Tak, Andrzej Duda ułaskawił gwałciciela, czyli osobę, która dopuściła się przestępstwa zgwałcenia. Przestępstwo to ma w kodeksie karnym dwie postacie, polegające na doprowadzeniu do obcowania płciowego (art. 197 § 1 k.k.) oraz na doprowadzeniu do dokonania lub poddania się innej czynności seksualnej (art. 197 § 2 k.k.). Ten drugi przypadek jest traktowany jako cechujący się niższym stopniem społecznej szkodliwości, ale również w stosunku do tego przestępstwa kodeks używa pojęcia „zgwałcenie”.

Tak, Andrzej Duda ułaskawił pedofila. Zapewne nie w sensie klinicznym (osobę dotkniętą zaburzeniem preferencji seksualnych w postaci skłonności do aktywności seksualnej z dziećmi), ale w sensie prawnym (osobę skazaną za przestępstwo polegające na obcowaniu płciowym lub dopuszczeniu się innej czynności seksualnej wobec małoletniego poniżej lat 15).

Słowo „pedofil” jest obciążone pewnym problemem. Prowadzi do łączenia dwóch kontekstów: medycznego i prawnego.

Większość osób popełniających przestępstwa seksualne wobec małoletnich poniżej 15 lat wcale nie cierpi na to zaburzenie preferencji seksualnych. I odwrotnie, osoba cierpiąca na tę parafilię wcale nie musi popełniać przestępstw z tego powodu. Warto o tym pamiętać.

Nie mogę z całą pewnością stwierdzić, że podjęta decyzja była niesłuszna. Ale nie mam najmniejszych wątpliwości, że Andrzej Duda nie ma ani merytorycznych ani osobowościowych kompetencji, aby taką decyzję podjąć. Podczas upływającej kadencji wielokrotnie dał dowody tego, że jest miernym prawnikiem i osobą pozbawioną walorów moralnych potrzebnych do pełnienia wysokiej funkcji publicznej.

To ułaskawienie ujawniło absurdalność populistycznej polityki kryminalnej.

Pokazało, że mechanizmy takie jak zakaz zbliżania się są konstruowane tylko jako kartonowa dekoracja pod publiczkę. Wystarczy, że sprawca przemocy seksualnej jest członkiem rodziny pokrzywdzonej (a tak bywa w większości przypadków) i zakaz funkcjonuje wyłącznie na papierze. Prokurator Generalny, zamiast ścigać przestępstwo niestosowania się do orzeczonego środka karnego (art. 244 k.k.), zwraca się o ułaskawienie.

Najważniejsza refleksja z tego przypadku (a także z innych, np. ułaskawienia Jana Śpiewaka czy Mariusza Kamińskiego) jest ogólniejsza.

Zachowanie w Konstytucji prawa łaski było błędem. Jest to archaiczna instytucja, właściwa ustrojom z innej epoki, ciało obce w państwie demokratycznym, opartym na zasadzie podziału władz.

Nie po to organizujemy skomplikowany i kosztowny system wymiaru sprawiedliwości, z jego ogromną liczbą zasad, wielokrotną kontrolą poszczególnych decyzji, dbałością o jawność i transparentność, żeby na końcu jedna osoba bez żadnych merytorycznych kompetencji mogła dowolnie, z niczego się nie tłumacząc, zmieniać prawomocne już decyzje. Angażujemy w proces karny potężne środki publiczne, pracę wielu osób w postępowaniach trwających niekiedy bardzo długo.

• Najpierw prokurator uzasadnia akt oskarżenia.
• Potem sądy kolejnych instancji uzasadniają swoje wyroki wedle rygorystycznych zasad.
• Wszystko po to, aby sprawca przestępstwa otrzymał karę, która czegoś go nauczy, a jego ofiara otrzymała jakieś – choćby symboliczne – naprawienie krzywdy.
• A potem prezydent stwierdza, że jednak nie, bo uważam, że nie.

To nie jest standard demokratycznego państwa prawa. Gdybym miał wskazać jeden, fundamentalny błąd Konstytucji z 1997 roku to – przynajmniej jeśli chodzi o jej normatywną część – byłby to właśnie art. 139 Konstytucji.

Wpis pochodzi ze strony prowadzonej przez dr Jacka Dudę: Populizm po Polsku na Facebooku.

Foto: Piotr Malec & KIPK

Artykuł Tak, Prezydent ułaskawił gwałciciela i pedofila. Absurdy populizmu obnażone pochodzi z serwisu Karne24.com.

Nie chcąc być gołosłownym, warto chociażby wskazać, że według projektodawców okolicznością łagodzącą odpowiedzialność karną z art. 53 par. 2b pkt 7 k.k. ma być „skuteczne skłonienie osób współdziałających do odstąpienia od czynu zabronionego”. Twórcy projektu nie dostrzegli jednak, że obecny art. 23 § 1 k.k. stanowi, że „Nie podlega karze współdziałający, który dobrowolnie zapobiegł dokonaniu czynu zabronionego”. Co istotne – projektodawcy (na szczęście) nie proponują usunięcia tego przepisu.

Konsekwencją wprowadzenia projektowanej regulacji do systemu byłoby więc to, że z jednej skuteczne skłonienie przez współdziałającego innych osób do rezygnacji z popełnienia czynu zabronionego byłoby okolicznością wyłączającą odpowiedzialność karną, jednocześnie zaś – czynnikiem łagodzącą tą odpowiedzialność. Są to kierunki, których pogodzić ze sobą niepodobna.

Nadto projektodawcy proponują wprowadzenie do systemu art. 57b k.k., stanowiącego, że „Skazując za przestępstwo określone w art. 12 § 1 sąd wymierza karę przewidzianą za przypisane sprawcy przestępstwo w wysokości od dolnej granicy zagrożenia zwiększonego o połowę do podwójnej wysokości górnej granicy ustawowego zagrożenia”.  Podobne rozwiązanie znane było Kodeksowi karnemu z 1969 r. Trudno zrozumieć, jakie przekonujące racje mogą przemawiać za zasadnością wprowadzenia takiej regulacji. Jej uchwalenie doprowadziłoby bowiem np. do tego, że jeśli złodziej z góry założy, że przez dwa dni ukradnie swemu sąsiadowi kwotę po 500 zł, i swój plan zrealizuje (czyli ukradnie razem 1000 zł), wówczas będzie mu groziła kara pozbawienia wolności do lat 10. Jeśli natomiast ten sam złodziej z góry założy, że jednorazowo ukradnie sąsiadowi kwotę 90.000 zł, po czym swe zamierzenie wcieli w życie, wówczas maksymalne zagrożenie karą będzie wynosić 5 lat. Pokazuje to, że proponowany przepis może prowadzić do pojawienia się trudnych do zaakceptowania z punktu widzenia aksjologicznego konsekwencji.

Wspomniany projekt dotknięty jest jeszcze innymi wadami. Ich szczegółowe wykazanie wymagałoby jednak sporządzenia szerszego opracowania.

Doktor Szymon Tarapata jest pracownikiem Katedry Prawa Karnego Materialnego Uniwersytetu Wrocławskiego oraz ekspertem Krakowskiego Instytutu Prawa Karnego.

Foto: KIPK/Piotr Malec

Artykuł Pod pretekstem walki z pedofilią przepycha się legislacyjny bubel pochodzi z serwisu Karne24.com.