Wzbudziło to powszechne oburzenie, zwłaszcza że była to kolejna próba przemycenia tych przepisów. Ostatecznie wydawało się, że w Sejmie stosowne regulacje zostały odrzucone (choć tylko minimalną większością głosów). Na ich miejsce jednak pojawiła się inna regulacja, niby dotycząca tylko przedsiębiorców, ale w istocie wyrażająca jasną intencję powrotu do pierwotnych propozycji.

Zgodnie z projektowanym art. 94, do ustawy „Prawo przedsiębiorców” miałby zostać dodany art. 9a, zgodnie z którym w czasie trwania działań zbrojnych lub okupacji, m.in. na terytorium państwa graniczącego z Polską (czyli np. Ukrainy czy Rosji) lub obowiązywania stanu wyjątkowego czy też stanu zagrożenia epidemicznego lub epidemii, sprawca nie mógłby odpowiadać karnie za przestępstwo z art. 296 k.k., a więc nadużycia finansowe lub działanie na szkodę w zarządzanym majątku, jeżeli tych nadużyć dopuścił się w celu ochrony życia lub zdrowia wielu osób, bezpieczeństwa publicznego lub dobra o szczególnym znaczeniu dla kultury, w sytuacji, gdy zagrożenie wynikało np. z okoliczności, z powodu której wprowadzono np. stan epidemii. Dodano także charakterystyczny przepis, zgodnie z którym takie nadużycie nie jest karalne także wówczas, „jeżeli czyn miał zapobiegać przestępczości o charakterze terrorystycznym na szkodę Rzeczpospolitej Polskiej”.

Ten ostatni przepis od razu budzi zdziwienie – o jakich to przedsiębiorców może chodzić, którzy dzielnie narażają na szkodę majątek spółki, którą zrządzają, by zapobiec przestępczości terrorystycznej? Albo którzy to przedsiębiorcy z narażeniem swojego majątku rzucili się ratować dobra kultury narodowej? O jakich to amatorskich James’ach Bondach myślał ustawodawca?

Tajemnica wydaje się dość prosta do wyjaśnienia, jeżeli weźmie się pod uwagę fakt, że w części komentarzy do kodeksu karnego, a także w niektórych orzeczeniach Sądu Najwyższego zastanawiano się jak ocenić odpowiedzialność karną urzędnika państwowego, który nie tyle podejmuje decyzje władcze, wydając np. decyzje administracyjne czy zarządzenia publicznoprawne, ale gospodaruje mieniem państwowym.

Obejmuje to ogromną liczbę działań o bardzo różnym charakterze: od zakupu dla urzędu spinaczy i papieru, po kupowanie z publicznych pieniędzy środków medycznych na wolnym rynku, takich jak respiratory czy maseczki, zamawianie materiałów potrzebnych do realizacji zadań publicznych takich np. jak przeprowadzenie wyborów, wybieranie kontrahentów do wykonania robót publicznych, takich np. jak ogrodzenia określonych terenów, kupowanie obiektów do muzeów aż po zakup broni czy środków służących do wykonywania czynności operacyjnych czy podsłuchu.

Wśród interpretatorów Kodeksu karnego pojawiły się w tym przypadku głosy, że taki urzędnik decydujący się na realizacje określonych zakupów w sposób właściwy dla transakcji rynkowych, nie różni się w istocie od przedsiębiorcy. Dysponując środkami publicznymi uczestniczy tak naprawdę w obrocie. Wobec tego jego zachowanie powinno być oceniane przez pryzmat przepisów karnych chroniących nie tyle działalność samego państwa ale właśnie uczciwość w obrocie gospodarczym. Jednym z takich przepisów jest art. 296 k.k., który penalizuje niegospodarność (nadużycie zaufania) na szkodę reprezentowanego podmiotu.

Art. 296. § 1. Kto, będąc obowiązany na podstawie przepisu ustawy, decyzji właściwego organu lub umowy do zajmowania się sprawami majątkowymi lub działalnością gospodarczą osoby fizycznej, prawnej albo jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, przez nadużycie udzielonych mu uprawnień lub niedopełnienie ciążącego na nim obowiązku, wyrządza jej znaczną szkodę majątkową, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

Przepis ten nie różnicuje przy tym, czy chodzi o podmiot państwowy czy prywatny. Zwolennicy opisanego sposobu interpretacji Kodeksu karnego twierdzą więc, że gdy urzędnik (funkcjonariusz publiczny) działając na szkodę mienia publicznego podejmuje działania w obszarze obrotu gospodarczego, a więc nie działa w sposób władczy, tylko zawiera w imieniu państwa umowy gospodarcze czy cywilne, działając na szkodę państwa, to jego zachowanie stanowi przestępstwo wyłącznie z art. 296 Kodeksu karnego.

W innych sytuacjach, jeżeli jego działanie stanowiłoby naruszenie prawa, popełniałby tzw. przestępstwo urzędnicze z art. 231 k.k. Przestępstwo to dotyczy każdego funkcjonariusza publicznego, który niedopełniając obowiązków lub nadużywając udzielonych mu uprawnień działa na szkodę dobra indywidualnego lub publicznego.

Art. 231. § 1. Funkcjonariusz publiczny, który, przekraczając swoje uprawnienia lub nie dopełniając obowiązków, działa na szkodę interesu publicznego lub prywatnego, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
§ 2. Jeżeli sprawca dopuszcza się czynu określonego w § 1 w celu osiągnięcia
korzyści majątkowej lub osobistej, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10. 
§ 3. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 działa nieumyślnie i wyrządza istotną szkodę, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.”

Opisany powyżej sposób odczytywania przepisów oznaczałby, że nowy art. 9a ustawy „Prawo przedsiębiorców”, miałby zastosowanie nie tylko do biznesowych Jamsów Bondów, ale także do funkcjonariuszy publicznych. I to także tych z najwyższej półki, o ile dokonywaliby oni czynności z zakresu obrotu gospodarczego czy cywilnego w odniesieniu do majątku publicznego. Byłby to więc glejt na bezkarność za wydawanie środków publicznych w sposób przynoszący szkodę majątkowi publicznemu, byleby towarzyszył temu motyw np. „ochrony bezpieczeństwa publicznego”. Co oznacza ten ostatni zwrot? Prawdopodobnie to, co będzie pod nim rozumiał prokurator. Można nim w zasadzie objąć wszystko. W zależności od potrzeb.       

Oczywiście wykładnia, w myśl której urzędnik podejmujący decyzje majątkowe, nie odpowiada za klasyczne przestępstwo urzędnicze z art. 231 k.k., a wyłącznie za przestępstwo z art. 296 k.k. jest tylko jednym z wielu możliwych sposobów rozumienia Kodeksu karnego, i chyba nawet nie powszechnie akceptowanym. Osobiście uważam go za nietrafny, a ocena ta nie jest odosobniona – bo znajduje poparcie w wielu innych orzeczeniach SN i stanowiskach prezentowanych w literaturze. Znacznie bardziej przekonująca jest teza, że przypadku urzędnika oba te przepisy powinny mieć łączne zastosowanie (na zasadzie zbiegu kumulatywnego przepisów – art. 11 k.k.). W takim rozumieniu ów nowy art. 9a mógłby co najwyżej uchylić odpowiedzialność urzędnika za przestępstwo z art. 296 k.k. ale już nie za przestępstwo z art. 231 k.k. (przestępstwo urzędnicze). Nawet to uchylenie można by tez kwestionować, jeżeli by uznać, że z uwagi na miejsce umieszczenia art. 9a – ustawa o przedsiębiorcach –  nie powinien być on stosowany w żadnym przypadku do innych podmiotów, niż przedsiębiorcy właśnie.

Warto jednak dodatkowo pamiętać, że projektowany art. 9a już bezpośrednio dotyczy tych wszystkich, którzy zarządzają spółkami z udziałem Skarbu Państwa. W ostatnich latach właśnie te spółki często zaangażowane były politycznie w działania, które nie miały nic wspólnego z działalnością gospodarczą i osiąganiem zysku.

Trudno oprzeć się wrażeniu, że ci którym, tak bardzo zależy na wprowadzeniu przepisu, gwarantującego politykom bezkarność za nadużycia finansowe, poszukują jakiejkolwiek podkładki dla podporządkowanej im prokuratury do umorzenia toczących się już postępowań i odmowy wszczynania nowych. Ujrzeli więc w przywołanej powyżej interpretacji szansę na możliwość ukrycia swoich intencji w regulacji odnoszącej się bezpośrednio do przedsiębiorców. Oczywiście kwestię właściwej interpretacji mógłby ostatecznie przesądzić sąd, tyle tylko, że bez aktywności prokuratury, stosowne sprawy mogą nigdy w sądzie się nie znaleźć, bowiem w przypadku mienia publicznego brak jest indywidualnego, prywatnego pokrzywdzonego, który w drodze subsydiarnego aktu oskarżenia, mógłby ostatecznie domagać się rozstrzygnięcia sadowego.    

Jak wspomniałem na początku, oburzające jest wykorzystywanie prac legislacyjnych dotyczących największego kryzysu humanitarnego w Polsce do wprowadzania regulacji legalizujących w istocie nadużycia finansowe, do jakich doszło w ostatnich latach w warunkach pandemii.

Przyjmowanie takich regulacji stoi zresztą w sprzeczności podstawową ideą ustaw, dotyczących stanów nadzywczajnych. Jest rzeczą oczywistą, że wówczas, gdy dochodzi do kryzysu, czy to wywołanego epidemią, wojną, klęska żywiołową czy gwałtowną fala migracji, rodzą się pokusy wykorzystania zamieszania i napięć społecznych, by w mętnej wodzie realizować własne, egoistyczne interesy. W takich warunkach z reguły osłabiony zostaje system społecznej i instytucjonalnej kontroli. I właśnie z tego powodu, w sytuacji rozległych kryzysów takich jak wojna czy klęska żywiołowa od urzędników i obywateli wymaga się jeszcze większej staranności w przestrzeganiu prawa, bo to zapobiega społecznemu chaosowi.

Stan nadzwyczajny nie jest czasem pobłażania dla funkcjonariuszy publicznych, lecz raczej stawiania im wyższych wymagań i walki z szabrownictwem. Także prawnym.

PS. 11.03.2022 r. Komisja senacka zawnioskowała o odrzucenie propozycji wprowadzenia kontrowersyjnego art. 9a. Losy tego przepisu ponownie rozstrzygną się w Sejmie.

Art. 94. W ustawie z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r. poz. 162 i 2105 oraz z 2022 r. poz. 24) po art. 9 dodaje się art. 9a w brzmieniu:

„Art. 9a. 1. Nie popełnia przestępstwa sprawca czynu zabronionego określonego w art. 296 § 1, 1a, 3 lub 4 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2021 r. poz. 2345 i 2447), jeżeli:

1) miał miejsce w czasie:
a)  trwania wojny napastniczej przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej lub działań zbrojnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej, terytorium Państwa-Strony Traktatu Północnoatlantyckiego albo na terytorium innego państwa graniczącego z Rzecząpospolitą Polską lub okupacji na tych terytoriach lub
b) obowiązywania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu klęski żywiołowej, stanu wyjątkowego albo stanu wojennego, lub
c) obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, oraz

2) sprawca działał lub zaniechał działania w celu ochrony:
a) życia lub zdrowia wielu osób lub
b) bezpieczeństwa publicznego, lub
c) dobra o szczególnym znaczeniu dla kultury
– jeśli zagrożenie dla jednego z tych dóbr wynikało bezpośrednio z okoliczności, o której mowa w pkt 1 lit. a, albo z okoliczności, z powodu której wprowadzono jeden ze stanów, o których mowa w pkt 1 lit. b i c, oraz

3) korzyść uzyskana czynem, o którym mowa w pkt 2, lub w świetle typowych następstw tego czynu w sposób uzasadniony oczekiwana przewyższa negatywne skutki wynikające z naruszenia prawa przez sprawcę, oraz

4) uzyskanie korzyści lub jej uzasadnione oczekiwanie nie byłoby możliwe lub byłoby istotnie utrudnione, jeżeli czyn nie zostałby popełniony”.

Autor: prof. dr hab. Włodzimierz Wróbel

Artykuł Prawne szabrownictwo pochodzi z serwisu Karne24.com.

O problemie tym dyskutowano na kolejnym zabraniu naukowym Katedry Prawa Karnego UJ, które odbyło się 17 kwietnia 2020 r.

Mimo że problem wydaje się być odległy polskim szpitalom, spoglądając na kazus włoski, hiszpański czy amerykański, możemy dostrzec szereg prób wypracowania właściwych, możliwie obiektywnych kryteriów, jakie w konflikcie obowiązków zastosować może decydujący lekarz, tak by nie narazić się na odpowiedzialność karną.  

Podczas zebrania podjęto próbę przedstawienia, w jaki sposób może postępować personel medyczny w obliczu niedoboru środków ochrony osobistej i sprzętu medycznego, jak i samych pracowników zdrowia, tak by nie narazić się na odpowiedzialność karną. Rozmówcy przedstawiali różne zapatrywania, z których wyodrębnić można dwa przeważające, „modelowe”:

• unormowanie tego w sposób wąski, bez pozostawiania marginesu decyzyjnego personelowi medycznemu;
• pozwolenie na podjęcie decyzji lekarzowi, opierając się na jego doświadczeniu i znajomości sytuacji pacjentów.

Pierwszy z tych wyborów, prowadziłby do stworzenia swoistej procedury postępowania według ustalonych kryteriów, a co za tym idzie – w razie zastosowania się lekarza do unormowanych reguł postępowania, dawałby pewność, że nie zostanie on pociągnięty do odpowiedzialności karnej.

Spornym pozostaje jednak, tak według prawników, lekarzy jak i socjologów, czym miałyby być „właściwe kryteria”, czy można uznać życie ludzkie za coś wymiernego?

Odpowiedź na te pytania znajduje się po części w przytoczonym przez rozmówców wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 44/07 z 30.09.2008r. Trybunał orzekł, że życie ludzkie nie może być postawione ponad życie innego człowieka, niezależnie od tego, „ile” żyć miałoby być uratowanych, gdyby pozbawić życia mniejszą grupę ludzi. Również rozmówcy wskazując owo orzeczenie, podkreślali, że wybranie kryterium ilościowego (ochrony innych żyć) czy kryterium wieku, nie jest nawet wystarczająco obiektywne, by traktować je za kryterium możliwe do zastosowania.

Drugi z wyborów pozostawia pole decyzyjne lekarzowi. Pozwala on na podjęcie decyzji przez samego lekarza, będącego w posiadaniu historii medycznej, znającego sytuacje życiowe pacjentów, posiadającego doświadczenie zawodowe w ratowaniu żyć ludzkich. Staje jednak przed rezyduum moralnym – nigdy nie doprowadzi go do właściwego rozwiązania, a ponadto może narazić się na odpowiedzialność karną.

W tym miejscu pojawiło się kolejne pytanie, a mianowicie czy lekarze ratujący życie człowieka mogą być pociągnięci do odpowiedzialności karnej, gdy dokonali niewłaściwego, w ocenie ex post, wyboru pacjenta, któremu ocalili życie?

Czy pozostawienie decyzji o podłączeniu do respiratora wyłącznie lekarzowi, bez wskazania mu kryteriów, jakimi powinien się kierować, nie powoduje nadmiernego obciążenia decyzyjnego?

Kolejnymi problemami, jakie próbowali rozwiązać rozmówcy z różnych dziedzin nauki, były kwestie powinności zachowania personelu medycznego w sytuacji konfliktu między narażeniem siebie na zarażenie i rozstrój zdrowia na skutek podjęcia czynności zawodowych a narażeniem pacjenta na rozstrój zdrowia lub ryzyko dla życia w razie zaniechania owych czynności w warunkach epidemii.

Poruszono problem wartościowania życia ludzkiego. Czy można stwierdzić, że osoby wykonujące zawód medyczny mają bezwzględne pierwszeństwo w ratowaniu ich dobra prawnego względem osób chorych, spoza personelu medycznego – zastanawiali się rozmówcy. Pewnym wyjątkiem mogłaby być jednak sytuacja, gdy na daną grupę osób przypada jedna osoba medyka, który nie może narażać własnego życia, gdyż bez niego cała reszta grupy zostaje narażona na utratę profesjonalisty, mogącego ich leczyć.

Również braki kadrowe oraz techniczne (sprzętu, aparatury), powodujące stres, przemęczenie czy zwykły brak możliwości zastosowania danej metody leczenia okazują się być problemem przed jakim staje służba zdrowia w dobie epidemii – wskazywali uczestnicy zebrania. Jak wskazują na to praktycy, również te czynniki powodują w służbie zdrowia duże dylematy, które później skutkować mogą pociągnięciem ich do odpowiedzialności karnej.

Przedstawione argumenty prawne i medyczne wskazują na potrzebę unormowania problemu kolizji obowiązków, tak by lekarze bez obaw mogli wykonywać swoje obowiązki, jednocześnie bez traktowania życia ludzkiego jako wartości wymiernej. To z kolei prowadzi nas do potrzeby znalezienia obiektywnego kryterium rozstrzygania o kolizji obowiązków.

Moderatorem zebrania był prof. Włodzimierz Wróbel (UJ)

Podczas zebrania wypowiedzieli się (wg kolejności zabierania głosu):

Dr Szymon Tarapata – referent
Prof. Janusz Andersz
Prof. Robert Zawłocki (UAM)
Lek.med. Grzegorz Wrona (SWPS)
Dr Jacek Miarka
Prof. Barbara Chyrowicz (KUL)
Dr Tomasz Sroka (UJ)
Dr Ewa Plebanek (UJ)
Dr Michał Zabdyr-Jamróz (CMUJ)
Prof. Jarosław Majewski (UKSW)
mgr Tomasz Pilikowski
Dr Kamil Mamak (UJ)
Prof. Mariusz Wyleżoł
Prof. Zbigniew Ćwiąkalski (UJ)
Dr Mikołaj Iwański (UJ)
Dr Mikołaj Małecki (UJ)
Dr Adam Dyrda
Wiktor Antolak
Dr Dominik Zając (UJ)
Dr Marek Bielski (UJ)
Dr Marta Soniewicka (UJ)
Prof. Adam J. Szwarc (UAM)

Autorka: Zuzanna Szczepańska, WPiA UJ

Artykuł Kolizje obowiązków w medycynie w stanie epidemii (zebranie naukowe i dyskusja) pochodzi z serwisu Karne24.com.

Zebraniu przewodniczył prof. dr hab. Włodzimierz Wróbel (Katedra Prawa Karnego UJ), a wśród pozostałych uczestników znaleźli się m.in.: prof. dr hab. Piotr Tuleja (Katedra Prawa Konstytucyjnego UJ, Sędzia TK w stanie spoczynku), prof. dr hab. Ewa Łętowska (była RPO i Sędzia TK w stanie spoczynku), prof. dr hab. Krzysztof Skotnicki (Katedra Prawa Konstytucyjnego UŁ), prof. dr hab. Andrzej Zoll (były RPO, Sędzia TK w stanie spoczynku) czy dr hab. Adam Bodnar (obecny RPO).

Spotkanie, w związku z sytuacją epidemiologiczną w kraju, odbywało się zdalnie i składało się z dwóch części: podczas pierwszej referat pt. „Stany nadzwyczajne – ograniczenia praw i wolności podmiotowych oraz sankcje karne” wygłosili dr Tomasz Sroka (Zakład Bioetyki i Prawa Medycznego UJ) oraz prof. Włodzimierz Wróbel.

Po zapoznaniu z tematyką spotkania odbyła się dyskusja oraz pojawiły się pytania zarówno ze strony uczestników zebrania, jak i internautów.

Temat przewodni drugiej części zebrania to: „Stany nadzwyczajne – perspektywa konstytucyjna”, podczas którego poprzednio zadane pytania były poukładane w bloki tematyczne, a wyznaczeni uczestnicy starali się na nie odpowiedzieć.

Jako pierwszy głos zabrał prof. Piotr Tuleja. W swoim wystąpieniu poruszał kwestie związane z wprowadzeniem stanu nadzwyczajnego rozumianego jako obowiązek władz państwowych czy zależności pomiędzy hybrydowym stanem nadzwyczajnym (sytuacją, kiedy przesłanki materialne dla jego wprowadzenia są spełnione, ale formalnie nie jest on wprowadzony), a kwestią przeprowadzenia wyborów prezydenckich.

Wskazywał na regulacje Konstytucji RP mówiące gwarancji ciągłości urzędu Prezydenta, obowiązku ustąpienia z urzędu Prezydenta oraz pełnieniu funkcji Prezydenta przez Marszałka Sejmu i obowiązków z tym związanych – taki model wyłączałby konieczność zmiany ustawy zasadniczej podczas hybrydowego stanu nadzwyczajnego.

Pytanie uzupełniające dodał prof. Andrzej Zoll, dopytując o reperkusje wprowadzenia stanu klęski żywiołowej w perspektywie nadmiernego wydłużenia kadencji Sejmu.

Dyskusję z prof. Tuleją podjął także obecny Rzecznik Praw Obywatelskich – Adam Bodnar czy prof. dr hab. Piotr Kardas (Katedra Prawa Karnego UJ).

Na drugi blok pytań, związanych z ochroną praw i wolności jednostki w sytuacji wprowadzenia stanu nadzwyczajnego, lub jego braku, odpowiedzi udzieliła dr hab. Monika Florczak-Wątor, prof. UJ (Katedra Prawa Konstytucyjnego UJ). Pytania do konstytucjonalistki zadawali m.in. dr Szymon Tarapata (Katedra Prawa Karnego Wykonawczego UJ), dr Michał Ziółkowski (Akademia im. Leona Koźmińskiego) czy dr Mikołaj Małecki (Katedra Prawa Karnego UJ), skupiając się na kwestii funkcji gwarancyjnej przepisów prawnych oraz zasadności kar zarówno za wykroczenia, jak i kar administracyjnych.

Kolejną osobą odpowiadającą był dr Marcin Krzemiński (Katedra Prawa Konstytucyjnego UJ). Przeprowadził on pogłębioną analizę okoliczności związanych z wprowadzaniem stanu nadzwyczajnego czy kwestii rozporządzeń wydawanych przez Radę Ministrów.

Problematyka odszkodowań na gruncie ustawy o wyrównywaniu strat majątkowych z 2002 r. oraz Kodeksu Cywilnego była rozważana przez prof. Ewę Łętowską. Podkreślała ona, że wprowadzenie stanu nadzwyczajnego skutkowałoby zmianą reżimu prawnego (z prywatnoprawnego na publicznoprawny) oraz starała się ocenić ewentualne konsekwencje z tego wynikające dla potencjalnych podmiotów starających się uzyskać odszkodowanie od Skarbu Państwa w związku z ograniczeniem ich praw i wolności w czasie stanu nadzwyczajnego.

Pogłębioną analizę pytań dotyczących wyborów prezydenckich, roli Sądu Najwyższego w stwierdzeniu ważności tych wyborów czy problematyki prawa wyborczego w dobie hybrydowego stanu nadzwyczajnego przeprowadził prof. Krzysztof Skotnicki. Pytanie uzupełniające zadał dr hab. Adam Dyrda (Katedra Teorii Prawa UJ), który przedstawił swoje obawy związane z kwestią głosowania korespondencyjnego i zasadą powszechności wyborów w sytuacji zrezygnowania z ubiegania się o urząd Prezydenta RP przez jednego z kandydatów.

Ostatni odpowiadał prof. Włodzimierz Wróbel. Przeznaczony dla niego blok pytań dotyczył w głównej mierze kwestii odpowiedzialności organów państwa, zarówno konstytucyjnej jak i karnej, za niewprowadzenie stanu nadzwyczajnego w sytuacji, kiedy materialne przesłanki dla jego wprowadzenia są zaktualizowane. Profesor poruszył także problem kar pieniężnych.

Na początku prof. Wróbel zauważył, że pierwotnie gwarancyjny rozdział Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczący kar pieniężnych, obecnie stał się całkowicie anty-gwarancyjny. W stosunku do obywateli możliwość karania powinna być oparta o zasadę winy, a w tym przypadku odpowiedzialność osoby fizycznej ma swoje źródło w specyficznej konstrukcji, bazującej na odpowiedzialności podmiotów zbiorowych, co jest sprzeczne z założeniami obecnego systemu prawnego.

Profesor podkreślił istotną rolę sądów administracyjnych (zarówno WSA jak i NSA) w procesie wykładni tych przepisów w sytuacji, gdy rozpoczną się procesy o nałożone na obywateli niewspółmiernie wysokie kary.

Głównego źródła gwarancji sprawiedliwego rozstrzygnięcia sporu, jak i prawidłowego działania organów państwowych stojących na straży obrony praw i wolności obywatelskich, prof. Włodzimierz Wróbel upatrywał w konsekwentnym przestrzeganiu Konstytucji RP.

Zasygnalizował jednakże obawy o jej pełne respektowanie w obecnych czasach, obrazując to chociażby brakiem prawidłowej legitymacji obecnego Trybunału Konstytucyjnego, nierozerwalnie związanego z gwarancją uznania kraju za taki, który urzeczywistnia zasadę demokratycznego państwa prawa.

To połączone zebranie katedr oraz zaproszonych do debaty gości – oprócz próby wyjaśnienia niezwykle emocjonujących i aktualnych problemów prawnych w kraju – było pomocnym instrumentem dla pracowników naukowych, praktyków prawa czy osób działających w administracji państwowej.

Rozpatrzenie kwestii wprowadzenia lub niewprowadzenia stanu nadzwyczajnego z perspektywy zgodności z prawem oraz wynikających z tego konsekwencji w ujęciu konstytucyjnym, karnym, cywilnym i administracyjnym, a także osadzenie całości wypowiedzi w kontekście ochrony praw i wolności jednostki może stanowić istotną wskazówkę dla osób zarówno stosujących prawo, jak i je kreujących.

Autor: Norbert Jamrożek WPiA UJ

Artykuł Stany nadzwyczajne – ograniczenia praw i wolności podmiotowych (zebrania naukowe i dyskusja) pochodzi z serwisu Karne24.com.