Trochę krokusowej historii

Wszyscy jesteśmy konstytucjonalistami, przez cały rok znamy się na piłce nożnej (zimą na skokach narciarskich – latem na siatkówce), polityce, kościele i historii. Przypomnę tylko, że zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Oświaty z dnia 29 sierpnia 1946 r. wydana w porozumieniu z Ministrem Rolnictwa i Reform Rolnych i Ministrem Leśnictwa w sprawie wprowadzenia gatunkowej ochrony roślin wydane na mocy art. 8 ustawy z 10 marca 1934 r. o ochronie przyrody (Dz.U. Nr 70, poz. 384), szafran (krokusem zwany) objęty był ochroną całkowitą. Rozporządzenie to weszło w życie 20 grudnia 1946 r. W kolejnych rozporządzeniach ministrów wydawanych na podstawie odpowiedników ustawy o ochronie przyrody: z 28 lutego 1957 r., z 30 kwietnia 1983 r., z 6 kwietnia 1995 r., z 9 lipca 2004 r. oraz z 5 stycznia 2012 r. utrzymano ochronę całkowitą ministrowie się zmieniali, a krokus nadal był pod całkowitą ochroną.

Krokus objęty jest ochroną częściową

Aktualnie Krokus podlega ochronie między innymi na podstawie przepisów wykonawczych wydanych w stosunku do ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1614, ze zm.) Na mocy obowiązującego Rozporządzenia Ministra Środowiska z 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin (Dz.U. poz. 1409), które weszło w życie 17 października 2014 r. szafran spiski oznaczony został w załączniku nr 2, a zatem w wykazie gatunków roślin objętych ochroną częściową. Wymieniono go pod pozycją nr 213. Gromada Nasienne, rodzina Kosaćcowate (Iridaceae) szafran spiski (Crocus scepusiensis).

Rodzina krokusów pochłaniająca szyszkę (fot. P. Czarnecki)

Jeśli krokus występuje na dzikim obszarze nie jest dopuszczalne jego: umyślne niszczenie, umyślne zrywanie lub uszkadzania; niszczenie siedlisk; pozyskiwanie lub zbieranie, przetrzymywanie lub posiadanie okazów; zbywanie, oferowanie do sprzedaży, wymiana, darowizna lub transport okazów; wwożenie z zagranicy lub wywożenia poza granicę państwa; umyślne przemieszczanie w środowisku przyrodniczym; umyślne wprowadzanie do środowiska przyrodniczego. Naruszyć zatem przepis umyślnie (chcąc lub godząc się na wskazane czynności) jest łatwo.

KROKUS I SZAFRAN SPISKI TO SYNONIMY

Jeśli krokus występuje poza dzikim obszarem (np. w ogródku) wówczas wprowadza się jedynie zakaz umyślnego wprowadzania do środowiska przyrodniczego. Macie zatem duże pole do zabawy, zbierajcie, fotografujcie, ale też nie niszczcie kwiatów.

Co grozi za zerwanie krokusa?
Nie chcę używać prawniczej odpowiedzi: „To zależy”. Pomijając niuanse czy też różne warianty zniszczenia krokusa, można popełnić wykroczenie z art. 144 § 1 KW. W tym przypadku jeśli w miejscu publicznym zasadzono krokusy (np. na bulwarach wiślanych w Krakowie) to wówczas możesz popełnić wykroczenie, które podlega karze grzywny do 1000 złotych albo karze nagany. Podobnie gdybyś nie dopilnował zwierzęcia swojego ukochanego (piesieła, koteła, owieczki, kucyka lub zajączka wielkanocnego – wyliczenie nie ma charakteru enumeratywnego), wówczas grozi Ci podobna sankcja. Zostawmy jednak przepisy ogólne i przejdźmy do ustaw szczególnych.

Art. 144 § 1. KW „Kto na terenach przeznaczonych do użytku publicznego niszczy lub uszkadza roślinność  (…) podlega karze grzywny do 1000 złotych albo karze nagany.

Interesuje nas bowiem przede wszystkim zerwanie krokusa w parku narodowym (popularne wycieczki Polaków do doliny Chochołowskiej lub Kościeliskiej, droga pod Reglami, Kalatówki albo w okolicach szlaku na Sarnią Skałę). Oczywiście miejsc jest więcej, możecie krokusy znaleźć w Gorcach, Beskidach i innych przepięknych górach, choć w znacznie mniejszej ilości.

Na mocy art. 127 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (dalej Ustawa) kto umyślnie: narusza zakazy obowiązujące w: parkach narodowych, rezerwatach przyrody, parkach krajobrazowych, obszarach chronionego krajobrazu, obszarach Natura 2000, podlega karze aresztu albo grzywny. Stosownie zatem do ogólnych przepisów Kodeksu wykroczeń, kara aresztu trwa najkrócej 5 do 30 dni natomiast grzywnę wymierza się w wysokości od 20 do 5000 złotych. Rzeczywiście zagrożenie jest znaczne.

Rodzina krokusów (od góry: brat, trzy siostry nieczechowskie oraz ojciec, mama niestety zdeptana przez wandali) fot. P. Czarnecki

Kara zatem nie można orzec równocześnie (kumulatywnie) lecz należy wybrać jedną z nich (alternatywnie). Wyjątkowo jednak, gdyby jednak wykroczenie zostało popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowej a wymierzono karę aresztu, orzeka się obok tej kary również grzywnę, chyba że orzeczenie grzywny nie byłoby celowe. Wysokość grzywny zależy od dochodów sprawcy, jego stanu majątkowego oraz możliwości zarobkowych. Należy ją zatem orzec w takich granicach, aby sprawca odczuł dolegliwość, a w przyszłości nie dopuszczał się podobnych zachowań. Uważajcie zatem na dzieciaki, na zwierzaki i na siebie samych – tak aby nie podeptać małopolskich kwiatuszków.

Niekiedy jednak przestępstwo

Nie mam wcale na myśli odpowiedzialności za przestępstwo z art. 181 § 1. KK  (zniszczenie w świecie roślinnym). Jednakże stosownie do art. 127a. Ustawy: „Kto, wbrew przepisom ustawy, wchodzi w posiadanie okazów roślin, zwierząt, grzybów objętych ochroną gatunkową w liczbie większej niż nieznaczna, w takich warunkach lub w taki sposób, że ma to wpływ na zachowanie właściwego stanu ochrony gatunku, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5”. W tym przypadku możliwa jest również do orzeczenia grzywna na podstawie art. 37a KK w wymiarze od 10 do 540 stawek dziennych (min. 10 zł -maksymalnie 2000 zł) lub też kara ograniczenia wolności w wymiarze od 1 miesiąca do 2 lat.Oczywiście są to kary maksymalne, bowiem sąd w zależności od okoliczności konkretnego przypadku może nadzwyczajnie złagodzić karę a nawet odstąpić od jej wymierzenia i orzec środek karny. Przy zniszczeniu niewielkiej ilości krokusów możliwe jest umorzenie postępowania karnego z uwagi na znikomu stopień społecznej szkodliwości (art. 17 § 1 pkt KPK).

art. 181. § 1. KK „Kto powoduje zniszczenie w świecie roślinnym lub zwierzęcym w znacznych rozmiarach,podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5”.

Na szczęście jeśli nieostrożnie obchodziłeś się z krokusami w nieznacznej ilości, to wówczas na podstawie art. 97 § 1 KPW funkcjonariusz uprawniony do nakładania grzywny w drodze mandatu karnego, w wypadku schwytania Cię na gorącym uczynku lub bezpośrednio po popełnieniu wykroczenia może za twoją zgodą nałożyć za zniszczenie krokusa mandat w wysokości od 20 zł – 500 zł. Jeśli przyjmiesz mandat wówczas pozostanie jedynie zapłacić mandat i nie będzie postępowania przed sądem. Jeśli natomiast odmówisz przyjęcia mandatu taki funkcjonariusz skieruje sprawę do sądu na zasadach ogólnych.

Autor przemierzający rzeki (temp. 5 C) w poszukiwaniu krokusów (fot. Turysta nieznany)

Co więcej w razie ukarania za to wykroczenie określone w art. 127 lub 131 w razie skazania za przestępstwo określone w art. 127a, art. 128 albo w art. 128a sąd może orzec: przepadek przedmiotów służących do popełnienia wykroczenia lub przestępstwa oraz przedmiotów, roślin, zwierząt lub grzybów pochodzących z wykroczenia lub przestępstwa, chociażby nie stanowiły własności sprawcy lub obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego, a jeśli obowiązek taki nie byłby wykonalny – nawiązkę do wysokości 10 000 złotych na rzecz organizacji społecznej działającej w zakresie ochrony przyrody lub właściwego, ze względu na miejsce popełnienia wykroczenia lub przestępstwa, wojewódzkiego funduszu ochrony środowiska i gospodarki wodnej.

Może być zatem nieciekawie, jeśli krokusika umyślnie zerwiecie lub zadeptacie. Na pocieszenie dodam, że wpływy z tytułu nawiązek orzeczonych wobec sprawców skazanych za wykroczenia przeciwko środowisku zasilają budżet Parku Narodowego. Ostatnio zresztą w Dolinie Chochołowskiej są specjalne strefy dla miłośników tych przepięknych kwiatów. Krokusy można zatem fotografować, ale najlepiej robić to ze szlaków. Na stronie TPN opublikowano nawet specjalny kodeks miłośnika krokusów, a jak wiadomo kodeks święta rzecz.

Marsz do sądu

Dyrektor parku narodowego ma prawo prowadzenia postępowań w sprawach o wykroczenia z zakresu ochrony przyrody. może takće brać udział w postępowaniach przed sądami w charakterze oskarżyciela publicznego i wnosić środki

Kodeks miłośnika krokusów (Źródło: www.tpn.pl)

odwoławcze od postanowień i orzeczeń tych sądów w sprawach o wykroczenia z zakresu ochrony przyrody. Do wykonywania tych czynności dyrektor parku narodowego może upoważnić funkcjonariusza Straży Parku.

W zależności czy popełniłeś przestępstwo czy wykroczenie możesz podlegać odpowiedzialności na podstawie przepisów Kodeksu karnego lub Kodeksu wykroczeń, a zatem KPW oraz KPK. Z reguły zatem czym będziesz odpowiadał przed sądem rejonowym właściwym dla miejsca w popełnienia wykroczenia lub przestępstwa (w składzie 1 sędziego). Co do zasady jeśli sąd wyda wyrok, będziesz mógł złożyć apelację, którą rozpozna sąd okręgowy (również w składzie 1 sędziego).

Krokus też człowiek. Jeśli widzisz sprawcę zabójstwa krokusa – reaguj

Należy pamiętać, że funkcjonariusz Straży Parku przy wykonywaniu zadań ma prawo do: legitymowania osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa lub wykroczenia oraz świadków przestępstwa lub wykroczenia, w celu ustalenia ich tożsamości czy nawet przeglądania zawartości bagaży w razie zaistnienia uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa lub wykroczenia. Nie warto zatem utrudniać funkcjonariuszom pracy, bowiem może się to faktycznie jeszcze gorzej skończyć. Pilnuj się zatem, ale też pilnuj innych. Jeśli widzisz osoby łamiące przepisy zwróć im uwagę, reaguj. W ten sposób wszyscy będziemy się dłużej cieszyć fioletowymi dywanami!

Życie bez krokusa?

Krokus miejski na Kazimierzu (fot. P.Czarnecki)

Co to za życie!. Lubisz krokusy a nie można ich przecież zrywać. Co zatem robić? W żadnym wypadku nie działa tu chińska zasada, „如果不允許某些東西，你真的想要它，你可以” (co w bardzo dowolnym tłumaczeniu oznacza „że jeśli czegoś nie wolno, a bardzo się chce to można”.) Zwyczajnie zasadź sobie krokusa w doniczce, to naprawdę nie jest takie trudne. Gatunków jest co niemiara, możesz zasadzić je jesienią, możesz zasadzić na wiosnę. Wystarczy nasiona wysiać jak najwcześniej. Koszt niewielki (cebulka kosztuje 0,15 zł za sztukę). Cebulka krokusa powinna zostać zasadzona w doniczce 10-15 cm  i wócwczas wyrośnie na 8-10 cm (wysokość zatem taka jak część ogólna Komentarza krakowskiego, Warszawa 2016). Krokusy lubią wilgotne podłoże, ale nie przesadzajcie z wodą, bo będziecie musieli spieszyć bo szybko przejdą z żywego organizmu w stan a contrario.

jeśli jednak jesteś beztalenciem ogrodowym, sugerujemy zakupić gotowe kwiatki. Dam Ci jednak radę, zakupuj tylko kwiatki nierozwinięte, a doniczkę umieść w chłodnym kącie lekko przyciemnionym. Tak mówią internety i ja im wierzę, ale możesz spróbować samodzielnie zmodyfikować hodowlę, przy czym napisz, czy nie doszło do żadnej katastrofy.

Jeśli zatem chcesz uniknąć problemów przy podziwianiu krokusów (nie sądzimy bowiem, abyś był umyślnym sprawcą wykroczeń przeciwko krokusom, zapoznaj się koniecznie z tym tekstem (co też uczyniłeś/łaś) lub weź na spacer kodeks karny lub karnistę. Zamiast zatem maszerować do sądu, pędź na krokusy. Nie życzę połamiania płatków.

Artykuł Hokus pokus daj mi krokus! pochodzi z serwisu Karne24.com.

Wyrok Sądu Okręgowego (sygn. akt: V Ka 557/ 17) zapadł w sprawie pracownika łódzkiego zakładu poligraficznego, który odmówił wyprodukowania banneru dla Fundacji LGBT Business Forum, powołując się na swoją niechęć do promocji ruchów LGBT, a także na naukę Kościoła katolickiego, Biblię i moralność, które w jego przekonaniu, stały na przeszkodzie realizacji zamówienia. Sąd Okręgowy utrzymał w mocy wyrok, na mocy którego sąd pierwszej instancji skazał drukarza za wykroczenie określone w art. 138 k.w. oraz odstąpił od wymierzenia mu kary.

„Zobowiązanie do świadczenia”

Jak wskazuje dr Jan Kulesza, art. 138 k.w. nie jest instrumentem wymuszającym spełnianie świadczeń z ważnych umów cywilnoprawnych i w rezultacie znamię „zobowiązania” do świadczenia należy wykładać autonomicznie w stosunku do konstrukcji cywilistycznych. Kluczowym punktem jest odmowa zawarcia umowy, a więc moment poprzedzający powstanie zobowiązania w rozumieniu cywilnoprawnym.

„Należy przyznać rację Sądowi, że dla realizacji znamion wykroczenia z art. 138 k.w. nie jest konieczne uprzednie zawarcie umowy (…). artykuł ten nie stanowi normy sankcjonującej mającej zagwarantować realizację zasady pacta sunt servanda ” – zauważa glosator.

Ta wykładnia znajduje silne wsparcie w doktrynie, która w tej kwestii jest praktycznie jednomyślna. Autor powołuje się przy tym miedzy innymi na A. Michalską-Warias, według której art. 138 k.w. służy „zwalczaniu zapewne dość rzadkich przypadków złośliwego, mającego na celu np. poniżenie czy szykanowanie konsumenta, odmawiania świadczenia usług”, gdyż „zasadą jest, że prowadzący działalność danego typu (szczególnie w lokalu dostępnym dla każdego) powinien świadczyć usługi każdemu, kto gotów będzie zapłacić za nie umówioną cenę”.

Taką też wykładnię przyjął w swoim orzeczeniu Sąd Okręgowy w Łodzi. Jak zauważa autor, przyjęcie przeciwnego rozumowania prowadziłoby do nieuzasadnionego zawężenia zastosowania art. 138 k.w.

Prokonstytucyjna wykładnia art. 138 k.w.

W swojej glosie dr Kulesza porusza również problem wykładni pojęcia „uzasadnione przyczyny”, które stanowią podstawę do odmowy wykonania usługi. Wskazuje, iż nie może być ona oderwana od Konstytucji RP, a w szczególności jej art. 32 ust 2 statuującego zasadę niedyskryminacji.

Zasada ta stanowi bowiem szczególny wyraz zasady równości, która jest istotnym elementem systemu prawnego i równocześnie gwarancją istnienia demokratycznego państwa prawnego. Co więcej, jej naruszenie może bezpośrednio naruszać godność jednostki. Konsekwentnie, zakaz dyskryminacji, funkcjonujący zarówno w stosunkach wertykalnych jak i horyzontalnych, stanowi ograniczenie dla innych praw i wolności konstytucyjnych w tym wolności działalności gospodarczej oraz wolności sumienia i wyznania na które powoływał się obwiniony drukarz, a które, jak wskazuje autor, nie są absolutne. Ściganiu właśnie takich aktów dyskryminacji służy art. 138 k.w.

„Korzystanie z wolności gospodarczej i wolności kontraktowania nie może prowadzić do dyskryminacji potencjalnych kontrahentów z jakiejkolwiek przyczyny. Podobnie korzystanie z wolności sumienia i wyznania nie może łączyć się z dyskryminacją innych podmiotów” – przypomina dr Kulesza.

Warto podkreślić, iż art. 138 k.k. chroni nie tylko osoby fizyczne, ale również wszystkie inne podmioty występujące w obrocie gospodarczym. Glosator wskazuje, iż także w tym zakresie przepis ten wymaga wykładni odwołującej się do „zawartości aksjologicznej i normatywnej” ustawy zasadniczej, na gruncie której, zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, pojęcie konsumenta obejmuje zarówno osoby fizyczne, jak i prawne.

Dr Jan Kulesza – adiunkt w Zakładzie Nauki o Przestępstwie Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego.

Glosa ukazała się w miesięczniku „Państwo i Prawo” nr 1/2018.

Artykuł J. Kulesza w PiP: glosa do sprawy drukarza odmawiającego świadczenia fundacji LGBT pochodzi z serwisu Karne24.com.

Przedstawiciel łódzkiej Policji stwierdza, że nie ma podstawy prawnej do ścigania kierowców za ochlapanie pieszego i takie zachowanie co najwyżej mogłoby zostać uznane za stworzenie zagrożenia w ruchu drogowym (wykroczenie).

Ripostuje adwokat wskazując, że możemy mieć tu do czynienia z przestępstwem zniszczenia mienia (art. 288 Kodeksu karnego).

Art. 288 § 1 k.k. stanowi: „Kto cudzą rzecz niszczy, uszkadza lub czyni niezdatną do użytku, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5”. Jak widać treść tego przepisu jest stosunkowo ogólna, nie ma więc żadnych przeszkód przed zakwalifikowaniem za jego pomocą zachowania polegającego na ochlapaniu pieszego prowadzonym przez siebie pojazdem.

Aby ukarać kierowcę, muszą zostać spełnione m.in. dwa warunki: umyślność działania oraz wartość szkody wynosząca co najmniej 1/4 minimalnego wynagrodzenia.

Mniejsza wartość szkody pozwala na ukaranie kierowcy jedynie za wykroczenie z art. 124 k.w. (zniszczenie rzeczy jest tzw. typem przepołowionym).

Jeśli chodzi o umyślność sprawcy należy podkreślić, że nie musi on działać celowo. Wystarczy, że godzi się na to, że prowadząc pojazd w określony sposób może zniszczyć np. ubranie pieszego. Oznacza to, że zbliżając się np. do dużej kałuży kierujący ma świadomość, że bardzo prawdopodobne jest ochlapanie i zniszczenie lub uszkodzenie rzeczy pieszego, i w tej sytuacji nie robi on niczego, by tego uniknąć (nie zwalnia, nie próbuje ominąć kałuży itp.).

Może się zdarzyć, że kierowca nie będzie w stanie uniknąć wjechania w głęboką kałużę, a wówczas nie będzie mógł odpowiadać karnie.

Przykładowo: kałuża była niewidoczna, nie było przewidywalne, że jest ona głęboka, nie dało się jej ominąć bądź zahamowanie stwarzałoby w danych okolicznościach niebezpieczeństwo wypadku.

Zupełnie inną kwestią jest możliwość wykrycia sprawcy. Jak czytamy w materiale portalu tvn24.pl, jest to niezwykle trudne.

Foto: pixabay.com

Artykuł Ochlapanie pieszego przez przejeżdżający pojazd może być przestępstwem pochodzi z serwisu Karne24.com.

W czasie majowego weekendu mamy świąt w nadmiarze, wiadomo bowiem, że jako naród uwielbiamy świętować. Nowa, świecka tradycja – nowa, bowiem dopiero od 10 kwietnia 2004 r. Wtedy bowiem weszła w życie przepisy zmieniające ustawę z 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych (Dz.U. nr 7, poz. 18). Wskazany akt normatywny stanowi swoistą „konstytucję symboli narodowych”,

Ustawa wymienia i określa poszczególne symbole RP, takie jak orzeł biały, biało-czerwone barwy i hymn polski. Warto mieć na uwadze, że art. 1 ust. 2 tej ustawy nakazuje otaczać symbole narodowe szacunkiem.

„Otaczanie tych symboli czcią i szacunkiem jest prawem i obowiązkiem każdego obywatela Rzeczypospolitej Polskiej oraz wszystkich organów państwowych, instytucji i organizacji”. Ważna rzecz!

Skąd to święto?

Droga – jak to zazwyczaj na polskim podwórku legislacyjnym – była wyboista. W poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej z 15 października 2003 r. (druk sejmowy IV kadencji nr 2149) zaproponowano szereg zmian, z których kluczową było ustanowienie dnia 2 maja „Dniem Flagi Rzeczypospolitej Polskiej” i przyjęcie rozwiązania, w myśl którego: „Każdy ma prawo używać barw Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności w celu podkreślenia znaczenia uroczystości, świąt lub innych wydarzeń”.

Argumentowano, że taka regulacja jest konieczna, ponieważ wiedza o prawie do korzystania z symboli narodowych takich jak flaga, barwy narodowe i czy godło jest znikoma zarówno w szkołach jak też w mediach, a ponadto „obecny stan prawny zakazuje obywatelom używania flagi państwowej poza dniami świąt państwowych”.

Dodatkowo podnoszono, że „dzień Flagi obchodzony byłby bez patosu, ale w duchu patriotycznym, w przededniu Święta 3 Maja (…). Wybór 2 maja na Dzień Flagi Rzeczypospolitej Polskiej nie jest przypadkowy, gdyż jest to ten moment, w którym Polakom towarzyszą refleksje o szczytnych kartach historii Polski. Jest to także Światowy Dzień Polonii. Podobnie jak w wielu krajach, m.in. w Szwecji i USA, chcielibyśmy, aby Dzień Flagi obchodzony był w Polsce radośnie, na piknikach i festynach, aczkolwiek w sposób przypominający o szacunku i czci dla symboli narodowych. Drugim ważnym aspektem nowelizacji powołanej wyżej ustawy jest unormowanie stanu prawnego w taki sposób, aby możliwe było używanie flagi narodowej nie tylko w czasie świąt państwowych i w określonych przepisami sytuacjach, ale w każdy dzień roku, z zachowaniem należytej czci i szacunku”.

Przytoczona treść uzasadnienia rzuca światło na charakter dzisiejszego święta.

A może jednak bez świętowania?

W poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej z 12 listopada 2003 r. (druk sejmowy IV kadencji nr 2308) kluczowa była likwidacja przepisu, który wymieniał wszystkie podmioty uprawnione do wywieszania flagi (wyliczenie enumeratywne).

Proponowano rozwiązanie, w myśl którego „flagę państwową RP mają prawo wywieszać wszyscy obywatele polscy oraz mieszkający na terenie RP cudzoziemcy”.

Argumentowano, że aktualnie obywatele polscy nie mogą wywieszać flag przed swoimi domami, a przecież jak wskazywano w uzasadnienie wywieszanie flagi które „stanowią element identyfikacji społeczeństwa z państwem oraz prezentuje dumę narodową. Obecnie obowiązujące przepisy są pod tym względem również zupełnie nieprzystające do rzeczywistości, gdzie duża część Polaków wywiesza flagi narodowe na swoich domach i z okien swych mieszkań. Przepisy te pochodzą z okresu głębokiego komunizmu, gdy zwalczano wywieszanie flag narodowych przez obywateli podczas nieuznawanych przez władzę ludową świąt narodowych”.

Ostatecznie zdecydowano połączyć oba projekty ustaw, przy czym warto nadmienić, że ówczesna Rada Ministrów sprzeciwiła się w swoim stanowisku z 21 stycznia 2004 r. ustanowieniu szczególnego dnia flagi państwowej. Ostatecznie jednak uchwalono nowelizację ustawy z dnia 20 lutego 2004 r. o zmianie ustawy o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. nr 49, poz. 467), z kluczowym art. 6a:

„Ustanawia się dzień 2 maja Dniem Flagi Rzeczypospolitej Polskiej”.

Co to flaga?

Parafrazując znaną definicję w pierwszej polskiej encyklopedii powszechnej, również w odniesieniu do flagi moglibyśmy powiedzieć: flaga jaka jest – każdy widzi. To nie tylko obowiązkowy atrybut w rękach każdego kibica reprezentacji Polski, ale także symbol jednoczący na co dzień skłóconych Polaków – symbol, który znamy od najmłodszych lat, który umiemy narysować, rozpoznać, którego prawie na pewno nie pomylimy z żadnym innym (no może czasem z flagą Indonezji, Monako czy Grenlandii).

Dociekliwym i lubującym się w datach możemy nadmienić, że biało-czerwone kolory jako barwy państwowe wprowadził sejm w czasie powstania listopadowego, a ściślej w dniu 7 lutego 1831 r. Poszczególne regulacje z lat 1919 r., 1921 r. 1927 r. czy w 1955 r. w sposób mniej lub bardziej zauważalny zmieniły regulację ustawową. Aktualnie obowiązujące przepisy dookreślają w art. 6 ust. 1, czym jest flaga narodowa.

„Flagą państwową Rzeczypospolitej Polskiej jest prostokątny płat tkaniny o barwach Rzeczypospolitej Polskiej, umieszczony na maszcie”.

Flagą państwową jest również flaga z umieszczonym pośrodku białego pasa godłem Rzeczypospolitej Polskiej (art. 6 ust. 2). Niewiele zatem o samej fladze, poza ramowo określonymi barwami.

Flaga fladze nierówna

Wiemy zatem, jak wygląda flaga – znamy wszyscy hymn Polski, ale czy wiemy, jaki flaga dokładnie ma kolor i jakich jest rozmiarów? Okazuje się, że ustawa w tym zakresie jest niezmiernie lakoniczna. Art. 4 ust. 1 obowiązującej ustawy określa wygląd flagi.

„Barwami RP są kolory biały i czerwony, ułożone w dwóch poziomych, równoległych pasach tej samej szerokości, z których górny jest koloru białego, a dolny koloru czerwonego”.

Z kolei w myśl art. 4 ust. 2 ustawy: „Przy umieszczaniu barw Rzeczypospolitej Polskiej w układzie pionowym kolor biały umieszcza się po lewej stronie płaszczyzny oglądanej z przodu”.

Jeśli chodzi o proporcje, to sprawa jest prosta, bowiem w załączniku nr 3 do ustawy określono, że stosunek szerokości flagi do jej długości wynosi 5:8, natomiast w przypadku flagi z godłem stosunek wysokości godła do szerokości flagi – 2:5. Warto dodać, że w odpowiedniku aktualnej ustawy z 1955 r. tj. w dekrecie z 7 grudnia 1955 r. o godle i barwach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz o pieczęciach państwowych. (Dz.U. nr 47, poz. 314) stosunek szerokości flagi do jej długości wynosił 3:8.

Z wymiarami flagi sprawa jest zatem prosta, znaczenie trudniej jest z kolorami. Wymogi barw określa załącznik numer 2 do ustawy.

„Współrzędne trójchromatyczne barw x, y, ich składowa Y oraz dopuszczalna różnica barwy Δ E w przestrzeni barw CIE 1976 (L* u* v*) ustalona według wzoru CIELUV przy iluminacie C i geometrii pomiarowej d/0”.

Kiedy zapytamy ekspertów z zakresu informatyki i poligrafii (uczyniłem to wczoraj na grillu ;-)), to dowiemy się, że wskazana definicja kolorów jest archaiczna. Zastosowanie się do tych wymogów powoduje, że nasz „biały” jawi się różnymi odcieniami szarości, a „czerwony” wpada w bordowy. Wskaźniki bieli i czerwieni dobierano bowiem na płótnie, natomiast po przeniesieniu na tkaninę lub papier pierwotne kolory wyglądają nieznacznie odmiennie.

Eksperci są zgodni, że znacznie lepszym rozwiązaniem byłoby określenie barw przy pomocy modelu RGB (red-green-blue) lub CMYK (cyjan-magenta-yellow-black), a najlepiej w obu tych systemach równocześnie.

Ciekawostką jest fakt, że ustawodawca określił kolor jako czerwony, aczkolwiek już w 1921 r. doprecyzował, że chodzi o czerwony w odcieniu karmazynu.

Z kolei w ustawie z 1927 r. i w dekrecie z 1955 r. zapisał, że odcieniem czerwonego jest cynober. Malarze i miłośniczki szminek wiedzą, w czym rzecz. Zobacz porównanie kolorów flagi z załącznika i z art. 6 ustawy na ciekawej stronie www.

Uważaj z wieszaniem flagi

Ustawa w art. 5 ust. 2 stanowi, że „każdy ma prawo używać barw Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności w celu podkreślenia znaczenia uroczystości, świąt lub innych wydarzeń, z uwzględnieniem art. 1 ust. 2″, a z kolei w art. 7 ust. 3 stwierdzono, że „flagę państwową Rzeczypospolitej Polskiej zaleca się podnosić lub umieszczać na budynkach mieszkalnych lub przed budynkami mieszkalnymi oraz na budynkach lub przed budynkami, w których prowadzi się działalność gospodarczą lub w innych miejscach niż wymienione w art. 7 ust. 1 i 2 (budynki urzędowe – uwaga PC) – z okazji świąt i rocznic państwowych oraz innych uroczystości o zasięgu państwowym lub lokalnym, z uwzględnieniem art. 1 ust. 2 (z należytą czcią i szacunkiem – uwaga PC)”.Takim przypadkiem może być chociażby uczestnictwo w pielgrzymce, zawodach sportowych czy choćby na konferencji naukowej.

Nie ma obowiązku wywieszania flagi, ale też nie powinna ona wisieć przed budynkiem lub na posesji cały czas. Wydaje się, że przepisy zabraniają zawieszania flagi w zwykły dzień powszedni.

Nie ma natomiast przeszkód, aby flagę powiesić na przykład w mieszkaniu, choć już paradowanie z nią po ulicy dzień w dzień może być już kontrowersyjne. Nie wolno flagi wykorzystywać na przedmiotach przeznaczonych do obrotu handlowego. Nie ma przeszkód, aby umieścić symbol flagi w formie znaku graficznego na przedmiotach przeznaczonych do obrotu handlowego godła lub barw Rzeczypospolitej Polskiej w formie stylizowanej lub artystycznie przetworzonej.

Możliwych zachowań wyczerpujących znamiona występku można wyobrazić sobie bez liku, przy czym wydaje się, że nie narusza ustawy zawieszenie flagi w barwach nieznacznie odmiennych od tych ustawowych, flagi niewyprasowanej czy nieznacznie poplamionej. Zachowania te powinny być oceniane z perspektywy intencji sprawcy (tzw. strony podmiotowej).

Jaka kara za lekceważenie flagi?

Mam nadzieję, że dzielnie dobrnęliście do końcówki opracowania, przyszedł zatem czas na prawo karne. Omawiana ustawa nie zawiera przepisów prawa karnego (i to się chwali). Tym niemniej warto mieć na uwadze, że w Kodeksie wykroczeń i Kodeksie karnym obowiązują dwa przepisy, które bezpośrednio dotyczą ochrony flagi państwowej. Zgodnie z art. 49 § 1 k.w.: „Kto w miejscu publicznym demonstracyjnie okazuje lekceważenie Narodowi Polskiemu, Rzeczypospolitej Polskiej lub jej konstytucyjnym organom, podlega karze aresztu albo grzywny”. Przepis ten nie dotyczy flagi, bowiem kluczowy jest jego paragraf drugi.

Art. 49 § 2 k.w.: Tej samej karze podlega, kto narusza przepisy o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej.

Sprawca musi mieć zamiar naruszenia przepisów wskazanej ustawy i musi w miejscu publicznym naruszyć te przepisy, przy czym ustawa nie wymaga zniszczenie flagi, lecz wystarczające jest okazanie umyślnego lub nieumyślnego jej lekceważenia.

Niekiedy rozgraniczenie wykroczenia z art. 49 § 2 k.w. od występku z art. 137 § 1 k.k. może być problematyczne ze względu na podobny sposób działania sprawcy, mimo odmiennej strony podmiotowej czy też okoliczności modalnych. W praktyce wykroczeniami będą naruszenia przepisów regulujących zawieszenia flagi dokonywane przez odpowiedzialne za to osoby lub też incydentalne przypadki naruszenia przepisów ze względu na niższy niż w art. 137 § 1 k.k. stopień społecznej szkodliwości.

W wypadku wielokrotnego naruszenia przepisów cytowanej ustawy możecie popełnić wykroczenie zagrożone karą aresztu (od 5-30 dni) lub też grzywną (od 20-5000 zł). Sprawca może zostać ukarany mandatem (do 500 zł), a w przeciwnym wypadku sprawa będzie rozpoznawana przed sądem rejonowym.

Kodeksem karnym w sprawcę

Niewłaściwy sposób postępowania z flagą może stanowić również przestępstwo przeciwko interesom Rzeczypospolitej Polskiej, ale także przeciwko dobro osobistym i uczuciom osób, dla których flaga jest ważnym symbolem. Ważny jest art. 137 § 1 k.k.

„Kto publicznie znieważa, niszczy, uszkadza lub usuwa godło, sztandar, chorągiew, banderę, flagę lub inny znak państwowy, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku”.

Stosownie do art. 137 § 2 k.k., „tej samej karze podlega, kto na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej znieważa, niszczy, uszkadza lub usuwa godło, sztandar, chorągiew, banderę, flagę lub inny znak państwa obcego, wystawione publicznie przez przedstawicielstwo tego państwa lub na zarządzenie polskiego organu władzy”.

Należy podkreślić, że w przypadku wieloodmianowego przestępstwa z art. 137 § 1 k.k. sprawca ma działać „publicznie”, zatem w przestrzeni ogólnodostępnej, która może być widoczna dla dużej grupy osób. Przestępstwo jest zatem powszechne z działania, z reguły materialne i popełniane z zamiarem bezpośrednim. Działanie sprawcy musi być intencjonalne, to znaczy musi mieć on zamiar znieważenia flagi, co oznacza wyrażenie lekceważenia, pogardy i ośmieszenia dla polskiej flagi.

Pomijając okoliczności konkretnego przypadku czy wskazania z art. 37b k.k., liczba stawek grzywny za ten czyn wynosi 10, zaś maksymalna to 540; przy czym nie może być niższa od 10 złotych, ani też przekraczać 2 tysięcy zł. Kara ograniczenia wolności może zostać orzeczona w wymiarze od miesiąca do 2 lat, a pozbawienia wolności od miesiąca do roku. Sprawca po przeprowadzeniu śledztwa odpowiadał przed sądem okręgowym. Kwestia zbiegu art. 137 k.k. z innymi przepisami k.k. to już inna historia.

Na marginesie warto nadmienić, że art. 13 wspomnianego wyżej dekretu z 1955 r. wskazywał: „Kto nieprawnie używa godła Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, flagi państwowej z godłem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, bandery polskiej lub wizerunku orła określonego w niniejszym dekrecie, podlega karze aresztu do roku i karze grzywny do 10.000 zł albo jednej z tych kar”.

Jak ocenić regulację?

W moim odczuciu wydaje się, że należy derogować przepis art. 137 § 1 k.k., gdyż wystarczająca w tej mierze będzie ochrona symboli zapewniona z art. 49 § 2 k.w. Konieczność poszanowania flagi jako symbolu narodowego jest niezmiernie istotna, ale niekoniecznie w formie reakcji wskazanej w przepisach k.k.

Znaczenie lepszym sposobem na ochronę flagi jest nauka szacunku dla symboli narodowych (nie tylko flagi) w domu i w szkole. Śmiało zatem dziś świętujcie, z radością, z uśmiechem i z poszanowaniem flagi. Zróbcie tak jak wskazałem w tytule. Już teraz!

Foto: freestocks.org

Artykuł Dziś 2 maja: niech powiewa flaga! pochodzi z serwisu Karne24.com.

Jak podaje portal tvn24.pl muzyka była uciążliwa dla innych mieszkańców, a sędzia podzielił ich zdanie. W opinii sądu puszczanie głośno i bez przerwy nawet popularnej piosenki to nękanie. Wspólnota mieszkaniowa, której członkiem jest skazana uzyskała w 2016 r. nakaz sądowy – pod rygorem więzienia za nie stosowanie się do niego – zakazujący Sonii Bryce powodowania jakiegokolwiek uciążliwego hałasu.

Z uwagi na wielokrotne łamanie zakazu kobieta została skazana po raz pierwszy w grudniu 2016 r. na 6 tygodni więzienia za zakłócanie spokoju: głośne imprezowanie, awantury, wulgarne krzyki.

Jak się okazało, pobyt w zakładzie karnym niewiele zmienił w zachowaniu Brytyjki, dlatego sprawa ponownie trafiła przed sąd. Tym razem wyrok brzmiał: nękanie. Sędzia wskazał na fakt iż skazana była wrogo nastawiona do swoich sąsiadów, a negatywny wpływ jej zachowanie na życie sąsiadów był jej obojętny. Wymierzając karę więzienia, sędzia Philip Gregory podkreślił, że 36-latka nie zachowuje się w cywilizowany sposób i będzie musiała się tego nauczyć odbywając karę – podaje Mirror.

Powszechnie wiadomo, że podczas ciszy nocnej należy zachowywać spokój i nie hałasować. Mało kto wie natomiast, że karę można ponieść również za zakłócanie spokoju w ciągu dnia, m.in. przez zbyt głośne słuchanie muzyki. Mówi o tym art. 51 § 1 Kodeksu wykroczeń.

Za zakłócanie spokoju, porządku publicznego lub spoczynku nocnego krzykiem, hałasem, alarmem lub innym wybrykiem można zostać ukaranym aresztem, ograniczeniem wolności albo grzywną.

Zakłócenie spokoju wskazane w tym przepisie oznacza zachowanie, które wywołuje zaniepokojenie lub negatywne przeżycia psychiczne u innych osób. Należy pamiętać, że nie każdy hałas czy krzyk będzie karany. Przykładowo: hałas wydawany przez maszyny używane podczas remontu drogi czy krzyk będący wołaniem o pomoc nie podlegają karze.

Aleksandra Włodarz
Foto: freestock.org

Artykuł Wielka Brytania: 36-latka skazana za zbyt głośne słuchanie hitu Eda Sheerana pochodzi z serwisu Karne24.com.