Trybunał nie był też w stanie uchylić art. 91 ust. 2 i 3 Konstytucji RP, zgodnie z którymi:

„2. Umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową. 3. Jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy konstytuującej organizację międzynarodową, prawo przez nią stanowione jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami”.

W dalszym ciągu więc obowiązuje konstytucyjna zasada, zgodnie z którą jeżeli jakaś ustawa jest niezgodna z Traktatem o Unii Europejskiej, to ten Traktat ma pierwszeństwo. A to znaczy, że trzeba stosować Traktat, a nie sprzeczną z tym Traktatem ustawę. Trybunał Konstytucyjny ani nie może uchylić przepisu Konstytucji RP, ani też nie może dokonywać wiążącej wszystkich wykładni przepisów konstytucji, bo takich kompetencji dla niego nie przewidziano. Tak, jak nie może koronować kogoś na króla. Choćby bardzo tupał i krzyczał i był nawet prawdziwym Trybunałem.

Więc w tym zakresie też się nic się nie zmieni. Obowiązywać będzie i Konstytucja i Traktat o Unii Europejskiej. Natomiast gdyby faktycznie rzeczywisty Trybunał Konstytucyjny wydał orzeczenie o sprzeczności Traktatu z polską Konstytucją, pozostawałoby albo zainicjować zmiany Traktatu, prosząc o zgodę wszystkie kraje członkowskie Unii, albo wypowiedzieć Traktat opuszczając Unię. Albo zmienić Konstytucję.

Ci którzy myślą, że dzięki dzisiejszemu orzeczeniu na al. Szucha w Warszawie, będą mogli ignorować normy prawa europejskiego i orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości UE, bardzo się mylą. Dopóki Traktat o Unii Europejskiej nie zostanie wypowiedziany, jest częścią naszego prawa i nie może tego zmienić publikacja jakiegokolwiek wyroku w Dzienniku Ustaw. Podejmując zachowania naruszające Traktat, narusza się prawo obowiązujące w Polsce ze wszystkimi tego konsekwencjami.

Wydane dzisiaj na mocy Traktatu o Unii Europejskiej orzeczenie zabezpieczające, zawieszające Izbę Dyscyplinarną oraz specjalne uprawnienia Izby Nadzwyczajnej w Sądzie Najwyższym, nie było przedmiotem orzeczenia TK i być nim nie mogło, bo nie jest to akt normatywny. Wobec tego zabezpieczenie to obowiązuje w pełnym zakresie wszystkie organy władzy publicznej: wykonawczej, sądowniczej, samorządowej. To zresztą tak naprawdę jest koło ratunkowe i sygnał alarmowy wobec zbliżającej się katastrofy.

Bo nasze członkostwo w Unii Europejskiej jest racją stanu.

Prof. Włodzimierz Wróbel, Sędzia Sądu Najwyższego.

Artykuł Prof. Wróbel: Traktaty mają pierwszeństwo nad ustawami pochodzi z serwisu Karne24.com.

Z zgodnie z art. 183 ust. 3 Konstytucji RP “Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego powołuje Prezydent Rzeczypospolitej na sześcioletnią kadencję spośród kandydatów przedstawionych przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów Sądu Najwyższego.”. Oczywistym jest więc, że kompetentny do przedstawienia Prezydentowi kandydatów jest konstytucyjny kolegialny organ Zgromadzenie Ogólne Sędziów Sądu Najwyższego, a nie jakiś poszczególny sędzia czy inna osoba wyznaczona do prowadzenia Zgromadzenia. Dokumentem, który należy Prezydentowi przedstawić jest więc taki dokument, który odzwierciedla wolę Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu Najwyższego, w przeciwnym razie można narazić się na przestępstwo z art. 271 k.k. 

Art.  271 kodeksu karnego: §  1.     Funkcjonariusz publiczny lub inna osoba uprawniona do wystawienia dokumentu, która poświadcza w nim nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.  §  2.  W wypadku mniejszej wagi, sprawca podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.  §  3.     Jeżeli sprawca dopuszcza się czynu określonego w § 1 w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. 

Artykuł 271 k.k. § 1 typizuje przestępstwo tzw. fałszerstwa intelektualnego. Zgodnie z jego treścią na odpowiedzialność karną naraża się: “funkcjonariusz publiczny lub inna osoba uprawniona do wystawienia dokumentu, która poświadcza w nim nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne”. Regulacja ma charakter bardzo ogólny, co implikuje stosunkowo szeroki zakres penalizacji.  Na gruncie prawa karnego pojęcie dokumentu definiuje art. 115 § 14 k.k., wedle którego: “Dokumentem jest każdy przedmiot lub inny zapisany nośnik informacji, z którym jest związane określone prawo, albo który ze względu na zawartą w nim treść stanowi dowód prawa, stosunku prawnego lub okoliczności mającej znaczenie prawne.”. Przepis odnosi się zatem także do dokumentów wystawianych trakcie procedowania, o ile będą one zawierały elementy mające znaczenie prawne. Znamiona powyższego typu realizować mogą także zachowania funkcjonariuszy publicznych, działających w ramach organów kolegialnych. Dokumentem taki bez wątpienia będzie – przykładowo – protokół liczenia głosów. Jeśli osoba pełniąca funkcję Marszałka Sejmu wskazałaby w protokole głosowania inna liczbę głosów oddanych za przyjmowanym rozwiązaniem, niż miało to miejsce w rzeczywistości, to jej odpowiedzialność (pominąwszy kwestię immunitetu) nie byłaby wykluczona.  

Publiczny charakter protokołu 

Nie ma przy tym znaczenia to, czy dane głosowanie dotyczy ostatecznej decyzji, czy też ma charakter wpadkowy, regulujący pozornie wewnętrzne kwestie funkcjonowania organu.  O ile w przypadku prywatnych podmiotów zbiorowych można wyróżnić tzw. stosunki wewnętrzne, obejmujące sprawy organizacyjne i nie wywierające żadnych skutków na zewnątrz, to sytuacja kolegialnych organów państwa jest odmienna. Tam, gdzie dochodzi do wykonywania władzy państwowej, każde działanie organu rzutuje – pośrednio lub bezpośrednio – na sytuacje obywateli. Co więcej – każde z nich znajduje swoją ostateczną legitymację w woli suwerena. W tej perspektywie trudno mówić tu o jakimkolwiek sensownym podziale na wewnętrzny i zewnętrzny charakter oświadczeń woli czy wiedzy, w zakresie w jakim organy te działają w ramach swojego imperium.  
 
Nie bez znaczenia jest też fakt, że organy państwa muszą działać na podstawie i w granicach określonych prawem.  Wszystkie ich poczynania powinny być możliwe do zweryfikowania w toku kontroli sądowej – właśnie z perspektywy przysługujących uprawnień. Wszelkie takie protokoły głosowań stanowią ważny materiał dowodowy, świadczący o prawidłowości przeprowadzenia czynności konwencjonalnych. W konsekwencji nie można odmówić im znaczenia prawnego. 

Odnosząc powyższe do protokołu ZO SN należy wskazać, że obowiązek jego sporządzenia wynika bezpośrednio z przepisów prawa publicznego (§ 27 Regulaminu SN). Dokument ten, poza odzwierciedleniem przebiegu Zgromadzenia Ogólnego, służy także zapewnieniu realizacji konstytucyjnego i ustawowego prawa obywatela do dostępu do informacji publicznej (na temat działalności konstytucyjnego organu państwa). Już sam ten fakt powoduje, że wywiera skutki prawne na zewnątrz. Z tego względu wywiera skutki prawne na zewnątrz i przysługuje mu cecha zaufania publicznego. 

Komicja skrutacyjna wybierająca członków komisji skrutacyjnej 

Jednym z elementów, które muszą zostać uwzględnione w protokole ZO, jest wynik głosowania nad powołaniem komisji skrutacyjnej.  

W procedurze wybory Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego musi zostać wyłoniona komisja skrutacyjna. Ma ona za zadanie doręczyć członkom Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu Najwyższego listę sędziów SN uprawnionych do głosowania, ogłasza nazwiska zgłoszonych kandydatów, wskazując liczbę uzyskanych przez nich zgłoszeń, przygotowuje karty do głosowania, odnotowuje oddanie głosu, ustala wynik głosowania i podaje go do wiadomości Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu Najwyższego oraz sporządza protokół głosowania (§ 10 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 marca 2018 r. Regulamin Sądu Najwyższego – Dz.U.2018.660). W jej skład wchodzą Prezes Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Dyscyplinarnej oraz 5 członków wybranych przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów Sądu Najwyższego, po jednym z każdej izby. Przewodniczącym komisji skrutacyjnej jest Prezes Sądu Najwyższego kierujący pracą Izby Dyscyplinarnej (§ 10 ust 2 Regulaminu).  

Komisja skrutacyjna jest ciałem kolegialnym, którego celem jest czuwanie nad prawidłowością głosowania podczas zgromadzenia, w tym poprawnego liczenia głosów wydanych w sprawie proponowanych w czasie ZO uchwał. W jej skład powinny wchodzić osoby dające rękojmię poprawnego wykonywania tych obowiązków, a w szczególności dokonania rzetelnego obliczenia ilości oddanych głosów oraz poprawnego ustalenia wyników głosowania. Członkowie komisji skrutacyjnej muszą cieszyć się zaufaniem większości głosujących. Komisja skrutacyjna jest zarazem organem niezależnym od Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego (lub innej osoby kierującej obradami Zgromadzenia ogólnego) i nie jest związana jego poleceniami w zakresie wykonywania powierzonych jej z mocy przepisów prawa obowiązków. Z uwagi na rolę tego gremium, wybór jego członków powinien być transparentny. Powinien on zostać dokonany w taki sposób, by zapewnić niezależność i obiektywizm ciała kolegialnego. Jest to istotne o tyle, że głosy oddawane podczas Zgromadzenia Ogólnego oddawane są jednocześnie na wielu kandydatów, co może prowadzić do chaosu i tworzyć pole do rozbieżności interpretacyjnych w zakresie sposobu ustalania wyników głosowania, które musi autonomicznie rozstrzygnąć właśnie komisja skrutacyjna.  

Chcąc zapewnić wskazane powyżej standardy, które powinna spełniać komisja skrutacyjna, trzeba zapewnić uczciwą procedurę wyboru członków wchodzących w skład tego gremium. Stanie się tak np. wtedy, gdy zostaną oni wybrani przez aklamację. Wówczas uzyskają oni poparcie całego Zgromadzenia Ogólnego. Jeżeli osiągnięcie aklamacji nie jest jednak w danej sytuacji możliwe, powstanie potrzeba wyłonienia niezależnego podmiotu, który ustali wynik głosowania na członków komisji skrutacyjnej i poda go do wiadomości Zgromadzenia Ogólnego. Chodzi tu więc o swoistą komisję skrutacyjną służącą do ustalenia wyników wyborów na członków komisji skrutacyjnej. Również to ciało kolegialne musi być autonomiczne w zakresie wykonywania powierzonej mu funkcji. To do jego samodzielnych kompetencji należy ustalenie wyników głosowania. Żaden inny podmiot, w tym Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego lub inna osoba przewodnicząca Zgromadzeniu Ogólnemu, nie może ingerować w jego pracę. W szczególności sędzia, który przewodniczy Zgromadzeniu Ogólnemu, nie jest uprawniony do tego, by zastępować komisję służącą do wyboru komisji skrutacyjnej w ustalaniu wyniku głosowania lub modyfikować jej ustalenia w tym zakresie. Nie może więc on samodzielnie zakwestionować rezultatu głosowania stwierdzonego przez to gremium. Jeśli pojawią się jakieś wątpliwości w tym zakresie, powinny być one rozstrzygane zgodnie z wolą większości członków Zgromadzenia Ogólnego. Z tych powodów Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego lub inny sędzia kierujący obradami Zgromadzenia Ogólnego nie może zignorować wyniku głosowania ustalonego przez gremium upoważnione do wyłonienia członków komisji skrutacyjnej, podając do protokołu Zgromadzenia Ogólnego swe własne, odmienne wyniki głosowania. Tego rodzaju zachowanie będzie nie tylko nadużyciem uprawnień przez funkcjonariusza publicznego, ale też stwierdzeniem nieprawdy. Trzeba pamiętać, że osoba, która przewodniczy Zgromadzeniu Ogólnemu, podpisuje protokół Zgromadzenia. Tym samym, jeżeli do protokołu wciągnie ona samodzielnie ustalony przez wynik głosowania, który będzie odmienny od wyników stwierdzonych przez komisję powołaną przez Zgromadzenie Ogólne, dopuści się wówczas poświadczenia nieprawdy w dokumencie urzędowym mającym walor publicznoprawny, korzystającym z domniemania prawdziwości (o istnieniu takiego domniemania przekonuje chociażby art. 244 § 1 k.p.c. lub art. 76 § 1 k.p.a.).  

Powaga konstytucyjnych organów zaangażowanych w wybór kolejnego I Prezesa SN (samo Zgromadzenie, ale przede wszystkim Prezydent RP) wymaga, by wszelkie techniczne aspekty procedowania nie budziły wątpliwości. Brak jest  bowiem jakiegokolwiek mechanizmu następczej kontroli, czy też kwestionowania w drodze sądowej rzekomego błędnego lub niezgodnego z prawem sposobu procedowania. Częstokroć system prawny przewiduje taką właśnie sądową kontrolę uchwał czy innych decyzji organów kolegialnych. W tym przypadku takiej możliwości ustrojodawca nie przewidział, uznając właśnie, że konstytucyjny rezultat tej procedury musi być ostateczny i niepodważalny. Nie ma wobec tego “komfortu” popełnienia błędu ani przyjęcia nietransparentnej metody procedowania. Wobec tego, ewentualne zawinione zachowania przewodniczącego zgromadzenia, protokolanta czy też komisji skrutacyjnej, które skutkowałyby powstaniem dokumentu (finalnie mającego być przedłożonym Prezydentowi RP) nieodzwierciedlającego zgodnej z rzeczywistością woli większości Zgromadzenia, uderzają w dobra o charakterze konstytucyjnym i fundamentalnym z punktu widzenia  pewności funkcjonowania państwa prawa i dlatego mogą rodzić odpowiedzialność z art. 271 par. 1 k.k.  

W tej sytuacji zrealizowane mogą zostać wszelkie znamiona czynu: funkcjonariusz publiczny (np. członek komisji) poświadczy nieprawdę w dokumencie (protokole Zgromadzenia) w zakresie okoliczności mającej znaczenie prawne (liczba oddanych  głosów).  Jednocześnie błędy wynikające z nieznajomości procedury potraktować będzie trzeba jako działanie w błędzie co do prawa. To z kolei może prowadzić do wyłączenie odpowiedzialności jedynie w wyjątkowych przypadkach. Zgodnie z treścią art. 30 k.k. błąd taki musi być usprawiedliwiony – trudno zaś wyobrazić sobie, by takie usprawiedliwienie zachodziło w przypadku osoby piastującej funkcję sędziego Sądu Najwyższego. 

Artykuł Poświadczenie nieprawdy w protokole Zgromadzenia Ogólnego SN może być przestępstwem pochodzi z serwisu Karne24.com.

Paweł Czarnecki: Panie Profesorze, co zadecydowało, że został Pan sędzią: najpierw w SA, potem SN, a teraz MTK?

Piotr Hofmański: Pracę zawodową rozpocząłem jako asystent na UMK w Toruniu z końcem lat 70-tych ubiegłego wielu. Szybko doszedłem do wniosku, że interesujące jest tylko prawo żywe. Uprawianie nauki prawa bez doświadczenia w jego stosowaniu nie ma specjalnie sensu. Dopiero jednak w połowie lat 90-tych, już jako profesor uniwersytetu rozpocząłem karierę sędziowską w jednym z sądów apelacyjnych, a potem, w Sądzie Najwyższym, w którym służyłem blisko 20 lat. Propozycja kandydowania na urząd sędziego Międzynarodowego Trybunału Karnego niosła za sobą niezwykle trudne wyzwanie i pewnie właśnie dlatego postanowiłem ją przyjąć. Nawiasem mówiąc początkowo nie bardzo wierzyłem, iż Zgromadzenie Państw Stron Statutu Rzymskiego zdecyduje o powierzeniu mi tego urzędu.

„Jeżeli w jakimś momencie kariery sędzia da się złamać, oznacza to, że nigdy nie nadawał się do pełnienia tego urzędu od samego początku”.

P.C.: A jednak tak się stało. Był Pan sędzią SA, SN, teraz MTK, proszę mi powiedzieć jakie cechy powinien mieć dobry sędzia?

P.H.: Można wymienić rzecz jasna wiele cech, bez których nie da się być sędzią przed duże „S”. Sądzę że najważniejszą z nich jest niezłomność charakteru. Jeżeli w jakimś momencie kariery sędzia da się złamać, oznacza to, że nigdy nie nadawał się do pełnienia tego urzędu od samego początku. Niezwykle istotną cechą jest umiejętność wielostronnej, a wręcz wszechstronnej oceny materiału dowodowego. Niekiedy wymaga to wręcz postawienia się w swoistej roli adwokata diabła. W przypadku orzekania w składach kolegialnych kluczowe znaczenie ma natomiast umiejętność prowadzenia rzeczowej dyskusji i wsłuchiwania się w głos innych członków składu orzekającego. Nikt przecież nie ma monopolu na rację.

„Żadne zabiegi legislatywy i egzekutywy nie są w stanie odebrać sędziom przymiotu niezawisłości, jeżeli ich niezłomność prędzej zaprowadzi ich do kresu sędziowskiej służby niż do ugięcia karku”.

P.C.: Cały czas Pan Profesor wykonuje zawód nauczyciela akademickiego na Wydziale Prawa i Administracji UJ– jak zatem najkrócej wyjaśniłby Pan nie-prawnikom, czym jest niezawisłość sędziowska i niezależność sądów?

P.H.: Wymieniamy cały szereg różnej natury gwarancji niezawisłości. Żadne jednak formalnoprawne uwarunkowania nie są w stanie niezawisłości sędziowskiej zagwarantować. Niezawisłość to bowiem pewien stan, którego się doświadcza lub nie. Można być niezawisłym także wtedy, gdy brakuje ustrojowych, czy instytucjonalnych gwarancji niezawisłości. Można także nie być niezawisłym, pomimo iż żadne zewnętrzne zagrożenia dla niezawisłości nie istnieją. Mówię to z całą świadomością wagi tych słów i kontekstu mojej wypowiedzi. Uważam bowiem, że żadne zabiegi legislatywy i egzekutywy nie są w stanie odebrać sędziom przymiotu niezawisłości, jeżeli ich niezłomność prędzej zaprowadzi ich do kresu sędziowskiej służby niż do ugięcia karku.

P.C.: A jak Pan definiuje niezależność sądów?

P.H.: Czym innym jest niezależność sądów. To zagadnienie instytucjonalne, choć immanentnie powiązane ze stanem określanym jako niezawisłość. Niezależność sądownictwa jest bowiem jedną z gwarancji właściwego balansu pomiędzy trzema władzami, którego prawidłowe określenie stwarza warunki, w których sędziowie czują że są niezawiśli. Jest to zatem wartość o którą warto i trzeba walczyć.

„Gdy podważane są fundamenty państwa prawa, nikomu, kto jest tego świadom, nie wolno milczeć”.

P.C.: Czy w Pana opinii sędzia, prokurator, adwokat, radca prawny ma prawo brać udział w demonstracjach w obronie niezawisłego sądownictwa?

Sędzia MTK Piotr Hofmański

P.H.: Nie sądzę, by właściwe było wrzucenie prawników wykonujących wszystkie te profesje do jednego garnka. Z pewnością najbardziej w tym kontekście kłopotliwa jest sytuacja sędziów. Moim zdaniem, co do zasady, nie powinni oni uczestniczyć w publicznych zgromadzeniach, w szczególności zaś w tych, które władza uznaje za nielegalne. Nie mam jednak żadnej wątpliwości, że wówczas, gdy podważane są fundamenty państwa prawa, nikomu, kto jest tego świadom, nie wolno milczeć. My, sędziowie powinniśmy głośno protestować przeciwko unicestwianiu instytucji kluczowych dla funkcjonowania państwa. Nie widzę zatem nic zdrożnego w zachowaniu sędziów, którzy uczestniczą w pokojowych demonstracjach domagając się poszanowania Konstytucji i jej ustrojowych pryncypiów. Nie protestują wszak w obronie swoich praw ale w obronie wartości, które uznajemy za podstawowe.

Także więc my, sędziowie powinniśmy głośno protestować przeciwko unicestwianiu instytucji kluczowych dla funkcjonowania państwa, pod warunkiem że czynimy to godnie, nie bacząc nawet na to, że utożsamia się nas ze świniami odrywanymi od koryta.

„Zdaję sobie sprawę z tego, w jak trudnej sytuacji postawiono teraz polskich sędziów i wiem, jak trudnych wyborów muszą teraz dokonywać”.

P.C.: Czy żałuje Pan Profesor, że wyjechał z kraju, aby pełnić funkcję sędziego MTK?

P.H.: Jak już wspomniałem, stawiam w Hadze czoła niezmiernie interesującemu wyzwaniu, uczestnicząc w budowie czegoś zupełnie nowego. To zapewne najciekawsze wyzwanie, z jakim przychodzi mi się mierzyć pod koniec sędziowskiej kariery. I z profesjonalnego punktu widzenia pewnie najciekawsze. Pomimo tego wolałbym chyba teraz być z Koleżankami i Kolegami, i razem z nimi stawiać czoła bezprawiu. Tu, z dala od Polski, doświadczam obezwładniającej bezradności. Nie znajduję sposobu, by zrobić dla Sprawy cokolwiek. Zdaję sobie sprawę z tego, w jak trudnej sytuacji postawiono teraz polskich sędziów. Codziennie z nimi rozmawiam i wiem, jak trudnych wyborów muszą teraz dokonywać. Wiem także jednak i to, że jestem ostatnią osobą, która mogłaby cokolwiek im doradzić bez narażenia się na zarzut, że łatwo jest wartościować to wszystko wtulając się w bezpieczne gniazdko. I naprawdę niewiele pomaga mi świadomość, że nie opuszczałem tonącego okrętu. Służbę w Trybunale rozpocząłem jeszcze zanim pojawiło się w Polsce widmo totalnej destrukcji Państwa.

„Ja się po prostu wstydzę moich rodaków z których tak wielu dało się omamić skrajnie prymitywnej narodowo-lewicowej demagogii”.

P.C.: Wróćmy na moment do aktualnie pełnionej funkcji. Wiele Pan podróżuje, wykonując zadania sędziego MTK i spotyka się z prawnikami z innych państw? Czy oni w ogóle orientują się na temat sytuacji w Polsce?

P.H.: W Hadze i nie tylko tam, na co dzień współpracuję z wieloma znakomitymi prawnikami z całego świata i temat zmian w Polsce omawiany jest niemal codziennie. Muszę więc bezustannie próbować wyjaśniać coś, czego racjonalnie wytłumaczyć w ogóle nie można. Ja się po prostu wstydzę moich rodaków z których tak wielu dało się omamić skrajnie prymitywnej narodowo-lewicowej demagogii. Wstydzę się za premiera polskiego rządu, który przyjeżdża do Brukseli i ordynarnie kłamie swoim rozmówcom, by usprawiedliwić bezprawie. Sam już nie wiem, czy jest to wyrazem jakiejś niewytłumaczalnej naiwności, czy po prostu wstrętnego cynizmu.

P.C.: Dlaczego Pana zdaniem w kwietniu 2016 r. odwrócono Wielką Nowelizację Kodeksu postępowania karnego?

P.H.: To pytanie nie powinno być skierowane do mnie. Mogę jedynie przypuszczać, jakie były powody tego zabiegu legislacyjnego. Z pewnością nie merytoryczne. Wszak nowemu systemowi nie pozwolono się nawet sprawdzić, choćby na krótkim dystansie. Sądzę, że dla rządzącej formacji kluczowe znaczenie ma instrumentarium służące do wzmocnienia wpływu zależnego od egzekutywy prokuratora na wynik procesu. Argumenty nawiązujące do efektywności postępowania nie były brane pod uwagę w ogóle.

„Student musi nauczyć się konstruować normy. musi poczuć, jak to młodzież mówi, prawnicze flow!”.

P.C.: Co doradziłby Pan młodym osobom, którzy przygotowują się do egzaminów sędziowskich czy tylko uczą się „Procesu karnego”?

P.H.: Uwielbiam dyskutować z młodzieżą, chętne przyjeżdżam na wykłady i seminaria, słucham ich wypowiedzi, spieram się z nimi, staram się poznać ich punkt widzenia. Pisząc z Prof. Stanisławem Waltosiem kolejne wydanie podręcznika z Procesu karnego zastanawiałem się, co takiego chciałbym przekazać młodym ludziom, którzy zapoznają się z przepisami k.p.k. Zawsze byłem przeciwnikiem uczenia się przepisów na pamięć, nie o to w tym chodzi. Student musi nauczyć się konstruować normy, musi poczuć, jak to młodzież mówi, prawnicze flow!

PC.: A tak w jednym zdaniu?

P.H.: Najkrócej powiem tak: prawnicy powinni poznać mechanizm kierującym postępowaniem karnym, jego istotę, aksjologię, śledzić rozwój i cel danej instytucji. Zawsze powinni mieć na uwadze, że liczy się duch prawa, a nie tylko jego litera.

„Zawsze byłem zdania, że sądy są uprawnione, a nawet zobowiązane do dokonywania operatywnej kontroli konstytucyjności stosowanego przez nie prawa”.

P.C.: Zapytam wprost: co Pana zdaniem ma zrobić sędzia z przepisem k.k. lub k.p.k., który w jego odczuciu narusza Konstytucję RP?

P.H.: Nie mam w tej kwestii żadnej wątpliwości. Nie miałem wątpliwości także wtedy, gdy istniał jeszcze w Polsce Trybunał Konstytucyjny. Zawsze byłem zdania, że sądy są uprawnione a nawet zobowiązane do dokonywania operatywnej kontroli konstytucyjności stosowanego przez nie prawa. Powinny zatem w każdej sprawie opierać się na przekonaniu, że stosowany przepis pozostaje w zgodności z aktami normatywnymi wyższego rzędu. Dotyczy to w szczególności zgodności przepisu z ratyfikowanymi za zgodą parlamentu traktatami międzynarodowymi i z Konstytucją. W wypadku stwierdzenia, braku takiej zgodności sąd powinien odmówić zastosowania przepisu.

Instrument prawny w postaci pytania do TK pomyślany został w Konstytucji na wypadek sytuacji, w której sąd nie potrafiłby sam rozwiać powziętej wątpliwości co do konstytucyjności prawa. Pyta ten, kto nie zna odpowiedzi, a art. 193 Konstytucji RP nie ma charakteru obligującego.

„W sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny zastąpiono jego atrapą, pozostaje jedynie instrument sądowej kontroli konstytucyjności prawa”.

Oczywiście, niekiedy sformułowanie pytania do Trybunału, nawet w sytuacji pełnego przekonania co do niekonstytucyjności przepisu, mogło mieć pewien walor. Ewentualne bowiem uznanie tej niekonstytucyjności przez Trybunał Konstytucyjny wywoływało skutki erga omnes, podczas gdy rezultat operatywnego zakwestionowania konstytucyjności przepisu ma znaczenie tylko ad casum. To jednak może wchodzić w rachubę jedynie wówczas, gdy Trybunał Konstytucyjny istnieje. W sytuacji gdy Trybunał Konstytucyjny zastąpiono będącym jedynie jego atrapą, pozostaje jedynie instrument sadowej kontroli konstytucyjności prawa, która jest – powtarzam – nie tylko prawem ale także i obowiązkiem każdego sądu.

P.C.: O jakim procesie będzie Pan Profesor uczył studentów, jeśli wejdą w życie przepisy o zmianie ustroju sądownictwa?

P.H.: O takim jaki ten proces rzeczywiście jest: przewlekły, sformalizowany, niewydolny, bez niezawisłego sędziego, bez niezależnego prokuratora. Będę jednak tłumaczył studentom jakim ten proces powinien być naprawdę, jakim chciałbym go widzieć. Ma być rzetelny, sprawny, szanujący prawa i wolności uczestników postępowania, uwzględniający dorobek Trybunału Konstytucyjnego i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Kiedyś myślałbym, że to zbyt patetyczne słowa, dziś jednak są to absolutnie fundamenty każdego procesu – nie tylko karnego. Kiedyś taki proces karny przywrócimy. Wierzę w to naprawdę!

„Życzę nam wszystkim, aby Polska wybuchła kiedyś na nowo”.

P.C.: Czego Pan sobie życzy w 2018 r.?

P.H.: Oczywiście, jak każdy, mam swoje pragnienia i oczekiwania w sferze ściśle prywatnej. O nich nie chciałbym tu jednak mówić. W sferze publicznej życzyłbym sobie normalności. Normalności dla Polski i normalności dla nas Polaków. Zdaje sobie sprawę z tego jak mało realistyczne są te życzenia. Odwrócenie skutków szkodnictwa uprawianego w Polsce w ciągu ostatnich dwóch lat może się bowiem okazać dużo trudniejsze niż się nam dzisiaj wydaje. Nie wolno jednak w moim przekonaniu tracić wiary. Tak więc życzę nam wszystkim, aby Polska wybuchła kiedyś na nowo. I bądźmy na tą chwilę dobrze przygotowani, by sprostać wyzwaniu, które może okazać się trudniejsze niż to, przed którym stanęliśmy w roku 1989.

P.C.: Niech się zatem życzenia spełnią – nam wszystkim. Dziękuję bardzo za wywiad.

P.H.: Ja bardziej!

Foto: ICC-CPI

Artykuł Prof. P. Hofmański dla Karne24.com: Tylko niezawisły sędzia jest prawdziwym sędzią pochodzi z serwisu Karne24.com.

Reporter telewizji internetowej nerwowo obracał głowę – patrzył to za siebie, to w kamerę. Polityk, pod którego dom podjechał, krzyczał w jego stronę, sugestywnie gestykulował i rzucał przedmiotami. Stał jednak zbyt daleko by trafić. To już trzeci polityk w tym tygodniu, o którym masowo informowały media. Tym razem chodzi o sprawę niezapłacenia za paliwo na stacji benzynowej – polityk zatankował i odjechał bez płacenia. Wszystko nagrały kamery na stacji benzynowej.

Dziennikarz wiedział, że to się będzie klikało. Ostatnio większość trendujących filmów na YouTube dotyczyła nadużyć polityków. Już nawet gamingowi twórcy przerzucali się na tematy polityczne.

Nagonka

Nagonka na polityków zaczęła się od sprawy odzyskanego przez „nadzwyczajną kastę” Trybunału Konstytucyjnego. Po latach upokorzeń czarny okres Trybunału się skończył, partyjni antysędziowie odeszli w polityczny niebyt. Władza sądownicza mogła przystąpić w końcu do kontrataku. Do Trybunału wpłynął uzgodniony wcześniej wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich, w którym wniósł on o zbadanie zgodności z Konstytucją RP celów i działalności partii politycznych, sugerując, że wszystkie partie zarejestrowane obecnie w Polsce należy zdelegalizować, a zarejestrowanym w nich politykom zakazać sprawowania funkcji publicznych.

Tajne posiedzenie najważniejszych prawniczych organizacji ustaliło, że wszystkie dotychczasowe partie polityczne zostaną zamknięte.

Wszyscy politycy, którzy mimo to zdecydują się na kandydowanie, zostaną oskarżeni o udział w zorganizowanej grupie przestępczej i zostanie im wymierzony zakaz sprawowania funkcji publicznych, czyli nie będą mogli kandydować na żadne stanowiska – od rad gminnych, poprzez parlament i kończąc na urzędzie Prezydenta RP. Ewentualnie tym politykom, którzy pokazali, że wspierają władzę sądowniczą będzie można odpuścić. Decyzję w tej sprawie podejmować będzie I Prezes Sądu Najwyższego po przesłaniu jej opinii przez Krajową Radę Sądownictwa. W przypadku zaakceptowania kandydata, organy ścigania mu odpuszczą i będzie mógł kandydować w wyborach.

W debacie podnoszono także, że to skandalem jest, że w Komisji Etyki Poselskiej zasiadają jedynie posłowie i że koledzy kolegów nie chcą karać. Sprokurowany wniosek do Trybunału Konstytucyjnego rozwiązał jednak ten problem.  TK wydał wyrok interpretacyjny, w którym zawarł konieczność włączenia w prace komisji przedstawicieli wymiaru sprawiedliwości i możliwości wygaszania mandatów niewygodnych posłów.

Suweren

Nagonka władzy sądowniczej i Internetu na polityków była zgodna z wolą publiczną, która miała dość swoich sprzedajnych reprezentantów. Skala nadużyć była olbrzymia, co chwilę media podawały informacje o wpadkach polityków.

To sprawy, które były wałkowane tylko jednego dnia:

• radny z mazurskiej gminy pobił żonę;
• wójt z Podkarpacia nie zapłacił za obiad restauracji;
• starosta z opolskiego wziął łapówkę od starszej pani w postaci tabliczki czekolady (tej większej, 300 gramowej).

To nie mieściło się w głowach zwykłych ludzi:

„Tyle im płacimy, a oni jeszcze kradną? Jak w tym kraju ma być dobrze jak wszyscy kradną?!”

Nastroje społeczne zdawały się sięgać zenitu. Politycy zaczęli wchodzić do urzędów pod ochroną. Wszystkie znaczące media zamawiały sondaże poparcia, a w każdym kolejnym politycy jako grupa traciła kilka punktów procentowych. Liczba nadużyć wyciągana na światło dzienne wydawała się nie mieć końca. Dziennikarze co chwila grillowali polityków – to z lewa, a to z prawa.

Dekomunizacja?

Cześć osób obwiniała za taki stan rzeczy brak dekomunizacji. Weteran walk opozycyjnych w telewizji śniadaniowej mówił:

„Jak w tym kraju ma być dobrze, jak nie postawiono grubej kreski po 1989 r. Myśli pan, że jak ktoś obronił doktorat w 1976 r. i grał  główną rolę w filmie w czasach komunistycznych to nie jest umoczony?”

„Jak ktoś był PZPR-owskim prokuratorem oskarżającym w czasach stanu wojennego, to będzie chciał dobrze dla Polski? Śmiech na sali!”

Prezes Stowarzyszenia „Pokrzywdzeni przez System Polityczny” powiedział, że prawo przez lata było niejasne, politycy nie ponosili żadnej odpowiedzialności za jakość tego prawa, a on sam miałby drugi Microsoft gdyby nie zła wola i indolencja polityków.

Stowarzyszenie sędziowskie zamieszczało na swoim profilu facebookowym infografiki pokazujące w jaki sposób prześwietlani są politycy w różnych krajach Europy: „W Hiszpanii politykiem nie może być osoba, która popierała w przeszłości reżim generała  Franco”, „We Francji bez odpowiedniego akcentu i wykształcenia nie można pracować w ministerstwie”.

Zlecono badanie opinii publicznej, w którym zapytano Polaków, czy wierzą w zdolność samooczyszczania się polityków? Ponad 80% respondentów odpowiedziało „nie”. Jako koronny przykład przy każdej okazji podawany jest pulchny faworyt jednego z ministrów resortów siłowych, nieposiadający kompetencji do sprawowania powierzonych mu funkcji. Pod naciskiem opinii publicznej ustąpił z ministerstwa, jednak spadł na cztery łapy uzyskując ciepłą posadę w spółce zależnej od ministra. „Przecież on i jego promotor powinni dawno siedzieć w więzieniu!! Co to za kara, że zarabia kilkadziesiąt tysięcy miesięcznie?!” – oburzał się pan Stanisław zatrzymany przed przejściem dla pieszych w centrum Krakowa.

„W żadnym innym cywilizowanym kraju osoby o tak ubogich walorach intelektualnych nie mogą pełnić tak odpowiedzialnych funkcji”

– to fragment z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Zwykli obywatele z uznaniem przyjęli rozstrzygnięcie: „Proszę pani, coś pani powiem, ten jeden z nijakich polityków, który obecnie jest wiceministrem, wie pani o kogo chodzi, przecież on jeszcze 3 lata temu był zwykłym sebixem sączącym harnasia na ławce pod blokiem, nie raz przeganiałam go bo mi obszywał murek, on ma być politykiem i decydować o przyszłości Polski?! Dobrze się stało”.

Dość polityków

I Prezes Sądu Najwyższego została zaproszona do programu publicystycznego na rozmowę tuż po głównym wydaniu najważniejszego programu informacyjnego. „Czy nie uważa pani, że jest to jednak złamanie zasady trójpodziału władzy?” – bez ogródek rozpoczął dziennikarz.

Na co usłyszał w odpowiedzi spokojny głos: „Ależ w żadnym wypadku. Co więcej, to my przywracamy prawdziwy trójpodział władzy, jaki wymyślił Monteskiusz. Wprowadzamy zasadę check and balance. Władze mają się równoważyć i wzajemnie kontrolować. Czy kłócił się pan kiedyś z gołębiem? Nie? No właśnie. To nie ma sensu. Żeby kogoś kontrolować, trzeba mieć odpowiednie zdolności intelektualne, lata doświadczeń, a my do tej pory musieliśmy rozmawiać z ludźmi po zaocznej politologii lub w ogóle bez studiów. Niech pan sobie wyobrazi, co oni mogli wiedzieć o materiach, które stanowiły przedmiot dyskusji. Pustka w ich wzroku była przerażająca, tym bardziej mając świadomość, że to oni sprawują dwie pozostałe władze”.

„Podkreślam jeszcze raz, to my wprowadzamy prawdziwy trójpodział władzy i argumenty strony przeciwnej do nas nie trafiają. Za nami stoi społeczeństwo,  które ma dość wszechwładzy polityków”.

***

To wszystko oczywiście fikcja. Ale mniej więcej tego typu argumenty prezentowane są przez polityków i prorządowe media w kontekście trwającego kryzysu związanego z bezpardonową akcją propagandową wymierzoną w niezależność sądownictwa.

Słowa te nie odpowiadają prawdzie. Opinia publiczna jest manipulowana informacjami o rzekomym zepsuciu sędziów. Jeżeli ktoś słyszy kilka razy dziennie, jak źli są sędziowie, to w końcu może w to uwierzyć.

Większość problemów wymiaru sprawiedliwości wynika ze złej jakości prawa – to np. jeden z powodów przewlekłości postępowań.

Prawo ustanawiają politycy, nie sędziowie. Zatem jeżeli jednym z powodów społecznej złości jest przewlekłość postępowania, to ta złość powinna być skanalizowana w stronę polityków, nie sędziów.

Sędziowie jednak nie przechodzą szkoleń w zakresie pyskówek i nie mają swoich mediów – tak jak politycy.

Czy wszyscy sędziowie są dobrzy? Nie. Czarne owce są wszędzie, nie zmienia to jednak faktu, że nawet te czarne owce nie są znaczącym problemem tej grupy zawodowej oraz nie są wystarczającym powodem do zburzenia trójpodziału władzy. Reforma jest potrzebna, jednak powinna przebiegać w cywilizowanych warunkach z poszanowaniem podstawowych zasad, w tym postanowień Konstytucji RP tworzącej ramy, których nie można przekroczyć nawet o centymetr.

Foto: Pixabay.com
Zbieżność sytuacji i postaci występujących w tekście z rzeczywistymi zdarzeniami jest przypadkowa.

Artykuł Tak mogłoby być: zdelegalizujemy partie polityczne w imię trójpodziału władzy! pochodzi z serwisu Karne24.com.

The Polish parliament has enacted a series of new laws that will result in the subordination of judicial power to the governing power of the ruling PiS party.  Among many controversial changes, there is a provision in the new law about the Supreme Court that revokes the term of office of all current judges. Due to the fact that Judge Piotr Hofmanski is currently serving on the International Criminal Court, the new law contains a special provision designed solely for him.

Article 87c of the new Act contains a provision stating that:

„Art. 87c. A person who, in connection with the revocation of the office of a Justice of the Supreme Court, has the right to return to a previous position of Supreme Court Justice, may return as a Supreme Court Justice emeritus […]”.

Under this special provision, upon his return from the ICC, Judge Hofmański will no longer have the right to adjudicate cases as a justice of the Polish Supreme Court.

This is a clear violation of the fundamental principle that laws should be enacted for general application, and not for application to a single person (Iura non in singulas personas sed generaliter constituuntur). This special provision was designed specifically to apply only to Professor Hofmański.

But the special provision is also a legal violation in other respects. For example, the special provision violates the Agreement on the Privileges and Immunities of the International Criminal Court, which has been ratified by Poland. According to Art. 15, Sec. 1 of this act, judges of the ICC enjoy the same privileges as the heads of diplomatic missions:

“The Judges, the Prosecutor, the Deputy Prosecutors and the Registrar shall, when engaged on or with respect to the business of the Court, enjoy the same privileges and immunities as are accorded to heads of diplomatic missions […].”

Current Article 46 of the Polish law of the Supreme Court provides the right to return as a judge to anyone who has been serving in such an international judicial position as Professor Hofmański:

„[The judge] has the right to return to office as a judge of the Supreme Court if the interruption in the performance of the duties of a judge does not exceed nine years, unless he served as an judge or prosecutor in international or transnational judicial bodies.”

The new judiciary laws enacted in Poland include the above provision (renumbered as new Article 45) – but the provision will now apply only to future situations.  This confirms, once again, that the aforementioned special provision, Article 87c – which personally deprives Judge Hofmański of this right – was written to apply specifically to Judge Hofmański.

Foto:ICC-CPI

Artykuł An ICC judge is one of the first direct victims of the new legal changes that are destroying judicial independence in Poland pochodzi z serwisu Karne24.com.

Apel

Jako sędziowie trybunałów międzynarodowych, chcemy wyrazić nasze poważne zaniepokojenie z powodu zagrożenia dla niezależności wymiaru sprawiedliwości będącej podstawową zasadą ustroju demokratycznego.

Podpisanie przez Prezydenta RP ustaw o Krajowej Radzie Sądownictwa, prawo o ustroju sądów powszechnych oraz o Sądzie Najwyższym skutkować będzie nieodwracalnymi zmianami ustrojowymi i odejściem od zasad demokracji.

Apelujemy do Pana Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o wykorzystanie wszystkich instrumentów prawnych, aby zapobiec wprowadzeniu tych ustaw w życie.

Występując z tym apelem działamy w trosce o Państwo Polskie, które wraz z demontażem najważniejszego bastionu demokratycznego państwa prawa może wkroczyć na drogę, z której wycofanie się będzie niemożliwe.

Prof. dr hab. Marek Safjan
Prof. dr hab. Piotr Hofmański
Dr hab. Krystyna Kowalik-Bańczyk
Dr hab. Nina Półtorak
Luxemburg, Haga, 21 lipca 2017 r.

Foto: Pixabay.com

Artykuł Apel sędziów trybunałów międzynarodowych do Prezydenta RP pochodzi z serwisu Karne24.com.

Joseph Hoffmann
Professor in the Law department at Indiana University Bloomington, Bloomington, IN

Foto: Pixabay.com

Artykuł „The rule of law is a major part of what makes America great” pochodzi z serwisu Karne24.com.

„Having already neutered the Constitutional Court, Poland’s right-wing government now seeks to take control of the Supreme Court. All who believe in the rule of law must hope and pray that cooler heads will prevail in Poland. Whatever judicial reforms may be needed, they should never come at the cost of judicial independence.”

Joseph Hoffmann
Professor in the Law department  at Indiana University Bloomington, Bloomington, IN

More information about the situation of judiciary in Poland in article: Poland’s government seeks total control of the court system.

Foto: By User:Darwinek – Praca własna, CC BY-SA 3.0, Link

Artykuł Prof. Hoffmann on the dramatic situation of the Supreme Court in Poland pochodzi z serwisu Karne24.com.