Wiktorek – doktorant w Szkole Doktorskiej Nauk Społecznych, Katedrze Prawa Karnego Uniwersytetu Jagiellońskiego, współautor artykułu o kwalifikacji prawnej prowokacji na przykładzie „łowców pedofilów” oraz autor artykułu o czynnościach operacyjno-rozpoznawczych organów ścigania na tle działalności „łowców pedofilów”.

Nakłanianie innej osoby do złego może stanowić karalną prowokację. Inaczej postrzega się bowiem osobę, która samoistnie ma zamiar popełnienia przestępstwa, a inaczej osobę, która powzięła taki zamiar w efekcie prowokacji. Karalność prowokacji wynika z art. 24 k.k.: „Odpowiada jak za podżeganie, kto w celu skierowania przeciwko innej osobie postępowania karnego nakłania ją do popełnienia czynu zabronionego; w tym wypadku nie stosuje się art. 22 i 23”.

Mateusz Wiktorek wskazał, że prowokacja, o której mowa w art. 24 k.k., jest podobna do podżegania, o którym mowa w art. 18 § 2 k.k., tylko celem prowokatora, w przeciwieństwie do podżegacza, jest skierowanie przeciwko osobie prowokowanej postępowania karnego. Prowokatora i podżegacza przede wszystkim odróżnia intencja działania. Ponadto celem prowokatora jest to, aby inna osoba „popełniła” czyn zabroniony, natomiast podżegacz chce, aby inna osoba „dokonała” czynu zabronionego. W doktrynie wskazuje się, że prowokator zazwyczaj nie chce, aby przestępstwo docelowe zostało dokonane przez osobę prowokowaną, bowiem chce, aby została ona pociągnięta do odpowiedzialności karnej za czyn, który nie realizuje wszystkich znamion przestępstwa docelowego, ale na danym etapie prowokacji jest już karalny.

Prowokacja obywatelska i prowokacja policyjna

Jednym z problemów związanych z prowokacją jest uzasadnienie jej kryminalizacji, gdyż prowokator niejako działa w szczytnym celu – chce skierować postępowanie karne przeciwko osobie, która zamierza popełnić czyn zabroniony. Ten argument podnoszony jest szczególnie w kontekście działalności tzw. łowców pedofilów i szerzej – „prowokacji obywatelskich”.

Jak wskazał Mateusz Wiktorek, nie ma badań kryminologicznych, które by dowodziły temu, że osoba, która uległa prowokacji, na pewno dopuściłaby się danego czynu zabronionego w przyszłości.

Nie ma zatem gwarancji, że gdyby do prowokacji nie doszło, to czyn zabroniony i tak zostałby popełniony przez daną osobę. Z tego powodu nie należy stwarzać ryzyka popełnienia czynu zabronionego, dlatego prowokacja powinna być kryminalizowana. To obowiązkiem organów ścigania, a nie obywateli, jest egzekwowanie odpowiedzialności karnej za przestępstwa. Zdaniem Mateusza Wiktorka zasadą powinno być to, że nie można nikogo prowokować, a jeżeli jest to konieczne, to tylko po spełnieniu warunków ściśle określonych ustawowo.

W przestrzeni publicznej można czasami dostrzec posługiwanie się określeniem „prowokacji dziennikarskiej”, która ma stanowić podtyp „prowokacji obywatelskiej”. Nie ma jednak ogólnej zasady, zgodnie z którą dziennikarzom wolno popełniać czyny zabronione. Powinno być oczywiste, że dziennikarzom nie wolno popełniać czynów zabronionych i dziennikarzy nie można usprawiedliwiać pozaustawowym kontratypem prowokacji dziennikarskiej (chociażby z tego powodu, iż kontratypy pozaustawowe nie istnieją).

Według Mateusza Wiktorka w przestrzeni publicznej powinno obowiązywać zaufanie, że obywatel nie jest kuszony przez państwo, ale także przez innych obywateli.

Istnieje ryzyko, że „prowokacje obywatelskie” będą obejmowały coraz więcej zachowań z uwagi na emocje społeczne im towarzyszące, np. zakup alkoholu lub papierosów przez małoletniego, prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości, niewydawanie paragonu. Mateusz Wiktorek przekonywał, że obywatele nie mogą wyręczać organów ścigania. Nie można akceptować zastępowania państwa przez obywateli. Z Konstytucji wyprowadza się zasadę ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. Tę zasadę można przekładać również na relacje między obywatelami, którzy nie powinni się wzajemnie prowokować, aby nie zaburzać stosunków społecznych.

Podobne, choć zupełnie odrębne rodzajowo od prowokacji, są czynności operacyjno-rozpoznawcze organów ścigania, które nazywane są także „prowokacją policyjną”, uregulowane w ustawie z 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Przeprowadzenie czynności operacyjno-rozpoznawczych przez organy ścigania na podstawie wyraźnej podstawy prawnej nie realizuje znamion prowokacji z art. 24 k.k. W swoim artykule Mateusz Wiktorek omawia problematykę czynności operacyjno-rozpoznawczych organów ścigania na tle działalności tzw. łowców pedofilów (M. Wiktorek, Czynności operacyjno-rozpoznawcze organów ścigania na tle działalności łowców pedofilów, „Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych” 2023, nr 2, s. 137–155).

Organy ścigania, w podjęciu czynności operacyjno-rozpoznawczych, po pierwsze ogranicza katalog przestępstw, w stosunku do których dopuszczalne jest ich podjęcie, określony w art. 19 ust. 1 u.P. Po drugie, celem tych czynności, które przyjmują m.in. formę tzw. zakupu kontrolowanego lub łapówki kontrolowanej, tj. „prowokacji policyjnej”, ma być sprawdzenie uzyskanych wcześniej wiarygodnych informacji o przestępstwie oraz ustalenie sprawców i uzyskanie dowodów przestępstwa. Mateusz Wiktorek zaznaczył, że ustawodawca już na wstępie wymaga uprawdopodobnienia, chociażby do pewnego stopnia, faktu popełnienia przestępstwa. W przypadku „prowokacji obywatelskiej” zasadniczo dochodzi do wykreowania przez prowokatora całej sytuacji prowokacyjnej. Ponadto, co istotne, „prowokacja policyjna”, zgodnie z art. 19a ust. 2 u.P., może polegać na „złożeniu propozycji”, a nie na „nakłanianiu”, o którym mówi art. 24 k.k. Propozycja odznacza się znacznie mniejszym oddziaływaniem psychicznym na drugą osobę niż nakłanianie, stąd posługiwanie się, w kontekście czynności operacyjno-rozpoznawczych organów ścigania, określeniem „prowokacji policyjnej” jest jedynie pomocnicze.

Co jest prowokacją?

Czynność sprawcza prowokacji opisanej w art. 24 k.k. to nakłanianie. Jeżeli zachowanie danej osoby przybiera formę sugestii lub pytania, to nie realizuje ono znamion prowokacji. Ponadto przepis art. 24 k.k. nie obejmuje sytuacji, w której prowokator ułatwia innej osobie popełnienie czynu zabronionego w celu skierowania przeciwko niej postępowania karnego, czyli tzw. prowokacyjnej pomocy. Takie zachowanie może jednak realizować znamiona z art. 18 § 3 k.k., tj. pomocnictwa w czynie zabronionym.

Mateusz Wiktorek wyjaśnił, że prowokacja musi być skonkretyzowana przedmiotowo (musi dotyczyć konkretnego czynu zabronionego) oraz podmiotowo (musi dotyczyć konkretnej osoby prowokowanej).

Znamiona prowokacji z art. 24 k.k. są zrealizowane, gdy prowokator, w wyniku nakłaniania, wzbudził zamiar popełnienia czynu zabronionego u osoby prowokowanej w celu skierowania przeciwko niej postępowania karnego (nie musi ona jednak popełnić czynu zabronionego, do którego została nakłoniona). To oznacza, że znamiona prowokacji nie są zrealizowane, gdy osoba prowokowana powzięła już wcześniej zamiar popełnienia czynu zabronionego, objętego treścią nakłaniania przez prowokatora. Jak tłumaczył Mateusz Wiktorek, prowokacyjne nakłanianie nie musi obejmować wskazania przez prowokatora konkretnego przepisu Kodeksu karnego, którego znamiona ma zrealizować osoba prowokowana. Wystarczający jest opis zachowania, które odpowiada typowi czynu zabronionego z Kodeksu karnego. Nie wystarczy jednak, że jest to zachowanie negatywnie oceniane moralnie, ponieważ musi być to zachowanie stypizowane w Kodeksie karnym.

Mateusz Wiktorek wskazał, że prowokacja może również polegać na nakłanianiu do przejścia do kolejnego etapu czynu zabronionego (z przygotowania do usiłowania, z przygotowania do dokonania, z usiłowania do dokonania). Jeżeli osoba prowokowana sama powzięła zamiar jedynie przygotowania lub usiłowania czynu zabronionego (etapu przed dokonaniem czynu zabronionego) i chciała zatrzymać się na tym etapie pochodu przestępstwa, to prowokacja może polegać odpowiednio na nakłanianiu przez prowokatora do usiłowania lub dokonania tego czynu zabronionego.

Kwalifikacja prawna prowokacji

Różnica między treścią art. 18 § 2 k.k. (podżeganie) i art. 24 k.k. (prowokacja), a więc odpowiednio nakłanianie do „dokonania” czynu zabronionego i do „popełnienia” czynu zabronionego (w celu skierowania postępowania karnego przeciwko innej osobie), zwraca uwagę na problem kwalifikacji prawnej prowokacji. Zasadniczo w doktrynie twierdzi się, że kwalifikacja prawna prowokacji obejmuje art. 24 k.k. i typ czynu zabronionego z części szczególnej Kodeksu karnego. Skoro prowokator zazwyczaj nie chce, aby przestępstwo docelowe zostało dokonane przez osobę prowokowaną, ale chce, aby została ona pociągnięta do odpowiedzialności karnej za czyn, który nie realizuje wszystkich znamion przestępstwa docelowego, ale na danym etapie prowokacji jest już karalny, to kwalifikacja prawna prowokacji powinna wiernie odzwierciedlać modus operandi prowokatora, fakt historyczny, który ma podlegać ocenie prawnokarnej. Problematykę kwalifikacji prawnej prowokacji prowadzący program dr hab. Mikołaj Małecki i Mateusz Wiktorek omawiają w swoim artykule [M. Małecki, M. Wiktorek, Kwalifikacja prawna prowokacji (na przykładzie łowców pedofilów), „Państwo i Prawo” 2023, nr 9, s. 65–79].

Przyjęcie odpowiedniej kwalifikacji prawnej prowokacji może mieć fundamentalne znaczenie z punktu widzenia wymiaru kary, ponieważ zgodnie z art. 24 k.k. w zw. z art. 19 § 1 k.k., sąd wymierza karę za prowokację w granicach zagrożenia przewidzianego za sprawstwo. Chodzi o sprawstwo czynu zabronionego, do którego nakłaniał prowokator, a który może dotyczyć jednego z etapów pochodu przestępstwa. Przykładowo, prowokacja do zabójstwa (zagrożonego karą dożywotniego pozbawienia wolności) i prowokacja do przygotowania do zabójstwa (zagrożonego karą do 15 lat pozbawienia wolności) są zagrożone różnymi karami, choć przestępstwem docelowym jest zabójstwo.

Mateusz Wiktorek tłumaczył, że kwalifikacja prawna prowokacji powinna pozostawać w związku z poszczególnymi etapami czynu zabronionego, do którego nakłania prowokator, tj. przygotowaniem, usiłowaniem lub dokonaniem.

Przygotowanie zasadniczo jest niekaralne (w tym m.in. przygotowanie do kradzieży), ale ustawodawca w części szczególnej Kodeksu karnego wprowadza kryminalizację przygotowania do niektórych przestępstw, np. przygotowanie do zabójstwa z art. 148 § 5 k.k. Usiłowanie jest karalne i może przybierać formę usiłowania udolnego (art. 13 § 1 k.k.) oraz usiłowania nieudolnego (art. 13 § 2 k.k.). Tak samo karalne jest dokonanie, które obejmują praktycznie wszystkie typy czynów zabronionych z Kodeksu karnego. Prowokacja może zatem polegać na prowokowaniu do dokonania czynu zabronionego, usiłowania (udolnego lub nieudolnego) czynu zabronionego oraz przygotowania do czynu zabronionego. Jak wskazał Mateusz Wiktorek, kwalifikacja prawna prowokacji, oprócz art. 24 k.k., powinna zawierać przepis opisujący typ czynu zabronionego, do którego nakłania prowokator, ale także ewentualnie przepis precyzujący etap tego czynu zabronionego.

Prowokacja łowców pedofilów

Związana z działalnością tzw. łowców pedofilów prowokacja do przestępstwa pedofilskiego może obejmować cztery różne sytuacje i kwalifikacje prawne, połączone z art. 24 k.k. Pochód przestępstwa pedofilskiego może być bowiem następujący:

1. przygotowanie do przestępstwa pedofilskiego, tj. przestępstwo groomingu z art. 200a § 2 k.k. (np. złożenie propozycji seksualnej przez Internet i zmierzanie do jej realizacji; wymaga obecności małoletniego do lat 15),
2. usiłowanie udolne przestępstwa pedofilskiego, tj. art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 200 § 1 k.k. (np. wejście do pokoju, w którym przebywa małoletni do lat 15, w celu obcowania płciowego),
3. usiłowanie nieudolne przestępstwa pedofilskiego, tj. art. 13 § 2 k.k. w zw. z art. 200 § 1 k.k. (np. wejście do pokoju, w którym przebywa osoba dorosła, w błędnym przekonaniu, że jest tam małoletni do lat 15, w celu obcowania płciowego),
4. dokonanie przestępstwa pedofilskiego, tj. art. 200 § 1 k.k. (np. obcowanie płciowe; wymaga obecności małoletniego do lat 15).

Z powodu sposobu przeprowadzenia prowokacji dokonanie przestępstwa docelowego może być niemożliwe. Modus operandi „łowców pedofilów” w zdecydowanej większości przypadków polega na tym, że sytuacja jest od samego początku zaaranżowana i nie bierze w niej udziału małoletni do lat 15, dlatego nie może być on zagrożony. Ponadto ujęcie „pedofila” (nie każda z tych osób jest dotknięta zaburzeniem preferencji seksualnych, a w konsekwencji nie każda jest pedofilem w rozumieniu medycznym) często odbywa się w miejscu publicznym, gdzie przejście do etapu usiłowania przestępstwa pedofilskiego, czyli bezpośredniego zmierzania do np. obcowania płciowego, również wydaje się niemożliwe. To oznacza, że zasadniczo „łowcy” ujmują „pedofila” na etapie przygotowania do przestępstwa pedofilskiego.

Powyższy wniosek wymaga rozstrzygnięcia jeszcze jednego problemu, ponieważ wymiana korespondencji pomiędzy „łowcą” a „pedofilem” w założeniu ma doprowadzić do złożenia propozycji seksualnej, np. obcowania płciowego, którą w błędnym przekonaniu „pedofil” składa „łowcy”, czyli osobie dorosłej, a nie, jak sądzi, małoletniemu poniżej lat 15. Znamiona przestępstwa groomingu z art. 200a § 2 k.k. wymagają, aby przedmiotem czynności wykonawczej był małoletni poniżej lat 15. Problematyczne jest zatem, czy „pedofil”, korespondując nieświadomie z „łowcą”, popełnia czyn zabroniony, co stanowi warunek odpowiedzialności prowokatora.

Mateusz Wiktorek zaznaczył, że odpowiedzialność karna prowokatora i osoby prowokowanej jest symetryczna.

Jeżeli prowokator nakłania do zachowania, które nie stanowi czynu zabronionego, to odpowiedzialność karna za prowokację jest wykluczona. Wykluczona jest również odpowiedzialność osoby prowokowanej, skoro prowokator chce skierować postępowanie karne o zachowanie, które nie jest czynem zabronionym. W związku z tym przyjęcie, że „pedofil” popełnia czyn zabroniony, w konsekwencji oznacza, iż nakłanianie go do tego przez „łowców” realizuje znamiona prowokacji z art. 24 k.k. Natomiast przyjęcie, że „pedofil” nie popełnia czynu zabronionego, w konsekwencji oznacza, iż nakłanianie go do tego przez „łowców” nie realizuje znamion prowokacji z art. 24 k.k.

Mimo różnych poglądów doktryny, Mateusz Wiktorek opowiada się za poglądem, zgodnie z którym przestępstwo groomingu z art. 200a § 2 k.k. to kryminalizacja przygotowania do przestępstwa pedofilskiego z art. 200 § 1 k.k. Czynność sprawcza polega na złożeniu propozycji seksualnej i zmierzaniu do jej realizacji, która ma następnie, przez etap usiłowania, doprowadzić do dokonania przestępstwa pedofilskiego z art. 200 § 1 k.k. Nie można usiłować przygotowania do przestępstwa, dlatego jeżeli w rzeczywistości propozycja seksualna „pedofila” jest skierowana do „łowcy”, osoby dorosłej, to nie są zrealizowane wszystkie znamiona z art. 200a § 2 k.k., więc takie zachowanie nie stanowi czynu zabronionego. Nieudolne przygotowanie nie jest czynem zabronionym. Nie można mówić, jak nazywa się to w orzecznictwie, o „usiłowaniu nieudolnym groomingu”.

Jak zauważył Mateusz Wiktorek, czyn „pedofila” jest w istocie „usiłowaniem przygotowania” do przestępstwa, a taka konstrukcja przeczy kolejności etapów przestępstwa (przygotowanie – usiłowanie – dokonanie).

W kontekście prowokacji zaznaczyć należy, że znamię „nakłaniania” z art. 24 k.k. wymaga aktywności sprawcy – karalna jest tylko tzw. aktywna prowokacja. Natomiast tzw. bierna prowokacja nie prowadzi do ponoszenia odpowiedzialności karnej. Uwagi dotyczące działalności tzw. łowców pedofilów wiążą się jedynie z przypadkami tzw. aktywnej prowokacji, czyli sytuacji, gdy „łowcy” aktywnie nakłaniają „pedofila” do złożenia propozycji seksualnej, które, jak wskazał Mikołaj Małecki, były rozpatrywane w praktyce sądowej. Bierne oczekiwanie na propozycję seksualną w wyniku zamieszczonego ogłoszenia w Internecie nie realizuje znamienia „nakłaniania”, które stanowi sedno karalnej prowokacji z art. 24 k.k. Nie oznacza to, że „łowcy” przy okazji tzw. biernej prowokacji nie mogą dopuszczać się innych przestępstw.

Podnoszona w orzecznictwie sądowym teza, że nie można wodzić obywateli na pokuszenie, czyli nie można obywateli niewinnych starać się robić winnymi popełnienia przestępstwa, stanowi drogowskaz postępowania dla państwa. Tylko w wyjątkowych i uzasadnionych przypadkach państwo może sięgać po instrumenty, które stwarzają bezpośrednią możliwość popełnienia przestępstwa przez obywatela. Powyższa teza-puenta ma analogiczne zastosowanie również do obywateli, którzy nie powinni wzajemnie testować swojego posłuchu wobec prawa.

#ŁĄCZYNASKARNE

Prowokacja Karalność nakłaniania do zła Nadużycia łowców pedofilów – 14 października 2024 r., gość: Mateusz Wiktorek

Program popularnonaukowy ŁĄCZY NAS KARNE jest emitowany na żywo na YouTube, w sezonie 2024 w poniedziałki w godz. 20:00-21:00, oraz dostępny jako podcast na platformach streamingowych.

Kliknij i przeczytaj więcej o programie ŁĄCZY NAS KARNE.

Publikacja dofinansowana ze środków budżetu państwa, w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą Społeczna odpowiedzialność nauki II.

Autor: Mateusz Wiktorek – Szkoła Doktorska Nauk Społecznych, Katedra Prawa Karnego, Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego

Artykuł Prowokacja Karalność nakłaniania do zła Nadużycia łowców pedofilów – ŁĄCZY NAS KARNE z Mateuszem Wiktorkiem pochodzi z serwisu Karne24.com.

Autor odniósł się w ten sposób do coraz bardziej popularnego w naszym kraju zjawiska „obywatelskich ujęć” rzekomych pedofili, którzy będąc w błędnym przekonaniu, iż rozmawiają z osobą nieletnią, umawiali się za pośrednictwem internetowych komunikatorów z dorosłymi prowokatorami na spotkania w celach seksualnych.

Narzędzie organów ścigania

Podstęp oraz prowokacja to powszechnie wykorzystywane przez organy ścigania metody walki z przestępczością. Ich przeprowadzenie wymaga od funkcjonariuszy ogromnej wiedzy, przygotowania i doświadczenia.

Jak podkreśla autor, znajomość psychologii czy zdolność uzyskania pozycji dominującej w kontaktach z osobą trzecią to jedne z wielu umiejętności i cech, których co do zasady brakuje prowokatorom obywatelskim, a które umożliwiają profesjonalnemu agentowi właściwe przeprowadzenie czynności operacyjnych.

„Prowokatorzy obywatelscy to najczęściej osoby bez psychologicznego czy prawniczego przygotowania oraz zaplecza merytorycznego, często kierujący się (poniekąd idylliczną) wizją pracy westernowego szeryfa” – pisze Sosik.

Uregulowana w ustawach prowokacja organów ścigania, obwarowana jest wieloma warunkami. Wśród nich wskazuje się między innymi wymóg uprzedniego posiadania wiarygodnych informacji o przestępstwie oraz konieczność uzyskania zgody Sądu Okręgowego. Ponadto może być ona stosowana jedynie w stosunku do najcięższych przestępstw, enumeratywnie wymienionych w ustawach, zgodnie z zasadami subsydiarności i pomocniczości.

Prowokacja jest więc czynnością zarezerwowaną dla ustawowo upoważnionych służb, a wszelkie podstępne i celowe działania prowokatorów społecznych, skierowane na umożliwienie popełnienia przestępstwa przez osobę trzecią uznać należy za pozbawione podstaw prawnych. Co więcej, w określonych stanach faktycznych, samozwańczy agenci mogą – na podstawie art 24 k.k. – podlegać karze.

„Skoro nawet osoba działająca w ramach swoich uprawnień w momencie wykroczenia poza ich zakres może zostać pociągnięta do odpowiedzialności karnej, to stosując argumentum a fortiori osoba nieuprawniona tym bardziej może do takowej zostać pociągnięta” – twierdzi autor.

Brak jest możliwości zastosowania w tego typu przypadkach kontratypu stanu wyższej konieczności, ze względu na potencjalny charakter niebezpieczeństwa skutkujący brakiem realnego i nieuchronnego zagrożenia dla dobra prawnego – kontynuuje R. Sosik.

Efekty prowokacji

Autor omawia zagadnienie odpowiedzialności karnej osoby sprowokowanej do nawiązania kontaktu przez Internet i złożenia seksualnej propozycji – w wyobrażeniu sprawcy – rzekomemu małoletniemu do lat 15. W związku z faktem, że art. 200a k.k. – penalizujący tzw. grooming – stanowi jedynie kryminalizację czynności przygotowawczych do dokonania przestępstw z art. 197 § 3 pkt 2 k.k., art. 200 k.k. lub art. 202 § 3 lub 4 k.k., „prowokacje obywatelskie” są w rzeczywistości „usiłowaniem nieudolnym przygotowania”. Konstrukcja taka jest jednak, zdaniem autora, niedopuszczalna.

Powołując się na analizy M. Małeckiego (UJ) autor wskazuje, że formy stadialne nie mogą przechodzić przez swoje własne formy stadialne, a więc nie może być mowy o karalnym „usiłowaniu przygotowania”. „Jak zauważa M. Małecki – czytamy w artykule – formy stadialne nie są „autozwrotne” ani „odwrotne”, a więc nie ma możliwości „usiłowania usiłowania” ani tym bardziej „usiłowania przygotowania”.

„W Polsce nie jest karalne umawianie się przez Internet z dorosłym człowiekiem w błędnym przekonaniu, że jest to dziecko” – konkluduje autor.

Ujawniony w wyniku prowokacji obywatelskiej niedoszły „pedofil” nie jest więc sprawcą żadnego przestępstwa, związanego z samym faktem zmierzania do spotkania się z rzekomym dzieckiem, i nie może zostać pociągnięty do odpowiedzialności karnej.

Bezprawne pozbawienie wolności?

Jak wskazuje praktyka, prowokacje obywatelskie bardzo często kończą się sytuacją, w której prowokator decyduje się skorzystać z określonego w 243 § 1 k.p.k. tzw. ujęcia obywatelskiego. W omawianych przypadkach brak jest jednak formalnych podstaw do zastosowania tej instytucji, gdyż osoba sprowokowania nie popełnia żadnego przestępstwa – zauważa R. Sosik.

„Jeśli nie ma przestępstwa, nie można dokonać ujęcia na gorącym uczynku jego popełnienia, czy w pościgu bezpośrednio po nim”.

Konsekwentnie – jak przekonuje autor – prowokator realizuje znamiona typu czynu zabronionego z art. 189 k.k. I może odpowiadać karnie za bezprawne pozbawienie wolności.

Artykuł R. Sosika „Problematyka stosowania prowokacji w celu ujawnienia przestępstw o charakterze pedofilskim” został opublikowany w czasopiśmie „Studia Iuridica Lublinensia” vol. XXVI, 4, 2017.

Foto: KIP, okładka czasopisma SIL

Artykuł Łowcy pedofilów: działacze społeczni czy przestępcy? R. Sosik w Studia Iuridica Lublinensia pochodzi z serwisu Karne24.com.