27 maja 2026 roku odbyło się posiedzenie Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach. Jego przedmiotem były projekty ustaw wprowadzających kryminalizację patostreamingu. Rozpatrywany był zarówno projekt z lipca 2025 roku, jak i niedawny projekt ze stycznia 2026 roku. Prace w komisji zakończyły się przedstawieniem Sejmowi do uchwalenia propozycji uregulowania tej kwestii.

Projekt przeszedł procedurę trzech czytań w Sejmie. Za ustawą zagłosowało 419 posłów.

11 czerwca 2026 roku ustawa w finalnej wersji została skierowana do Senatu (zobacz ustawę).

Patostreaming jest zjawiskiem związanym z przenoszeniem się coraz większej części aktywności społecznej do Internetu. Polega na transmitowaniu na żywo treści, które ze względu na swój patologiczny charakter mają szokować widzów. Zazwyczaj podczas patostreamów prezentowana jest przemoc, nadużywanie alkoholu, prowokowanie awantur czy nawet łamanie prawa.

Potrzeba kryminalizacji

W uzasadnieniu projektu autorzy wskazują, iż poziom szkodliwości tego zjawiska tłumaczy potrzebę jego kryminalizacji. Wskazuje się, że na negatywne działanie patostreamów szczególnie narażeni są młodzi ludzie. Aż 37% nastolatków ogląda takie treści w Internecie.

Ustawa zakłada dodanie w rozdziale XXXII Przestępstwa przeciwko porządkowi publicznemu nowego art. 255b. Proponowana regulacja kryminalizuje publiczne rozpowszechnianie w Internecie treści przedstawiających jedno z następujących zachowań:

• popełnienie czynu zabronionego zagrożonego karą pozbawienia wolności, jeżeli przedmiotem zamachu jest dobro osobiste,
• przemoc wobec zwierzęcia z naruszeniem przepisów ustawy,
• poniżające traktowanie innej osoby, nawet za jej zgodą.

Dodatkowo rozpowszechnienie takiej treści musi nastąpić w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej. Taka konstrukcja jest uzasadniona sytuacją faktyczną –patostreamerzy bowiem podejmują kontrowersyjne aktywności podczas transmisji, aby zwiększyć swoje zasięgi bądź dla uzyskania wpłat od widzów, czyli tzw. donate’ów.

Patostreamy zawierające treści przedstawiające czyn zabroniony, przemoc wobec zwierzęcia lub poniżające traktowanie innych zagrożone mają być karą do 3 lat pozbawienia wolności.

Zauważyć należy, że przepis ma na celu penalizację samego pokazywania i przez to promowania zachowań najbardziej szkodliwych. Osobną kwestią jest poniesienie odpowiedzialności za popełniony czyn zabroniony lub przemoc wobec zwierząt. Również poniżające traktowanie innej osoby może skutkować odpowiedzialnością za znieważenie lub naruszenie nietykalności cielesnej. Karygodność patostreamów leży jednak w samym prezentowaniu takich treści, co w konsekwencji może prowadzić do ich normalizacji. Promowanie przemocy i agresji jest szkodliwe samo w sobie.

Głowonogi poza ochroną

Autorzy projektu proponują zakaz transmisji zachowań cechujących się wysoką społeczną szkodliwością. Prezentowanie popełnienia przestępstwa będzie kryminalizowane, jeżeli dotyczy czynu zabronionego zagrożonego karą pozbawienia wolności. Tym samym nie obejmuje lżejszych kategorii przestępstw. Również promowanie przemocy wobec zwierząt uznano za szczególnie karygodne zjawisko.

Natomiast streamy oparte na poniżaniu innych będą zakazane, nawet jeśli osoby poniżane się na to zgadzają. Nie można przyzwalać na normalizację takich zachowań i ich popularyzację, w szczególności wśród młodej widowni.

Zachowanie polegające na znęcaniu się na zwierzęciem lub jego zabiciu dotyczy wyłącznie tych zwierząt, których ochronę przewiduje ustawa o ochronie zwierząt, czyli kręgowców.

W pierwotnej wersji projektu kryminalizacja miała obejmować również rozpowszechnianie treści przedstawiających znęcanie się nad głowonogiem, który nie jest objęty wyżej wymienioną ustawą. Ostatecznie zrezygnowano z tego pomysłu i ograniczono zakres kryminalizowanych zachowań wyłącznie do prezentowania przemocy wobec kręgowców.

Wystarczy wrażenie

Projekt zakłada również kryminalizację treści, które „mogą wywołać przekonanie”, że przedstawiają wyżej wymienione zachowania. Nie jest konieczne popełnienie przestępstwa na wizji. Wystarczy, że odbiorca może odnieść wrażenie, że popełniono czyn zabroniony. Tak samo upozorowanie przemocy wobec zwierząt doprowadzi do odpowiedzialności na podstawie art. 255b k.k.

Istotny jest fakt promowania i normalizowania szkodliwych zachowań, nawet jeśli nie są one w rzeczywistości podejmowane. Dlatego sprawca podlega takiej samej karze jak za faktyczne wykonanie jednego z wyżej wymienionych zachowań podczas trwania transmisji.

W projekcie przewidziano też szczególną ochronę małoletniego.

Jeżeli sprawca przedstawia jedno z zachowań albo wywołuje wrażenie takiego zachowania wobec treści przedstawiających małoletniego, zagrożenie ustawowe wzrasta do kary od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności. Takie brzmienie przepisu uwzględnia również treści wytworzone przez sztuczną inteligencję, a przedstawiające osobę małoletnią.

Spod zakresu kryminalizacji wyłączone zostało rozpowszechnianie treści przedstawiających zachowania podjęte w ramach działalności artystycznej, edukacyjnej, informacyjnej, prasowej lub naukowej albo w celu ochrony interesu publicznego. Jest to szeroki zakres wyjątków, który umożliwia rozpowszechnianie treści w taki sposób, że jest ono korzystne dla społeczeństwa.

W ten sposób transmitowanie wypadku komunikacyjnego lub udostępnienie nagrania przedstawiającego zbrodnie wojenne nie będzie przestępstwem, gdyż zazwyczaj podjęte będzie w celu informacyjnym.

Co dalej?

Potrzeba kryminalizacji patostreamingu od dawna była podnoszona przez przedstawicieli doktryny prawa karnego. Prawo powinno nadążać za zmieniającą się rzeczywistością społeczną. Nie jest korzystne, by szkodliwe zachowania podejmowane w Internecie nie spotykały się z reakcją karną.

Projekt zyskał aprobatę, a posłowie zdołali wypracować porozumienie co do brzmienia przepisów penalizujących patostreaming. Jednak ostateczna postać regulacji zależy od przebiegu dalszych prac parlamentarnych oraz stanowiska Senatu.

Opracowała Lena Orzechowska – studentka prawa na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Zdjęcie zostało wygenerowane przy użyciu narzędzia Gemini. 

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki w ramach Programu Społeczna odpowiedzialność nauki II.

Artykuł Sejmowy konsensus za kryminalizacją patostreamingu pochodzi z serwisu Karne24.com.

Dziś kilka słów o tak zwanych „prankach” i challange’ach, które potrafią być bardzo zabawne, ale również niezwykle niebezpieczne, a nawet śmiercionośne.

Żarty nie na żarty

Święto żartów, dowcipów, „wkręcania ludzi”, a więc Prima Aprilis ma bardzo długą tradycję. Zaczęło być popularne w późnym średniowieczu, ale jego genezy można doszukiwać się już w obchodzonym na początku kwietnia, starożytnym, rzymskim święcie. Odbywało się ono na cześć bogini Ceres. Podczas obchodów przedstawiano komedie, mężczyźni przebierali się w damskie ubrania, a wszelkie kawały czy dowcipy stawały się tego dnia nie tylko dozwolone, ale wręcz pożądane.

W obecnych czasach Internet odciska swoje piętno w wielu sferach ludzkiego życia, również w aspekcie rozrywki. Można powiedzieć, że Prima Aprilis obchodzimy dziś codziennie, nie tylko pierwszego dnia kwietnia.

Tak zwane pranki, a więc filmiki, w których to ludzie są „wkręcani” na rozmaite osoby przez tak zwanych pranksterów, cieszą się niesamowitą wręcz popularnością i biją rekordowe wyświetlenia.

Siłą rzeczy więc, nagrywane są stosunkowo często. Im więcej zaś ich powstaje, tym bardziej zażarta staje się walka o uwagę widza i zachodzi potrzeba znalezienia większej kontrowersji. Przy realizowaniu niektórych pranków twórcy poszli o krok za daleko w kontekście bezpieczeństwa, swojego czy też postronnych osób.

W jaki sposób na takie przypadki odpowiada prawo karne?

Słynny prank Wardęgi z pająkiem-gigantem

Jeżeli dane zachowanie jest bezprawne, realizuje znamiona przestępstwa, to dla przyjęcia odpowiedzialności karnej nie ma znaczenia, czy dana osoba, której zachowanie prawnokarnie wartościujemy, podjęła je w ramach pranku.

Youtuber nie może złamać komuś ręki, a później bronić się, że przecież był to tylko prank.

Nawet wśród zwolenników koncepcji o istnieniu „kontratypów pozaustawowych” nie znajdzie się chyba nikt, kto jako taki kontratyp wymieniłby dolegliwy prank. W sytuacji pranku problematyczna może być także kwestia obiektywnego przypisania skutku, o czym pisał M. Małecki, analizując na Dogmatach Karnisty słynny prank Sylwestra Wardęgi. Straszono w nim ludzi pająkiem-gigantem.

Robienie ludziom budzącego grozę psikusa może być uznane za wykroczenie przeciwko porządkowi i spokojowi publicznemu: kto wybrykiem zakłóca spokój i porządek publiczny, podlega odpowiedzialności za wykroczenie przewidziane w art. 51 § 1 kodeksu wykroczeń. Karalne jest także pomocnictwo do popełnienia takiego wybryku (art. 53 § 3 k.w.)

Prank Tuszola udającego aktywistę

Pranki mogą realizować znamiona szeregu wykroczeń. Przykładowo w jednym z filmików popularny youtuber Tuszol położył się na ulicy, udając aktywistę i nie pozwalając tym samym na przejazd jednemu z samochodów, co mogłoby kwalifikować się jako wykroczenie z art. 90 kodeksu wykroczeń („tamowanie lub utrudnianie ruchu”). Zapłacenie mandatu często jednak jest dla takiego youtubera niewielka ceną, w porównaniu do tego, jaką popularność zdobywa.

Sankcje nakładane przez YouTube’a mogą okazać się zdecydowanie bardziej dotkliwe niż odpowiedzialność karna.

Regulamin platformy wprowadza zasady dotyczące treści szkodliwych lub niebezpiecznych, gdzie wprost wymienione są niebezpieczne żarty, pranki czy wyzwania. W przypadku powtarzających się naruszeń możliwe jest nawet zamknięcie kanału.

Prank z człowiekiem-gorylem

Zastanawiać się można również nad odpowiedzialnością karną osoby, wobec której prank jest dokonywany. Filmik, w którym przebrany za goryla człowiek naskakuje na parę przechodniów, osiągnął prawie milion wyświetleń.

Goryl rzucił się na mężczyznę, naruszając jego nietykalność cielesną, a ten zaczął się bronić, szarpiąc goryla. Wydaje się, że praktycznie momentalnie zidentyfikował, że zwierzę to nie jest realnym zagrożeniem i zaczął bić oraz kopać mężczyznę w stroju goryla. Następnie, zauważając kamerzystę, który utrwalał całe to karykaturalne wydarzenie, użył dużej siły i wytrącił mu kamerę z ręki. Urządzenie to najprawdopodobniej zostało całkowicie uszkodzone.

Próbując dokonać analizy tego stanu faktycznego, bezsprzecznie można powiedzieć, że mężczyzna udający goryla, mógłby odpowiadać za naruszenie nietykalności cielesnej z art. 217 § 1 k.k. Dla bytu przestępstwa, nie ma znaczenia fakt, iż był to prank. Należy pamiętać jednak, że ściganie tego czynu odbywa się z oskarżenia prywatnego.

Pokrzywdzony mężczyzna odpowiedział na naruszenie nietykalności cielesnej kopniakami i uderzeniami. Czy miał prawo to zrobić?

Początkowo tak, ponieważ zareagował on naruszeniem nietykalności cielesnej w postaci odepchnięcia. Do owego momentu był to klasyczny przykład uzasadnionej obrony koniecznej, zachowanie to było odpieraniem bezprawnego zamachu.

Ale obrona konieczna ma swoje granice. W pewnym momencie goryl na skutek odepchnięcia przestał atakować i znalazł się w pozycji defensywnej, zagrożenie dla nietykalności cielesnej zaatakowanego mężczyzny zostało oddalone. Zamach na jego dobro prawne przestał być więc bezpośredni, mimo to kontynuował on odpieranie zamachu. Brak dalszej potrzeby ochrony dobra prawnego zainicjował stan tak zwanego ekscesu ekstensywnego, czyli przekroczenia granic obrony koniecznej ze względu na czas.

Dalsza część zdarzenia i wypowiadane przez zaatakowanego mężczyznę słowa wskazują nawet, że przekroczenie granic obrony koniecznej przerodziło się w chęć odegrania się na sprawcy pranku. Motywem działania zaatakowanego mężczyzny nie było już odparcie zamachu, a zemsta za próbę upokorzenia. Zachowanie to należałoby kwalifikować już jako „normalne” naruszenie nietykalności cielesnej.

Ciekawy jest fakt, że na podstawie paragrafu 2 w artykule 217 k.k. sąd mógłby odstąpić od wymierzenia kary w przypadku człowieka-goryla, ponieważ nastąpiła retorsja- odpowiedź naruszeniem nietykalności cielesnej na naruszenie nietykalności cielesnej.

A jeśli ktoś nie wie, że to prank?

W przypadku pranku z człowiekiem-gorylem rzeczywiście doszło do ataku na dobro prawne w postaci nietykalności cielesnej i początkowo przynajmniej, zaatakowany mężczyzna miał prawo do zastosowania obrony koniecznej.

Kiedy jednak uznamy, że zachowanie w ramach pranku nie jest bezprawne, to w konsekwencji nie będziemy mogli mówić o rzeczywistym ataku na dobro prawne. Atak ten będzie jedynie udawany. W takiej sytuacji nie będzie możliwe zastosowanie klasycznej obrony koniecznej. Zachodzi jednak inna okoliczność wyłączająca bezprawność czynu zabronionego popełnionego przez osobę „prankowaną”, a więc błąd co do okoliczności wyłączającej bezprawność opisana w art. 29 k.k.:

„Nie popełnia przestępstwa, kto dopuszcza się czynu zabronionego w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że zachodzi okoliczność wyłączająca bezprawność albo winę; jeżeli błąd sprawcy jest nieusprawiedliwiony, sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary”.

Aby lepiej zobrazować tę instytucję prawa karnego, stworzyć można następujący stan faktyczny: nagrywający pranka youtuber jest przebrany za groźnie wyglądającego kibola. Ma na sobie szalik, inne barwy oraz trzyma bejsbolowy kij w ręku. W pewnym momencie zaczyna biec w stronę przechodnia. Zbliża się i wykonuje ruch kijem w jego stronę, ale mężczyzna ten okazuje się być osobą, która trenuje na co dzień sztuki walki. Sprytnym kopnięciem w udo sportowiec powoduje upadek prankstera.

W wyniku celnego i mocnego kopnięcia, youtuber doznaje zerwania mięśnia czworogłowego uda. Według planu prank miał zakończyć się dokładnie w momencie zamachnięcia się kijem bejsbolowym.

W rzeczywistości nie było żadnego ataku na dobro prawne. Został on urojony sobie przez przechodnia.

Jest to właśnie klasyczny przykład błędu co do okoliczności wyłączającej bezprawność. Zapewne taki błąd zostałby uznany za usprawiedliwiony, ze względu na realistyczne okoliczności pozorowanego ataku. W konsekwencji, nie moglibyśmy mówić o popełnieniu przestępstwa przez sportowca.

Challenge z książką i pistoletem

Wyobraźmy sobie, że w realiach polskiego YouTube’a (sytuacja naprawdę wydarzyła się w Stanach Zjednoczonych) para wpada na pomysł, że w ramach internetowego wyzwania dziewczyna będzie strzelała do swojego chłopaka z pistoletu w kierunku serca, a on będzie chronił się tylko grubą książką, która ma (według ich przewidywań) zatrzymać pocisk, co jednak się nie wydarza. Mężczyzna ponosi śmierć na miejscu. Wszystko to, aby pobić rekordy wyświetleń.

Kobieta, mimo istnienia w prawie karnym instytucji zgody dzierżyciela dobra prawnego na jego naruszenie, mogłaby odpowiadać za zabójstwo z zamiarem ewentualnym lub za nieumyślne spowodowanie śmierci, w zależności od dokładniej analizy strony podmiotowej. Nie jest bowiem możliwe wyrażenie zgody na zabicie samego siebie przez inną osobę.

Łacińska paremia „volenti non fit iniuria” – „chcącemu nie dzieje się krzywda”, nie jest tutaj adekwatna.

W końcu, system prawny zna wiele sytuacji, w których ustawodawca wykazuje się pewną dozą paternalizmu i decyduje w imieniu obywatela, czy chronić jego dobro prawne, czy nie. Wystarczy spojrzeć na penalizację bójki, eutanazji czy doprowadzenia do samobójstwa. Doktryna i orzecznictwo przyjmują, że nie można zrzec się ochrony własnego życia. 

Prank nie zawsze przestępny

Należy jeszcze raz podkreślić, że nie jest relewantne usprawiedliwianie się, że dane zachowanie podjęte zostało w ramach internetowego żartu, jeśli tylko realizuje ono znamiona czynu zabronionego.

Z drugiej strony, prawo karne jest oparte również na zasadzie subsydiarności i powinno wkraczać wtedy, gdy inne środki oddziaływania nie są wystarczające. Często odpowiedzialność chociażby na gruncie prawa cywilnego może okazać się bardziej odpowiednią reakcją. Zresztą, powinniśmy znaleźć balans między tym, co nadaje się do ścigania, a co jest tylko kontrowersyjne czy niemoralne. To zadanie należy już do organów stosujących prawo.

Organy państwa nie powinny aż tak mocno ingerować w życie obywateli, szczególnie w sferę rozrywki. W końcu, prank przeprowadzony w dobrym guście nie jest niczym złym.

Autor: Maciej Wójcik – student prawa na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Cover-foto wygenerowano przy użyciu narzędzia Gemini.

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki w ramach Programu Społeczna odpowiedzialność nauki II.

Artykuł Prank z morderczym klaunem: akceptowalny żart czy karalne przekroczenie granic przyzwoitości? pochodzi z serwisu Karne24.com.

W niniejszych rozważaniach zajmiemy się analizą potencjalnej odpowiedzialności karnej pana posła za przestępstwa z rozdziału XXIV Kodeksu Karnego, a konkretnie przestępstw z art. 195 § 1 i art. 196 KK.

Złośliwe przeszkodzenie w modlitwie

Rozpoczniemy od analizy art. 195 § 1, który brzmi: Kto złośliwie przeszkadza publicznemu wykonywaniu aktu religijnego kościoła lub innego związku wyznaniowego o uregulowanej sytuacji prawnej, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

1. Przede wszystkim należy zacząć od tego, czy zapalanie świec na chanukii można uznać za akt religijny. Tutaj odpowiedź jest twierdząca. Za W. Wróblem należy uznać „nie tylko akt kultu czy akt rytualny, ale także wszelkie inne czynności mające o charakterze religijnym. Aktem takim będzie więc publiczna modlitwa, błogosławieństwo” [1]. Przy zapaleniu chanukii odmawiane jest błogosławieństwo o charakterze religijnym, zatem należy stwierdzić, iż jest to akt religijny.
2. Kolejnym znamieniem jest znamię „przeszkadza”. Należy to rozumieć jako takie działanie, które „uniemożliwia uczestnictwo w konkretnym akcie religijnym, zakłóca nastrój skupienia czy transu religijnego” [2]. Działanie posła polegające na zgaszeniu chanukii przy użyciu gaśnicy należy uznać, za spełniające znamiona, gdyż wyłączyło możliwość uczestnictwa w modlitwie. Wszyscy musieli odejść od chanukii do czasu opadnięcia pyłu, a także zdecydowanie zakłóciło to nastrój skupienia wszystkich obecnych tam osób, co widać chociażby po reakcjach zgromadzonych.
3. Następnym elementem, który musi być spełniony jest to, że przeszkadzanie musi być dokonane publicznie, gdyż ochronie prawnokarnej nie podlegają akty religijne wykonywane prywatnie. Do zgaszenia chanukii doszło w miejscu publicznym (Sejmie RP), w obecności grupy niepowiązanych ze sobą osób, zatem należy uznać, iż doszło do tego publicznie.
4. Stwierdzić też trzeba, że spełniona jest ostatnia z przedmiotowych przesłanek tj. jest to akt religijny kościoła lub innego związku religijnego o uregulowanej sytuacji prawnej. Sytuacja ta jest uregulowana w ustawie z dnia 20 lutego 1997 r. o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych żydowskich w Rzeczypospolitej Polskiej.

Jak zatem wynika z powyższej argumentacji spełnione są znamiona strony przedmiotowej art. 195 KK.

Należy zbadać znamię strony podmiotowej. Przestępstwo to można popełnić jedynie z zamiarem bezpośrednim, co określa nam znamię „złośliwie”. Zgodnie z W. Wróblem należy przyjąć, że znamię to należy rozumieć nie tylko jako „chęć dokuczenia czy wyrządzenia bólu innej osobie” [1], ale także związane jest z „brakiem dostatecznych racji dla podejmowanych działań” [1]. Poseł jak sam przyznał potem w wywiadzie [3] zrobił to celowo, gdyż jego zdaniem jest to kult satanistyczny, z którym poseł się nie zgadza.

Z racji na chronione dobro prawne jakim jest wolność religii, w tym jej uzewnętrzniania poprzez prawo do publicznego wykonywania aktu religijnego [4], należy uznać, że zasadniczo nie zgadzanie się z pokojowym aktem religijnym nie może stanowić podstawy do takiego działania. Ponadto, działanie posła wyraża rażący brak szacunku wobec wyznawców religii mojżeszowej obecnych na zapaleniu świec.

Należałoby zatem uznać, że znamiona przestępstwa z art. 195 Kodeksu Karnego zostały wypełnione.

Obrażenie uczuć religijnych

Drugim badanym przestępstwem jest występek z art. 196 KK, który brzmi: „Kto obraża uczucia religijne innych osób, znieważając publicznie przedmiot czci religijnej lub miejsce przeznaczone do publicznego wykonywania obrzędów religijnych, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2”.

Jest to przestępstwo materialne, którego skutkiem jest obraza uczuć religijnych.

1. Badamy zatem najpierw, czy wystąpił skutek, o którym mowa powyżej. Należy w tym wypadku zobiektywizować go, poprzez stwierdzenie czy takie zachowanie przez przedstawiciela obrażanego wyznania mogłoby być uznane za „obelżywe lub poniżające” [1]. Należy stwierdzić, że doszło do obrazy uczuć religijnych. Wydarzenie to było szeroko komentowane przez wyznawców judaizmu, którzy potępili to działanie. Już w samym Sejmie znajdowały się osoby, które w trakcie trwania akcji posła Brauna obiektywnie manifestowały swój sprzeciw wobec jego działań, jak również potem wielokrotnie podkreślały, że obraża to ich uczucia religijne.
2. Kolejnym znamieniem jest tu fakt, że do obrazy uczuć religijnych musi dojść poprzez publiczne znieważenie miejsca lub przedmiotu czci religijnej. Tak jak przy omawianiu art. 195 należy uznać, że działanie posła miało charakter publiczny.
3. Pewne wątpliwości mogą pojawić się przy określeniu przedmiotu czci religijnej.  Kodeks karny jest bowiem przystosowany do realiów katolickich. W judaizmie cześć można oddawać jedynie Bogu, zatem chanukija nie jest sama w sobie przedmiotem czci religijnej (jak choćby krzyż w katolicyzmie). Zgodnie z przyjętą przez literaturę i doktrynę poglądem nie jest to jednak wymagane. Uznaje się bowiem, że przedmiotem czci religijnej w rozumieniu KK jest także „każdy przedmiot uznany przez daną religię za przedmiot kultu, któremu nie musi być oddawana cześć religijna” [5] i są np. tylko używane „do wykonywania kultu religijnego” [2].
4. Ostatnim elementem jest znieważenie. Za J. Raglewskim należy uznać, iż jest to czyn, który „sprowadza się do zachowania, które według zdeterminowanych kulturowo i społecznie aprobowanych ocen stanowi wyraz pogardy, uwłaczania czci drugiego człowieka” [7]. Jeśli zatem spojrzymy na to w kontekście kultury żydowskiej, której bezpośrednio dotyczył atak na dobro prawne, zgaszenie świec na chanukii stanowi wyraz pogardy wobec kultury i wierzeń wyznawców religii mojżeszowej. Co jest potwierdzone przez szereg reakcji, osób dotkniętych działaniem posła Brauna.

Znamiona strony przedmiotowej są zatem spełnione.

W doktrynie istniał spór co do określenia strony podmiotowej czynu zabronionego. Został on jednak rozwiązany przez Sąd Najwyższy w orzeczeniu I KZP 12/12, w którym SN stwierdził, że występek z art. 196 można popełnić zarówno z zamiarem bezpośrednim jak i wynikowym [6]

W omawianym przypadku z pewnością mamy do czynienia z godzeniem się na spowodowanie takiego skutku. Nie jesteśmy natomiast w stanie udowodnić, że poseł działał z zamiarem bezpośrednim wywołania skutku w postaci obrazy uczuć religijnych. Należałoby uznać, że spowodowanie skutku było mu co najmniej obojętne, gdyż nie podjął żadnego działania mogącego zapobiec wystąpieniu skutku. W tym nie do końca określonym stanie rzeczy należy uznać, że poseł Grzegorz Braun działał co najmniej z zamiarem wynikowym popełnienia przestępstwa z art. 196 KK.

Oznacza to, że mogłoby dojść do popełnienia przestępstwa z art. 196 KK.

W tym stanie rzeczy, kwalifikacja prawna zachowania posła (uwzględniająca jedynie czyny z rozdziału XXIV KK) wyglądałaby następująco: art. 195 § 1 w zw. art. 196 w zw. art. 11 § 2 KK.

W literaturze pojawiają się dwa poglądy. Dominujący z nich uznaje możliwość kumulatywnej kwalifikacji obu tych przestępstw reprezentowany przez I. Zgoliński [5], P. Kozłowska Kalisz [2], K. Lipiński [4], pogląd przeciwny wyraża W. Wróbel [1].

Literatura:

[1] W. Wróbel [w:] Kodeks karny. Część szczególna. Tom II. Część I. Komentarz do art. 117-211a , red. A. Zoll, Warszawa 2017, art. 195, 196.

[2] P. Kozłowska-Kalisz [w:] Kodeks karny. Komentarz aktualizowany, red. M. Mozgawa, LEX/el. 2023, art. 195, 196.

[3] https://www.youtube.com/watch?v=Kne1vNO1h4s

[4] K. Lipiński [w:] Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz, red. J. Giezek, Warszawa 2021, art. 195, 196

[5] I. Zgoliński [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. V. Konarska-Wrzosek, LEX/el. 2023, art. 195, 196.

[6] Uchwała SN z 29.10.2012 r., I KZP 12/12, OSNKW 2012, nr 11, poz. 112.

[7] J. Raglewski [w:] Kodeks karny. Część szczególna. Tom II. Część II. Komentarz do art. art. 212-277d, red. W. Wróbel, A. Zoll, Warszawa 2017, art. 216.

Autor: Jakub Niedziółka – student prawa na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego. Założyciel i Prezes Koła Naukowego Prawa Kościelnego i Wyznaniowego UJ. Prelegent ogólnopolskich i międzynarodowych konferencji naukowych. Uczestnik międzynarodowych projektów badawczych. Szczególnie zainteresowany tematyką ochrony wolności sumienia i wyznania.

Artykuł Zgaszenie świec chanukowych w Sejmie nosiło znamiona przestępstwa pochodzi z serwisu Karne24.com.