Nie jest jasne, czy czyn zabroniony kwalifikowany przez następstwo, zagrożony karą pozbawienia wolności nie krótszą od 3 lat, jest zbrodnią, czy przez nieumyślny charakter następstwa nie może nią być.

Szczególne kontrowersje wzbudza w tym zakresie art. 185 § 3 k.k. w brzmieniu obowiązującym od 1.09.2022 r., który przewiduje typy kwalifikowane przez następstwo względem występków, a po nowelizacji zagrożony jest karą pozbawienia wolności od 3 do 20 lat. Kamil Łakomy w artykule: „Nieumyślna zbrodnia? Uwagi na kanwie art. 185 § 3 k.k.” twierdzi, że omawiany czyn zabroniony, mimo zagrożenia pozwalającego uznać go za zbrodnię, jest występkiem z uwagi na swój nieumyślny charakter.

• Zobacz: K. Łakomy, Nieumyślna zbrodnia? Uwagi na kanwie art. 185 § 3 k.k., Państwo i Prawo 2026, nr 2, s. 73 – 90.

Zbrodnie o mieszanej stronie podmiotowej

Autor stawia tezę, że podstawą uznania danego typu czynu zabronionego za zbrodnię jest łączne spełnienie warunków z art. 7 § 2 i art. 8 k.k., czyli zagrożenie karą pozbawienia wolności od lat 3 lub karą surowszą oraz cechowanie się umyślnością. Jednocześnie K. Łakomy wskazuje, że w przypadku, gdy typ podstawowy jest zbrodnią, będzie nią również typ kwalifikowany przez następstwo, mimo nieumyślnego charakteru następstwa. Kluczowe jest popełnienie zbrodni w typie podstawowym, a znamię dynamiczne w postaci następstwa powoduje podwyższenie stopnia społecznej szkodliwości czynu zabronionego.

Jak zauważa autor, problem klasyfikacji typów kwalifikowanych przez następstwo do zbrodni lub występków nie dotyczy jedynie art. 185 § 3 k.k., ale również art. 156 § 3, art. 166 § 3 oraz art. 197 § 4 i 5 k.k. Z dokonanej przez K. Łakomego analizy doktryny odnośnie do strony podmiotowej czynów zabronionych z art. 156 § 3 i art. 166 § 3 k.k. wyłania się teza, że przestępstwa o mieszanej stronie podmiotowej (umyślno-nieumyślnej) stanowią całościowo przestępstwa umyślne. Z tego powodu większość uznaje, że wskazane przestępstwa umyślno-nieumyślne mogą być kwalifikowane jako zbrodnie z uwagi na spełnienie warunku umyślności z art. 8 k.k.

Autor przywołuje pogląd M. Królikowskiego, stwierdzający, że “typ nie może być kwalifikowany przez ustawodawcę jako zbrodnia, jeżeli w typie podstawowym przestępstwo to ustawa traktuje jak występek”. Nie jest to problem w przypadku art. 156 § 3 i art. 166 § 3 k.k., które stanowią typy kwalifikowane względem czynów zabronionych posiadających w typie podstawowym rangę zbrodni i same są powszechnie kwalifikowane jako zbrodnie. W przypadku art. 185 § 3 k.k., przewidującego typy kwalifikowane przez następstwo względem występków, uznanie go za zbrodnię prowadziłoby do kolizji z art. 8 k.k.

Łakomy popiera również tezę Królikowskiego, że znamię kwalifikujące następstwa nie przekształca umyślnego czynu zabronionego w typ nieumyślny, co w połączeniu z wcześniej przywoływanym poglądem tworzy spójną całość. W przypadku typu podstawowego będącego zbrodnią, dodanie znamienia kwalifikującego w postaci nieumyślnego następstwa, nie pozbawia typu kwalifikowanego rangi zbrodni, zaś występek nie stanie się zbrodnią tylko przez nieumyślne następstwo.

Warunki uznania za zbrodnię

Autor wskazuje na dwa warunki kwalifikacji czynu zabronionego jako zbrodni, które w jego ocenie powinny być spełnione kumulatywnie.

• Pierwszym jest zagrożenie karą pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat trzech lub karą surowszą, wynikające z art. 7 § 2 k.k., który to warunek jest spełniony przez art. 185 § 3 k.k. Regulacja ta ma charakter bezwzględnie obowiązujący i a contrario nakazuje uznawać każdy czyn zabroniony o łagodniejszym zagrożeniu ustawowym za występek.
• Drugim z warunków jest umyślność danego czynu zabronionego. Zdanie pierwsze art. 8 k.k. stanowi bowiem, że zbrodnię można popełnić tylko umyślnie, co w ocenie K. Łakomego kategorycznie przesądza o niemożliwości uznania za zbrodnię czynu zabronionego cechującego się nieumyślnością. Dalsza część przepisu wskazuje, że występek można popełnić nieumyślnie, jeżeli ustawa tak stanowi, co dodatkowo wyklucza in genere kwalifikowanie nieumyślnych czynów zabronionych jako zbrodni.

Autor na podstawie wykładni a rubrica twierdzi, że art. 7 k.k. wprowadza podział dychotomiczny przestępstw na zbrodnie i występki w oparciu o poziom dolegliwości ustawowego zagrożenia jako minimalnego komponentu każdego z podzbiorów, a dodatkowe komponenty pozwalające uznać dany czyn zabroniony za zbrodnię lub występek statuuje art. 8 k.k., który zawęża zakres elementów podzbioru wynikającego z art. 7 § 2 k.k.

Nie każdy czyn zabroniony o zagrożeniu ustawowym odpowiadającym temu, które wynika z art. 7 § 2 k.k., będzie zbrodnią, gdyż wymagana jest jeszcze umyślność, a w razie jej braku czyn zabroniony jest kwalifikowany jako występek.

Art. 185 § 3 jest występkiem

Autor wskazuje, że taka konstrukcja występuje w przypadku art. 185 § 3 k.k., gdyż znamię następstwa z art. 9 § 3 k.k. objęte jest nieumyślnością, co w jego ocenie powoduje, że mamy do czynienia z przestępstwem nieumyślnym. Zaprezentowana teza odbiega od większościowego poglądu doktryny, uznającej czyny zabronione o mieszanej stronie podmiotowej za przestępstwa umyślne in genere.

K. Łakomy twierdzi jednak, że analizy prowadzące do takiego wniosku oparte są na innych regulacjach prawa karnego materialnego, a przyjęcie danej koncepcji uwarunkowane jest specyfiką danego przepisu wymagającego umyślności. Z tego powodu pogląd większościowy nie jest aprobowany na gruncie omawianego zagadnienia.

Autor wskazuje również, że uznanie art. 185 § 3 k.k. za przestępstwo nieumyślne odpowiada charakterystyce czynów zabronionych z rozdziału XXII k.k., gdyż aż 18 z nich cechuje się nieumyślnością. Spowodowane jest to specyfiką zachowań ingerujących w środowisko, przy których trudno wykazać umyślność działania sprawcy. Zaklasyfikowanie art. 185 § 3 k.k. do kategorii przestępstw umyślnych w ocenie Łakomego mogłoby doprowadzić do nieadekwatnej realizacji funkcji ochronnej dobra prawnego, jakim jest środowisko.

Z uwagi na brak spełnienia warunku umyślności, autor klasyfikuje art. 185 § 3 k.k. jako występek, mimo, że jego ustawowe zagrożenie wskazywałoby na uznanie go za zbrodnię.

Taka wykładnia progwarancyjna dla sprawcy rzutuje na zastosowanie krótszych terminów przedawnienia karalności oraz zasad zastosowania instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kary przewidzianych dla występków.

Opracował Kordian Bielak – student prawa na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego

Zdjęcie zostało wygenerowane przy użyciu narzędzia Gemini.

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki w ramach Programu Społeczna odpowiedzialność nauki II.

Artykuł Nowy rozdział w sporze o umyślno-nieumyślną zbrodnię pochodzi z serwisu Karne24.com.

Każdy kto był w kinie z pewnością widział wyświetlany tuż przed filmem komunikat sugerujący, że nagrywanie filmu jest nielegalne czy wręcz „stanowi poważne przestępstwo”. Tymczasem okazuje się, że nagrywanie nie tylko nie jest poważnym przestępstwem, ale nie jest przestępstwem w ogóle.

Poważne przestępstwa

Polski Kodeks karny dzieli przestępstwa na dwie grupy: występki i zbrodnie. Zbrodnie to przestępstwa, za które najniższa możliwa do wymierzenia kara to 3 lata pozbawienia wolności. Wśród nich można znaleźć między innymi zabójstwo czy rozbój z użyciem broni. Występki to, najprościej mówiąc, wszystkie inne przestępstwa, takie jak: zgwałcenie, kradzież czy zdrada dyplomatyczna. W związku z tym wydaje się całkiem logiczne, by rozróżnienie na przestępstwa „ciężkie” i „lekkie” oprzeć na tym podziale.

Ciężkim przestępstwem można nazwać zabójstwo, ale z pewnością nie nagrywanie.

Dodatkowo można wziąć pod uwagę społeczny odbiór przestępstwa. Zgwałcenie jest jedynie występkiem, jednak w odbiorze społecznym jest to niezwykle ciężki, jeżeli nie najcięższy obok zabójstwa, czyn zabroniony. Wydaje się, że nagrywanie w kinie trudno zaliczyć do ciężkich przestępstw, niezależnie od przyjętego kryterium.

Nagrywanie nie zawsze jest przestępstwem

Pojawia się zatem pytanie, ile lat grozi na nagrywanie w kinie i czy jest to ciężkie przestępstwo. Odpowiedź jest prosta – za samo nagrywanie w kinie, co do zasady, nie grozi odpowiedzialność karna pod warunkiem, że nagrywający nie działa „w celu rozpowszechniania”. W przeciwnym razie naraża się na odpowiedzialność karną z art. 177 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, który za takie działanie przewiduje grzywnę, ograniczenie wolności lub pozbawienie wolności do lat 2.

Odpowiedzialności karnej podlega jedynie rozpowszechnianie filmu nagranego w kinie.

Okazuje się zatem, że nagrywanie nie jest przestępstwem, chyba że jego celem jest rozpowszechnianie, ale nawet wtedy jest jedynie występkiem. Nie wydaje się również zasadne stwierdzenie, że w odbiorze społecznym można takie zachowanie uznać za jakkolwiek zbliżone wagowo do zabójstwa czy zgwałcenia.

Cel uświęca środki?

Można zadać zatem pytanie: dlaczego kina wprowadzają nas w błąd. Przyczyn może być kilka, ale narzucają się dwie. Pierwsza, jeżeli nagramy film, to prawdopodobnie nie przyjdziemy na niego ponownie, może nawet pokażemy go bliskiej rodzinie, która też nie przyjdzie do kina, a co za tym idzie, kino nie zarobi.

Po drugie, faktem jest, że nielegalne rozpowszechnianie treści jest realnym problemem. Według raportu Urzędu Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej z 2024 r. jeden użytkownik internetu korzysta ze średnio 10 nielegalnych treści miesięcznie. Polska na tym tle wygląda całkiem nieźle, bo poniżej europejskiej średniej, a omawiane praktyki mogą przyczyniać się do ograniczania tego problemu.

• Zobacz: Raport Urzędu Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej z 2024 r.

Czy to usprawiedliwia zachowanie kin? Z jednej strony takie działania są po prostu straszeniem. Jednak patrząc z drugiej strony, to straszenie służy słusznej idei korzystania z legalnych źródeł i wspierania twórców filmowych.  

Nagrywanie nie jest legalne

To, że nagrywanie w kinach nie jest przestępstwem, nie znaczy, że nie może rodzić problemów. Pomijając już kwestie potencjalnego przeszkadzania innym widzom, takie zachowanie, jeżeli możliwe będzie udowodnienie wyrządzonej szkody, może prowadzić do odpowiedzialności odszkodowawczej czy też związanej z naruszeniem praw autorskich.

Nagrywanie nie jest przestępstwem, ale nie jest również zgodne z przepisami.

Działania takiego zakazują również regulaminy kin, przewidując możliwość wyproszenia z sali widza, który seans nagrywa. Czy zatem można nagrywać film w kinie? Nie, chociaż do więzienia się za to nie trafi.

Opracował Jakub Tomaszek – student prawa na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego

Zdjęcie wygenerowano przy użyciu narzędzia Gemini.

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki w ramach Programu Społeczna odpowiedzialność nauki II.

Artykuł Nagrywanie pirackiego filmu w kinie to „poważne przestępstwo”? Sprawdzamy przepisy pochodzi z serwisu Karne24.com.