Nowe prawo przewiduje m.in. nadzwyczajne obostrzenie kary za spowodowanie wypadku drogowego ze skutkiem śmiertelnym przez kierowcę, który popełnił czyn w stanie nietrzeźwości lub odurzenia lub zbiegł z miejsca zdarzenia. Grozić mu będzie kara bezwzględnego pozbawienia wolności na czas nie krótszy niż 2 lata (znowelizowany art. 178 § 1 k.k.).

Do Kodeksu karnego zostanie wprowadzone również nowe przestępstwo, polegające na ucieczce kierowcy z miejsca kontroli drogowej. Zgodnie z nowym art. 178b k.k.: „Kto, pomimo wydania przez osobę uprawnioną do kontroli ruchu drogowego, poruszającą się pojazdem lub znajdującą się na statku wodnym albo powietrznym, przy użyciu sygnałów dźwiękowych i świetlnych, polecenia zatrzymania pojazdu mechanicznego nie zatrzymuje niezwłocznie pojazdu i kontynuuje jazdę, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5”.

Oprócz surowej kary więzienia, sprawcy uciekającemu przed kontrolą drogową grozić będzie także bezwzględny zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych.

W piątek 21 kwietnia nad poprawkami do ustawy dyskutowali senatorowie.

Poprawić przepis o zakazie prowadzenia pojazdów

Komisja wniosła o przyjęcie dwóch poprawek, dotyczących obligatoryjnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych grożącego za niezatrzymanie pojazdu do kontroli drogowej. – Chodzi o dodanie na końcu tegoż artykułu słów „chyba że zachodzi wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami” – wskazywał sprawozdawca Komisji senator Zbigniew Cichoń.

Druga poprawka przewidywała możliwość wyboru przez sąd orzeczenia w danej sprawie zakazu prowadzenia albo wszystkich, albo wybranych pojazdów mechanicznych.

– Czasami nie ma sensu orzekać zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych. Jako przykład można podać sytuację, w której niewłaściwie zachował się, dajmy na to, pilot samolotu. Powiedzmy, że się nie zatrzymał. No i pytanie brzmi: czy jest sens orzekać wobec niego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów, również samolotu? – wyjaśniał senator Cichoń.

„Sędzia nie może być swego rodzaju automatem, który będzie tylko powtarzał treść ustawy”.

– Po pierwsze, jest to moim zdaniem zbyt restrykcyjne, a po drugie, jest to właściwie ubezwłasnowolnienie sędziów. Sędzia nie może być swego rodzaju automatem, który będzie tylko powtarzał treść ustawy – argumentował senator Cichoń, krytykując przepisy zobowiązujące sędziego do orzeczenia zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych.

Problem niezatrzymania się do kontroli

Senator Marek Pęk wniósł o przyjęcie ustawy bez poprawek. – Mamy do czynienia z bardzo dużą liczbą ofiar śmiertelnych wypadków drogowych, a równocześnie ze szczególnie liberalnym orzecznictwem sądowym w tej dziedzinie – wskazywał.

„Szczególnie znanym, głośnym przykładem jest sprawa Froga, który urządzał sobie rajdy po Warszawie i filmował je, a potem publikował te filmy w internecie. Ta sytuacja musi ulec radykalnej zmianie”.

– Próbujemy reagować zwłaszcza wobec sprawców wielokrotnych, sprawców dopuszczających się tych wykroczeń, tych przestępstw wielokrotnie, z premedytacją i w takim ogromnym poczuciu bezkarności, a wręcz drwiny z wymiaru sprawiedliwości, z Policji. Szczególnie znanym, głośnym przykładem medialnym jest sprawa „Froga”, który urządzał sobie rajdy po Warszawie i filmował je, a potem publikował te filmy w internecie. No to sytuacja zupełnie skandaliczna, drwina z wymiaru sprawiedliwości i z Policji. Ta sytuacja musi ulec radykalnej zmianie – przekonywał senator Pęk.

– Chciałbym, żeby pan senator wskazał przepis, z którego wynika, że to się stosuje do tych [sprawców] wielokrotnych… a nie do tych, którzy pierwszy raz w ten sposób się zachowali – zapytał senatora Pęka senator Aleksander Pociej.

– My mówimy o takiej sytuacji, że ktoś najpierw ewidentnie łamie przepisy ruchu drogowego i dopiero wtedy rozpoczyna się za nim ewentualny pościg – odpowiedział senator Pęk podkreślając, że jego poprzednia wypowiedź była niekonsekwentna. – Tu rzeczywiście jest pewien automatyzm i takie surowe, bezwzględne działanie ustawy również w stosunku do tych sprawców, którzy po raz pierwszy popełniają tego typu czyn – sprostował.

Nowelizacja z powodu jednej sprawy

O powodach zaostrzenia przepisów opowiadał Sekretarz Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości Michał Wójcik: – Te rozwiązania powstały na skutek zdarzenia, które miało miejsce w Warszawie, na Pradze kilka miesięcy temu. Zginęła wtedy 14-letnia dziewczynka, która prawidłowo przechodziła po pasach. Za kierownicą siedziała osoba, która tam siedzieć nie powinna, ponieważ miała wiele spraw, typowy pirat drogowy. Tak rozpoczęliśmy przeglądanie całego systemu, czy on nie jest takim systemem, który funkcjonuje, ale niestety z lukami.

Minister bronił się przed zarzutami, że proponowane rozwiązania są przejawem populizmu penalnego. Podkreślał, że wycofanie się z proponowanych rozwiązań nie jest możliwe: – Musimy chronić naszych obywateli – zaznaczał.

„Nie o to chodzi, żeby dyskutować, czy sankcja ma być bardzo surowa, czy kara ma być nieuchronna. Ona ma być sprawiedliwa”.

– Nie chcę mówić o populizmie. To czasami się pojawiało w naszej dyskusji. I to, co tutaj przywołałem, to też jakby mogło pokazywać, że chodzi o populizm, że ludzie tego chcą, więc my dajemy takie rozwiązanie. To nie o to chodzi, w żadnym razie. Nie o to chodzi, żeby dyskutować, czy sankcja ma być bardzo surowa, czy kara ma być nieuchronna. Ona po prostu ma być sprawiedliwa. Powtarzam: sprawiedliwa – przekonywał minister Wójcik. – A nie jest sprawiedliwe to, że ktoś, kto jest w stanie nietrzeźwości siada za kierownicę samochodu i doprowadza do wypadku, na skutek którego dochodzi do śmierci lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu innej osoby, odbywa karę w warunkach wolnościowych.

Sprawiedliwa kara

– Kara sprawiedliwa to jest przede wszystkim kara, w przypadku której stosowane są zasady sędziowskiego wymiaru kary, czyli uwzględniane są wszystkie przesłanki dotyczące wymiaru kary, a więc stopień winy, a więc przyczynienie się pokrzywdzonego, a więc sposób życia przed popełnieniem przestępstwa, sposób zachowania po popełnieniu przestępstwa, mediacje z pokrzywdzonym – kontrargumentował senator Piotr Zientarski.

W 1991 r. na polskich drogach zginęło 7901 osób, a w 2015 – 2946 osób. W roku 1990 było zarejestrowanych w Polsce 6 milionów 800 tysięcy pojazdów mechanicznych, obecnie jest około 26 milionów – wskazywał senator Piotr Florek.

Nadmierna surowość prawa żeruje na najniższych instynktach społecznych. Zwracał na to uwagę senator Cichoń: – Kiedyś jeden z profesorów prawa karnego powiedział, że gdyby nawet we współczesnych społeczeństwach przeprowadzić jakiś sondaż co do tego, czy wprowadzić karę łamania kołem albo karę chłosty na rynku, najlepiej przed jakimś głównym kościołem w mieście, tak jak to było dawniej, w średniowieczu, to prawdopodobnie większość byłaby za – przekonywał.

W dalszej części dyskusji senator Aleksander Pociej odniósł się do sposobu formułowania argumentów przez ministra Macieja Wójcika. – Te ucieczki, o których pan mówi, te zatrzymania… Pan podaje te, które oczywiście wzbudzają wśród społeczeństwa oburzenie, natomiast powiedzieć trzeba, że to nie jest norma. I teraz, chcąc uderzyć w tych, którzy są najgorsi, pan proponuje rozwiązania, o których pan wie, że one tak naprawdę uderzą nie w tych najgorszych, tylko w tych statystycznych.

„Nikt z takich ludzi nie będzie zważał na to, czy pan mu podniesie dolną granicę, ponieważ on wie, że będzie siedział kilkanaście lat za coś zupełnie innego”.

– Bo ci najgorsi to są ci, którzy strzelają do policji. Jak już po tych kilkunastu kilometrach zostaną złapani – to jest z pana przykładu – to oni jeszcze będą się ostrzeliwać. I jeszcze raz mówię, że nikt z takich ludzi nie będzie zważał na to, czy pan mu podniesie dolną granicę kary z grzywny do 3 miesięcy, ani nie będzie się zastanawiał, czy on potem będzie nie mógł prowadzić pojazdów mechanicznych, ponieważ on wie, że będzie siedział kilkanaście lat za coś zupełnie innego – podkreślał senator Pociej.

Istnieją wentyle bezpieczeństwa

Na zakończenie Minister Maciej Wójcik odniósł się do zastrzeżeń podniesionych w dyskusji.

– Nie możemy się przychylić do żadnej z tych propozycji, które zostały zgłoszone przez państwa. Szkoda, że ta dyskusja podążyła w takim trochę akademickim kierunku. Były podawane pewne przykłady… Zarzucano mi, że moje są bardzo przerysowane w jedną stronę, ale część państwa senatorów również bardzo przerysowała swoje, tyle że w drugą stronę – ripostował minister.

„Jeżeli ktoś niesprawiedliwie orzeka i, jak państwo mówicie, sądy wierzą policjantom, to do kogo państwo powinniście mieć pretensje? Do Wójcika? Do ministra Ziobry? Do kogo? Do sądów proszę mieć pretensje w takiej sytuacji”.

– Jeżeli chodzi o kwestię podniesienia tej kary do 2 lat, tego dolnego wymiaru, to ja mówiłem o wentylach bezpieczeństwa. Przecież są te wentyle w absolutnie nadzwyczajnych sytuacjach. Jakie? Ja o tym mówiłem – art. 60 [k.k.], który mówi o nadzwyczajnym złagodzeniu kary. Właśnie w sytuacji, kiedy [sprawca] chciał naprawić [szkodę], pomógł, jeżeli była ofiara wypadku… – wskazywał minister Wójcik, odnosząc się do zarzutu bezwzględnego obowiązku wymierzenia przez sąd kary minimum 2 lat pozbawienia wolności w wypadku określonym w art. 178 § 1 k.k.

Zwrócił też uwagę na rolę sądów w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości. – Jeżeli ktoś niesprawiedliwie orzeka i, jak państwo mówicie, pod względem dowodowym sądy wierzą policjantom, to do kogo państwo powinniście mieć pretensje? Do Wójcika? Do ministra Ziobry? Do kogo? – pytał minister Wójcik. – Do sądów proszę mieć pretensje w takiej sytuacji. Chociaż akurat ja uważam, że bardzo często w takich sytuacjach wykorzystywane są wideorejestratory i akurat wtedy nie ma problemu z tymi sprawami w sensie dowodowym.

Dyskusja odbyła się podczas 39. posiedzenia Senatu w dniu 21 kwietnia 2017 r. Wszystkie fragmenty wypowiedzi senatorów pochodzą ze sprawozdania z posiedzenia Senatu. Doprecyzowania umieszczone w nawiasach „[ ]” – M.M.

Zobacz tekst omawianej ustawy z 23 marca 2017 r.

Foto: picjumbo.com

Artykuł Senat RP zatwierdził bez poprawek zaostrzenie kar za przestępstwa drogowe pochodzi z serwisu Karne24.com.

Polska 2017 roku jest areną nieustającego sporu, w którym ścierają się dwie wizje państwa. Kolejne grupy, od senatów uniwersyteckich po przedstawicieli niesformalizowanych zrzeszeń obywatelskich, opowiadają się po jednej bądź drugiej stronie barykady, podpisując listy poparcia bądź manifestując swoje niezadowolenie na ulicach. Podjęcie próby komentowania rzeczywistości politycznej (nawet tak niszowego jej aspektu, jak polityka karna) wiąże się z narażeniem na zarzut stronniczości.

Każdy komentarz dotyczący proponowanych rozwiązań legislacyjnych może być potencjalnie podstawą zarzutu udziału w swoistej „wojnie polsko-polskiej”.

Karne24.com to medium monitorujące m.in. politykę karną i forum wymiany poglądów o polityce. Rodzi się pytanie o charakter zamieszczanych na portalu komentarzy. Jest ono tym istotniejsze, że w powszechnym odbiorze uznanie danej wypowiedzi, manifestacji czy tekstu za „polityczny” podważa jego wartość.

Polityka to nie walka o władzę

Istotę argumentu z „polityczności” streścić można w następujący sposób: skoro rząd cieszy się poparciem większości parlamentarnej, wybranej głosami społeczeństwa, to nie należy kwestionować jego decyzji; są one podejmowane w granicach jego kompetencji. Rząd ma prawo sprawować władzę i nie należy mu w wykonywaniu tego prawa przeszkadzać, zaś krytyka działań gabinetu zmierza do jego obalenia i wprowadzenia na jego miejsce „swoich” ludzi.

Zarysowany argument bazuje jednak na dwóch zasadniczych błędach. Po pierwsze, utożsamia „polityczność” sporu z walką o sprawowanie władzy. Po drugie uznaje ową władzę za nieograniczoną, niepodlegającą żadnej kontroli czy limitacji, wywodząc to jedynie z faktu wygranych wyborów powszechnych.

Pojęcie „polityka” posiada dwa znaczenia. Pierwsze, podstawowe, pojmuje ją jako proces wyznaczania i realizowania celów państwa. Drugie utożsamia politykę z działalnością nakierowaną na zdobycie władzy.

Jak się zdaje, to właśnie tym ostatnim rozumieniem posługują się zwolennicy rządu w krytyce działań opozycji. Problem w tym, że jest ono zupełnie nieadekwatne, jeśli odnieść je do zarysowanych wyżej działań osób przeciwnych polityce gabinetu. Trudno sobie bowiem wyobrazić, w jaki sposób podjęcie uchwały przez senat uniwersytetu czy organizacja studenckiego wiecu poparcia dla sędziów Trybunału Konstytucyjnego miałyby prowadzić do przejęcia władzy przez ich inicjatorów.

Celem tych aktywności nie jest obalenie rządu, ale wymuszenie modyfikacji podejmowanych przez niego decyzji. Dążą one do wyznaczania kierunków rozwoju państwa, spełniając w istocie warunki pierwszej ze wskazanych definicji „polityki”.

Wobec takiego ujęcia problemu zwolennicy rządu odpowiedzą zapewne: nie ma żadnej różnicy między dążeniem do obalenia rządu a wywieraniem wpływu na jego działania – w obu przypadkach ograniczany jest zakres kompetencji gabinetu, mającego pełne poparcie większości parlamentarnej. Różnica jednak istnieje i jest to różnica fundamentalna.

Spór polityczny to nie spór polityków

Państwo nie stanowi własności polityków, ale jest formą organizacji społeczeństwa. Zwycięstwo w wyborach powszechnych nie oznacza w żadnym razie monopolu na wyznaczanie kierunków rozwoju kraju. Jakkolwiek zdobyta legitymacja zapewniać może zwycięskiej partii wyłączność w podejmowaniu szeregu działań o charakterze formalnym (tworzenie aktów prawnych, powoływanie określonych osób na stanowiska itd.), to nie gwarantuje wolności od nacisków społecznych.

Co więcej, obywatele mają pełne prawo domagać się realizacji celów, które z ich perspektywy zdają się istotne, a roszczenie to nie ogranicza się do okresu wyborów. Wbrew poglądom lansowanym przez osoby sprawujące władzę – rządzącym nie przysługuje „prawo do świętego spokoju”.

Z istoty służby publicznej wynika, że rządzący są nieustająco poddawani krytyce społecznej, która z założenia wpływać ma na modyfikację podejmowanych decyzji.

Zarzucanie komukolwiek, że angażuje się w tak rozumiany polityczny spór jest w istocie tożsame z czynieniem zarzutu, że angażuje się w sprawy społeczeństwa, którego część stanowi. Wydaje się, że taki rodzaj aktywności w krajach demokratycznych nie tylko nie powinien być powodem nagany, ale nawet zasługuje na pochwałę. Wartość krytyki jest bowiem nieoceniona. Umożliwia uwzględnienie mnogości perspektyw przy podejmowaniu decyzji, co bezpośrednio przekłada się na ich trafność.

Praworządność nie jest kwestią polityczną

Pojmowanie polityki jako działalności polegającej na wyznaczaniu i realizowaniu celów społeczeństwa pociąga za sobą dalsze konsekwencje. Oczywiste jest, że nie każdy z wyznaczonych kierunków rozwoju zasługuje na aprobatę, zaś granicę uprawnienia do wykonywania władzy państwowej wytyczają normy prawne. Decyzje polityczne nie są podejmowane w próżni – nie mają charakteru dowolnego, ale są ograniczane obowiązywaniem powszechnie uznanych zasad, respektowanych przez narody cywilizowane.

Co więcej, już w ramach wewnętrznej organizacji społeczeństwa obowiązują określone normy wyższego rzędu, opisane choćby w Konstytucji. Ich treść jest wynikiem szerokiego konsensusu społecznego, wytyczającego przestrzeń dla precyzyjnego kształtowania stosunków społecznych już na mocy decyzji stricte politycznych.

Przykłady szerokiego konsensusu stanowią np. zasady trójpodziału władzy czy niezawisłości sędziowskiej.

Proces podejmowania decyzji politycznej można w tej perspektywie porównać do budowy domu. Jakkolwiek inwestor ma prawo dowolnie określić technologię budowy, metraż czy kolor ścian, to nie posiada uprawnienia do modyfikacji podstawowych założeń konstrukcyjnych budynku, rezygnując przykładowo ze wznoszenia fundamentów. Ich przeformułowanie oznacza bowiem zmianę całego paradygmatu funkcjonowania państwa. To z kolei nie może odbywać się na mocy zwykłej decyzji parlamentu, wyrażonej w formie ustawy.

Jeśli w danej sytuacji spór między przedstawicielami władzy a szeroko rozumianą opozycją dotyczy konieczności respektowania tych bazowych założeń, to nie ma on charakteru politycznego. Należy rozpatrywać go raczej w kategoriach naruszenia prawa, którym związane są organy państwa w wykonywaniu swoich kompetencji.

Spór dotyczy zatem nie tyle polityki, co praworządności działań władzy publicznej. Także w tym wypadku podejmowanie krytyki działań rządu wydaje się ze wszech miar pożądane.

Konstruktywna krytyka jest warunkiem rozwoju

Większość parlamentarna nie posiada monopolu na kształtowanie warunków życia w kraju, zaś wszelkie podejmowane przez nią decyzje pozostawać powinny pod stałą kontrolą społeczeństwa. Konstruktywna krytyka poczynań gabinetu jest szczególnie potrzebna właśnie w trakcie kadencji parlamentu, kiedy politycy danej opcji posiadają pełnię władzy. Wtedy to protesty obywateli mogą realnie wpływać na kształt polityki rządu.

Zbawienny wpływ konstruktywnej krytyki objawić się może jedynie pod warunkiem, że osoby sprawujące władzę zechcą odnieść się merytorycznie do podnoszonych argumentów, nie ograniczając swojej aktywności do obwieszczenia „polityczności” tez swoich przeciwników.

Karne24.com jest forum dla takiej właśnie konstruktywnej debaty nad poczynaniami polityków, które podejmowane są w sferze szeroko pojętego prawa karnego.

Foto: freestocks.org

Artykuł Polityk nie ma prawa do świętego spokoju pochodzi z serwisu Karne24.com.

Skarżący złożył w sądzie rejonowym prywatny akt oskarżenia, w którym zarzucił innej osobie popełnienie występku określonego w art. 216 § 1 Kodeksu karnego (znieważenie). Postępowanie zostało jednak prawomocnie umorzone ze względu na upływ rocznego terminu przedawnienia karalności zarzucanego czynu, chociaż skarżący uzasadniał opóźnienie swoją długotrwałą chorobą.W ocenie skarżącego taka obiektywna okoliczność powinna być uwzględniana przy ocenie upływu terminu przedawnienia – czytamy w komunikacie na stronie Trybunału Konstytucyjnego.

Sejm RP i Prokurator Generalny wnieśli o stwierdzenie zgodności z Konstytucją kwestionowanego przepisu.

Trybunał Konstytucyjny uznał, że przewidziany w art. 101 § 2 k.k. roczny termin przedawnienia karalności przestępstw ściganych z oskarżenia prywatnego mieści się w zakresie swobody prawodawcy. TK ocenił, że jest to termin racjonalny i dostosowany do specyfiki przestępstw prywatnoskargowych, w tym przestępstwa zniewagi.

Zgodnie z art. 101 § 2 k.k., karalność przestępstwa ściganego z oskarżenia prywatnego ustaje z upływem roku od czasu, gdy pokrzywdzony dowiedział się o osobie sprawcy przestępstwa, nie później jednak niż z upływem 3 lat od czasu jego popełnienia.

Trybunał Konstytucyjny nie podzielił twierdzenia skarżącego o pozbawieniu go realnej możliwości skorzystania z sądowej ochrony czci i dobrego imienia. Wszczęcie prywatnoskargowego postępowania karnego nie wyczerpuje bowiem środków prawnych służących naprawieniu uszczerbku, którego pokrzywdzony doznał wskutek znieważenia. Skarżący może skorzystać z majątkowych i niemajątkowych środków ochrony dóbr osobistych przewidzianych w Kodeksie cywilnym.

Instytucja przedawnienia traktowana jest jako element polityki karnej państwa – zaznaczył TK.

Trybunał orzekał w składzie: Stanisław Rymar – przewodniczący, Grzegorz Jędrejek, Piotr Pszczółkowski, Małgorzata Pyziak-Szafnicka – sprawozdawca, Michał Warciński. Orzeczenie zapadło jednogłośnie.

Zobacz treść wyroku SK 3/16.

Foto: By Jurij – Praca własna, CC BY-SA 3.0, Link

Artykuł TK: Szybkie przedawnienie karalności znieważenia zgodne z Konstytucją pochodzi z serwisu Karne24.com.