„Pragnienie” to już 11. tom z Harrym w roli głównej. Czytelnikom, którzy już mieli do czynienia z kryminałami z tej serii, nie trzeba go przedstawiać. Dla wielbicieli książek Nesbø dobra wiadomość jest taka, że w 11. tomie w zasadzie nic się nie zmieniło.

Czy warto sięgnąć po kolejną część przygód Harry’ego?

Harry jest tak samo niepokorny (lub irytujący – co kto woli), a pewne wydarzenia z jego udziałem po prostu da się przewidzieć. Tego ostatniego nie traktuję jednak jako wady – mój spokój zostałby pewnie zaburzony, gdyby Harry nagle przeszedł diametralną przemianę i zmienił swój modus operandi.

Osobom, które jeszcze go nie znają, nie polecam rozpoczynania swojej przygody z Nesbø akurat od tego tomu.

Chociaż historia opowiedziana w „Pragnieniu” zapewne byłaby interesująca także bez znajomości poprzednich części serii, to jednak „Upiory”, „Policja” i „Pragnienie” stanowią szerszą całość, a liczne nawiązania do poprzednich wydarzeń mogą utrudniać odbiór nowej opowieści. Poza tym szkoda psuć sobie zabawę. Kiedy jeszcze nie wiedziałam, że książki Nesbø najlepiej jednak czytać po kolei, sięgnęłam najpierw po „Pancerne serce”, a dopiero potem po „Pierwszy śnieg” i nieopatrznie dowiedziałam się kim jest Bałwan. Nie popełniajcie mojego błędu.

Osoby, którym Harry jest już znany, powinny być z lektury zadowolone.

Nesbø konsekwentnie trzyma poziom, który sam sobie wyznaczył poprzednimi tomami.

(Może poza słabszymi „Człowiekiem nietoperzem” i „Karaluchami”). Autor próbuje zastawić na czytelnika te same zasadzki, co dotychczas, chociaż – szczerze mówiąc – za 11. razem dużo łatwiej jest w nie nie wpaść (tutaj niezrównany był dla mnie „Wybawiciel””, w którym wszystko było zupełnie inne, niż się na pierwszy rzut oka wydawało). Ponieważ chciałabym uniknąć spoilerów, dodam tylko, że mam nadzieję, że w jednej z ostatnich scen dałam się jednak nabrać. Ale żeby dowiedzieć się tego na pewno, trzeba będzie jeszcze trochę poczekać.

Z kim tym razem mierzy się Harry? Dla osób zaznajomionych z poprzednimi tomami serii nie będzie stanowiło niespodzianki, że zabójca jest brutalny, a sposób popełnienia zbrodni – nietypowy. Jeżeli wolicie kryminały typu cozy, to wszechobecna w „Pragnieniu” krew może Wam przeszkadzać. Jeżeli natomiast jeszcze nie wiecie czy Nesbø jest dla Was odpowiedni, zerknijcie na okładkę. Dość dobrze odzwierciedla ona to, co czeka na czytelnika wewnątrz.

Merytorycznie o przestępczości seksualnej

Tematem przewodnim „Pragnienia” jest przestępczość seksualna. W jednej ze scen podczas odprawy policyjnej w książce padają takie oto słowa: „(…) powszechnie sądzono, że z przestępstwami na tle seksualnym wiąże się największe ryzyko recydywy. Nowoczesne badania wykazują, że wcale tak nie jest. Prawdopodobieństwo powtórzenia się gwałtu jest najmniejsze. BBC Radio 4 podało niedawno, że szansa na ponowne aresztowanie przestępców wynosi w USA sześćdziesiąt procent, a w Wielkiej Brytanii pięćdziesiąt. Często osoby takie są aresztowane za ten sam rodzaj przestępstwa. Ale nie jest tak w wypadku gwałtu. Ze statystyk amerykańskiego Departamentu Sprawiedliwości wynika, że siedemdziesiąt osiem przecinek osiem procent osób przyłapanych na kradzieży pojazdów aresztowano za takie samo przestępstwo w ciągu trzech lat, a spośród skazanych za przechowywanie i sprzedaż przedmiotów pochodzących z kradzieży było to siedemdziesiąt cztery procent. I tak dalej. Natomiast w wypadku gwałtów liczba ta wynosi zaledwie dwa i pół procent”.

Zainspirowana tym fragmentem postanowiłam sprawdzić:

Czy Jo Nesbø przygotował się merytorycznie do pisania powieści?

O komentarz poprosiliśmy dra Macieja Bocheńskiego, specjalistę od spraw przestępczości seksualnej, autora licznych publikacji naukowych na ten temat, m.in. monografii pt. „Prawnokarna reakcja wobec sprawców przestępstw z art. 197 k.k i art. 200 k.k w świetle teorii i badań empirycznych”. Oto, czego się dowiedzieliśmy.

Dr Bocheński: Niskie ryzyko recydywy wśród gwałcicieli

„Przedstawiona konkluzja zawiera pewne – jak się wydaje nie do końca uprawnione – uproszczenie. Nie sposób bowiem nie zwrócić uwagi, że w pierwszym fragmencie bohater powieści wskazuje na „przestępstwa na tle seksualnym”, a dalsza część koncentruje się wyłącznie na zgwałceniu. To pierwsza istotna kwestia wymagająca uwagi:

Poziom recydywy różni się bowiem pomiędzy poszczególnymi typami czynów zabronionych

– choćby między sprawcami obcowania płciowego z małoletnimi (ang. child molesters) a sprawcami zgwałceń (ang. rapists).

Co do sprawców zgwałceń: istotnie odsetek sprawców dopuszczających się ponownego popełnienia przestępstwa zgwałcenia nie jest zatrważająco wysoki. Większość badań (w zależności od przyjętej metodologii badawczej, doboru próby oraz sposobu analizy) wskazuje, że ponownego popełnienia przestępstwa dopuszcza się między 6% a nawet 36% sprawców zgwałceń. W niektórych badaniach odsetek ten wynosił jednak nawet ponad 50%.

Dokonując oceny i analizy badań należy jednak zawsze zwracać uwagę na to czy mierzony był ogólny poziom recydywy, czy też brano pod uwagę ponowne popełnienie jakiegoś konkretnego przestępstwa (lub określonego rodzaju przestępstwa).

Wyniki badań istotnie pozwalają na zasadne twierdzenie, że wśród sprawców zgwałceń relatywnie najmniejsze jest ryzyko ponownego popełnienia zgwałcenia

(nie więcej niż kilka procent), nieco większe – jakiegokolwiek przestępstwa seksualnego (kilkanaście procent), choć już w przypadku jakiegokolwiek przestępstwa z użyciem przemocy poziom ten sięgać może 20-30%, a generalnie ujmowanego ponownego popełnienia przestępstwa nawet 50%.

W Polsce niestety nie są prowadzone badania, które pozwoliłyby dokładnie przeanalizować omawiane zagadnienie. W USA lub Anglii i Walii przyjęty sposób badania sprawców polega na długofalowej analizie i monitorowaniu zachowania sprawców po zakończeniu odbywania przez nich kary. W naszym kraju zdarzają się badania akt spraw sądowych, które pozwalają jedynie stwierdzić jaki odsetek sprawców przestępstwa zgwałcenia uprzednio był karany za zgwałcenie – odsetek ten istotnie nie jest wysoki i zazwyczaj nie przekracza 10%”.

Wnioski?

W świetle wypowiedzi eksperta odpowiedź na pytanie:

Czy lektura kryminału z Harrym Hole poza rozrywką dostarcza nam również wiedzy merytorycznej?

– powinna brzmieć: w zasadzie tak. To kolejny punkt dla pana Nesbø!

Jo Nesbø, „Pragnienie”, Wydawnictwo Dolnośląskie 2017.

Foto: M.P.-G.

Artykuł Czy warto było czekać na powrót Harry’ego Hole? Jo Nesbø, „Pragnienie” pochodzi z serwisu Karne24.com.

Ciężarna i jej partner zostali przewiezieni do szpitala, odnieśli poważne obrażenia rąk i nóg – podaje portal babyonline.pl. U 18-latki konieczne było przeprowadzenie cesarskiego cięcia, jednak lekarzom nie udało się uratować dziecka. Według Dziennika Bałtyckiego kobieta była w siódmym miesiącu ciąży. Kierowca, który spowodował wpadek, nie odniósł żadnych obrażeń. Policyjne badanie alkotestem wykazało, że miał ponad 2,2 promila alkoholu w organizmie.

Odpowiedzialność karna sprawcy wypadku

Zgodnie z relacjami prasowymi mężczyźnie postawiono zarzut spowodowania wypadku ze skutkiem śmiertelnym – art. 177 § 2 k.k. Przepis ten przewiduje, że karze podlega sprawca wypadku, jeżeli następstwem tego wypadku jest śmierć innej osoby albo ciężki uszczerbek na jej zdrowiu. Ponieważ informacje medialne w tej sprawie są skąpe, nie wiadomo czy postawienie kierowcy zarzutu z art. 177 § 2 k.k. uzasadniała wyłącznie śmierć dziecka poczętego, czy też ciężki uszczerbek na zdrowiu (jak wskazano w relacjach prasowych – poważne obrażenia) matki i ojca dziecka.

Abstrahując zatem od okoliczności tej konkretnej sprawy, można potraktować ją jako pretekst do rozważań, czy „inną osobą”, o której mowa w art. 177 § 2 k.k. może być dziecko poczęte, zdolne do samodzielnego życia poza organizmem matki.

Czy spowodowanie wypadku, w którym śmierć odniosło wyłącznie dziecko nienarodzone uzasadnia kwalifikację z art. 177 § 2 k.k.?

Jak wskazuje dr Grzegorz Bogdan w komentarzu do Kodeksu karnego pod red. Prof. Andrzeja Zolla, w takiej sytuacji przypisanie sprawstwa wypadku ze skutkiem śmiertelnym jest wątpliwe. Życie dziecka poczętego korzysta wprawdzie z ochrony prawa karnego, w tym wypadku jednak uznanie go za „osobę” prowadziłoby nieuchronnie do wewnątrzkodeksowych sprzeczności.

W rozdziale XIX k.k., który stanowi o przestępstwach przeciwko życiu i zdrowiu, próżno bowiem szukać przepisu przewidującego karę za nieumyślne wywołanie poronienia.

W kodeksie karnym odróżniono sytuacje, w których ochronie podlega życie człowieka (zarówno przed zachowaniami umyślnymi, jak i nieumyślnymi) od sytuacji, w których ochronie podlega życie dziecka poczętego (wyłącznie w przypadku zachowań umyślnych).

Gdyby zatem dopuścić interpretację, zgodnie z którą „osobą” w rozumieniu art. 177 § 2 k.k. jest również dziecko poczęte, zdolne do samodzielnego życia poza organizmem matki, pojawiłaby się trudna do zaakceptowania z aksjologicznego punktu widzenia sprzeczność: spowodowanie śmierci takiego dziecka podlegałoby karze wyłącznie wówczas, gdyby nastąpiło w ruchu drogowym, ale już nie w żadnej innej sytuacji.

Początek „człowieka”

Myśl tę rozwija adw. Sławomir Wolfram w artykule „Prawnokarna ochrona dziecka poczętego na tle występku wypadku komunikacyjnego penalizowanego w art. 177 k.k.” opublikowanym w „Palestrze” nr 11/2016.:

Odpowiedzialność karna sprawcy wypadku drogowego, w którym śmierć poniosło dziecko nienarodzone, uzależniona jest od przyjęcia kryteriów opartych na wykładni pojęcia „człowiek” w rozumieniu przepisów k.k.

A zatem do momentu, w którym dziecko poczęte nie przeszło przez linię wyznaczoną przez kryterium położnicze, za którą stanie się „osobą”, nie będzie podlegało ochronie z art. 177 k.k. Ale jeżeli kobieta ciężarna otrzymała od swojego lekarza prowadzącego ciążę skierowanie do szpitala w celu przeprowadzenia cięcia cesarskiego, wówczas można uważać, że zaistniały przesłanki uzasadniające konieczność rozwiązania ciąży przez cięcie cesarskie.

Co za tym idzie – nienarodzone dziecko, z chwilą wystawienia takiego skierowania do szpitala, uzyskuje pełną ochronę prawnokarną, a sprawca wypadku komunikacyjnego poniesie pełną odpowiedzialność za skutki, jakie dotknęły takie dziecko nienarodzone w wypadku samochodowym. Podobnie rzecz przedstawiałaby się w przypadku, gdyby do wypadku samochodowego doszło po rozpoczęciu porodu naturalnego.

Odpowiedzialność cywilna sprawcy wypadku

Czy oznacza to, że spowodowanie śmierci dziecka poczętego w wypadku samochodowym jest zgodne z prawem? Odpowiedź na to pytanie musi być negatywna. Jest to zachowanie bezprawne, ale nie podlega karze przewidzianej w kodeksie karnym.

Sprawca wypadku może ponieść inne niż prawnokarne konsekwencje przewidziane przepisami prawa.

Zgodnie z orzecznictwem Izby Cywilnej Sądu Najwyższego, jeżeli dziecko poczęte, które było zdolne do samodzielnego życia poza organizmem matki, poniesie śmierć w wypadku samochodowym, to może zostać uznane za „zmarłego” w rozumieniu art. 446 § 4 Kodeksu cywilnego, co uzasadnia zasądzenie zadośćuczynienia za krzywdę doznaną w wyniku jego śmierci najbliższym członkom rodziny. Przeglądu orzeczeń SN dotyczących tej kwestii dokonali K. Rabka i M. Andrzejewski w artykule „Zadośćuczynienie za śmierć nienarodzonego”.

Choć zatem członkowie najbliższej rodziny zmarłego dziecka poczętego będą mogli niekiedy dochodzić zadośćuczynienia za krzywdę związaną z jego śmiercią, zasądzenie zadośćuczynienia nie będzie mogło nastąpić w postępowaniu karnym, a wyłącznie na drodze powództwa cywilnego.

Foto: Pixabay.com

Artykuł Jeśli w wypadku drogowym ucierpi nienarodzone dziecko, nie dojdzie do przestępstwa pochodzi z serwisu Karne24.com.

Kiedy książka trafiła w moje ręce, poprzeczka okazała się być zawieszona bardzo wysoko, a to za sprawą logo Gault&Millau Polska widniejącego na tylnej okładce. Pierwsze wrażenie po przekartkowaniu książki: jest przepięknie wydana i jak na książkę kucharską przystało bogato ilustrowana fotografiami.

Książkę słowem wstępnym opatrzył Profesor Tadeusz Tomaszewski, który napisał:

„Chcemy również, aby Jubileusz był okazją do wspólnej zabawy i rozrywki, aby pokazywał inną, mniej poważną twarz Uniwersytetu oraz dawał możliwość lepszego poznania naszych pracowników i doktorantów.

Dlatego właśnie powstała Uniwersytecka książka kucharska, dzięki której będziecie mogli poznać kulinarne pasje i smaki wielu członków naszej społeczności akademickiej, a także ich zainteresowania i hobby, niekoniecznie związane z nauką”.

Przepisy i opowieści

Twórcy książki w 100% wywiązali się z obietnicy złożonej przez Profesora Tomaszewskiego we wstępie. Książka podzielona jest na 5 głównych rozdziałów (przystawki i inne dodatki, zupy, dania główne, desery, napoje). W każdym z rozdziałów znajdziemy przepisy na dania rekomendowane przez pracowników UW poprzedzone krótką notką o osobie prezentującej przepis.

I tak, możemy poznać m.in. przepis na rosół niecodzienny Jego Magnificencji Rektora Uniwersytetu Warszawskiego, Profesora Marcina Pałysa, przepis na zupę (moim zdaniem niebanalną) ze stokrotek dr Hanny Werblan-Jakubiec, dyrektora Ogrodu Botanicznego UW, czy też przepis na indyka akademickiego Profesora Jacka Marii Kurczewskiego (socjologa, który jest również autorem publikacji na temat antropologii kulinarnej i inicjował na UW podyplomowy kurs kultury kulinarnej).

Karnistów zainteresuje przepis na tort z orzechów włoskich Profesora Tadeusza Tomaszewskiego: prawnika, kryminalistyka, któremu – jak dowiadujemy się z informacji o Autorze przepisu – chociaż na co dzień uczy studentów na Wydziale Prawa i Administracji UW jak wykrywać zbrodnie, jedzenie nie kojarzy się z truciznami, ale z przyjemnością. Profesor lubi smakować różne potrawy i napoje, najlepiej coca-colę, która (co sam stwierdził) różnie smakuje w różnych częściach świata.

Ale „Uniwersytecka książka kucharska” to poza przepisami także zbiór esejów, w których Sylwia Chutnik radzi jak zrobić zakupy na bazarze; tutaj cenna wskazówka:

W Warszawie nie należy dotykać towaru, bo „towar macany należy do macanta”.

Profesor Maria Krzysztof Byrski przybliża podejście do jedzenia w Indiach, Profesor Małgorzata Korzycka przedstawia czym zajmuje się prawo żywnościowe, a dr Robert Gawkowski opowiada o tym co i gdzie jadali studenci UW. Z tego ostatniego eseju można dowiedzieć się, że w początkowym okresie istnienia UW biedniejsi studenci, aby otrzymać bezpłatny miesięczny nocleg i obiad pracowali jako guwernerzy, ale również w kancelariach prawniczych.

Jak pisze dr Gawkowski, „czasami praca taka nosiła w sobie zarodki niebezpiecznego nałogu. Oto student prawa Jan Niepomucen Janowski udzielał korepetycji dzieciom handlarza winem i jako dodatek do swojego wynagrodzenia dostawał szklanicę reńskiego wina”.

Słodka porada prawna

Na koniec warto wspomnieć o przepisie na błyskawiczną zupę z dyni dr Katarzyny Julii Furman. Zupa – jak twierdzi dr Furman – jest idealna do przygotowania po zajęciach w jesienne wieczory. Dlaczego jednak spośród ponad czterdziestu przepisów wybrałam właśnie ten? Ze względu na osobę Autorki: adiunkta w Klinice Prawa Uniwersytetu Warszawskiego, zajmującej się w swojej pracy naukowej m.in. edukacją kliniczną studentów i dostępem obywateli do pomocy prawnej i wymiaru sprawiedliwości.

Skoro bowiem już jesteśmy przy nauczaniu klinicznym prawa, to nie można zapominać o tym, że w tym roku jubileusz 20-lecia obchodzić będzie pierwsza w Polsce klinika, Studencka Poradnia Prawna Uniwersytetu Jagiellońskiego założona w 1997 r. przy Wydziale Prawa i Administracji UJ przez Profesor Marię Szewczyk, Profesora Fryderyka Zolla oraz dr Halinę Nieć.

Jedną z tradycji Poradni są wspólne spotkania wigilijne, na które potrawy przygotowują studenci, a stąd już przecież bardzo niedaleko do książki kucharskiej. Każdy absolwent Poradni miałby zapewne swoje kulinarne skojarzenie z Poradnią, moim skojarzeniem jest:

Omlet z jabłkami

Składniki:
2 jajka
2 łyżki mąki
2 łyżeczki cukru
1 średniej wielkości jabłko, twarde i kwaśne
łyżka masła

Przygotowanie:
Jabłko obieramy, wycinamy gniazdo nasienne, kroimy na grube plastry. Masło rozpuszczamy na średniej wielkości patelni, na maśle przysmażamy plastry jabłka. Jajka rozbijamy, do dwóch różnych naczyń wbijamy białka i żółtka. Białka ubijamy, a gdy będą sztywne dodajemy do nich żółtka, mąkę i cukier. Mieszamy delikatnie, tylko do połączenia się składników. Masę wylewamy na patelnię z przysmażonymi jabłkami, smażymy na małym ogniu. Gdy omlet będzie odchodził od patelni, przekładamy go i smażymy również z drugiej strony. Omlet można posypać cukrem pudrem lub podawać z dżemem.

W drugim wariancie zamiast kroić jabłko na plastry możemy je zetrzeć na tarce o grubych oczkach. Wtedy do masy jajecznej dodajemy starte surowe jabłko i całość wylewamy na masło rozpuszczone na patelni, a następnie smażymy z dwóch stron.

Smacznego!

Omlet z jabłkami poleca się na sobotnie śniadanie, a my polecamy Uniwersytecką Książkę Kucharską (Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2016).

Artykuł Co na obiad proponuje JM Rektor UW, czyli Uniwersytecka Książka Kucharska pochodzi z serwisu Karne24.com.